Witamina E - właściwości i zastosowanie witaminy E

2019-03-20 13:49 Monika Majewska

Witamina E to związek, którego właściwości od dawna są wykorzystywane w medycynie, gdzie znana jest m.in. jako "witamina płodności", gdyż jest niezbędna do jej zachowania. Ponadto witamina E znalazła zastosowanie w kosmetyce, gdzie sławę zyskała jako "witamina młodości", gdyż opóźnia proces starzenia się skóry. Sprawdź, jakie działanie ma witamina E oraz gdzie się znajduje.

Witamina E to grupa związków określanych mianem tokoferoli. Razem z witaminami A, D i K należą one do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Oznacza to, że są one magazynowane w organizmie (a nie wydalane z moczem czy potem, jak witaminy rozpuszczalne w wodzie), w którym znajdują się głównie w tkance tłuszczowej (ok. 20 mg) i w nadnerczach.

Spis treści:

  1. Witamina E: jakie funkcje pełni w organizmie?
  2. Witamina E: objawy niedoboru
  3. Czy witaminę E można przedawkować?
  4. Zapotrzebowanie na witaminę E
  5. Witamina E a rak wątroby i prostaty
  6. Witamina E a udar mózgu
  7. Witamina E - w jakich produktach występuje?
  8. Witamina E "witaminą płodności"
  9. Witamina E w ciąży
  10. Witamina E - zastosowanie w kosmetyce
  11. Paradoks witaminy E

Witamina E: jakie funkcje pełni w organizmie?

Witamina E, obok witamin A i C, jest silnym przeciwutleniaczem, który chroni organizm przed stresem oksydacyjnym i uszkodzeniem komórek, wywoływanym przez wolne rodniki.

Witamina E bierze także udział w syntezie substancji przeciwkrzepliwych, utrzymaniu odpowiedniej przepuszczalności błon komórkowych i zmniejszeniu agregacji (zlepiania się) płytek krwi, a co za tym idzie - przeciwdziała zakrzepom.

Poza tym uczestniczy w ochronie krwinek czerwonych, ekspresji genów i przekazywaniu sygnałów nerwowych w całym ciele. Dodatkowo wpływa na prawidłową wydolność mięśni i wytwarzanie nasienia mężczyzn.

Jest także potrzebna w ciąży, gdyż jest współodpowiedzialna za jej utrzymanie i prawidłowy rozwój płodu. Ponadto witamina E wspomaga prawidłowe funkcjonowanie wzroku.

Witamina E: objawy niedoboru

Niedobór witaminy E w organizmie zdarza się bardzo rzadko. Obserwuje się go w przypadku zaburzeń wchłaniania tłuszczu i wśród osób z rzadką chorobą genetyczną - abetalipoproteinemią (zespół Bassena-Kornzweiga). Na niedobór witaminy E są narażone również osoby z mukowiscydozą i celiakią.

Objawy niedoboru witaminy E:

  • zmęczenie,
  • anemia,
  • rogowacenie i starzenie się skóry,
  • uszkodzenie systemu nerwowego,
  • degeneracja mięśni;
  • problemy z zębami i kośćmi,
  • podatność na infekcje,
  • zaburzenia neurologiczne,
  • bolesność i zanik mięśni.

    Czy witaminę E można przedawkować?

    Witaminę E z pożywienia trudno przedawkować, ale przyjmując suplementy, warto zachować szczególną uwagę. Jednak nawet w tych przypadkach nadmiar witaminy E jest metabolizowany i wydalany z organizmu. Jedynie długotrwałe stosowanie dawek powyżej 1000 mg/dobę, może powodować osłabienie mięśni, bóle głowy, zmęczenie, zaburzenia jelitowe i zaburzenia widzenia.

    SPRAWDŹ>>Przedawkowanie witamin. Które witaminy można przedawkować?

    Ważne

    Zapotrzebowanie na witaminę E

    Według specjalistów z Instytutu Żywności i Żywienia, dzienne zapotrzebowanie na witaminę E jest zróżnicowane i zależy m.in. od wieku, płci i stanu fizjologicznego. Średnio wynosi ono 6 mg dzieci, 10 mg u mężczyzn, 8 mg u kobiet (przyjmujące tabletki antykoncepcyjne potrzebują jej więcej) oraz 20-50 mg u osób starszych, po 75. roku życia.

    Warto wiedzieć, że przyswajanie "witaminy młodości" przez organizm wspomagają witamina A, kompleks witamin B, witamina C, mangan, selen, fosfor oraz niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe.

    Witamina E a rak wątroby i prostaty

    W związku z tym, że witamina E jest silnym przeciwutleniaczem, wielu specjalistów uważa, że zmniejsza ryzyko zapadalności na nowotwory. Wśród nich są naukowcy z Instytutu Onkologii w Szanghaju oraz Uniwersytetu Vanderbilt w Nashville (stan Tennessee, USA), którzy na łamach "Journal of the National Cancer Institute" przekonują, że witamina E, spożywana w wysokich dawkach - zarówno z pożywienia, jak i w postaci suplementów - może obniżać ryzyko rozwoju raka wątroby, także u osób z chorobą wątroby lub rodzinnym ryzykiem tego nowotworu.

    Z kolei fińscy badacze przekonują, że witamina E zmniejsza ryzyko wystąpienia raka prostaty u palaczy. Ich zdanie podzielają australijscy naukowcy z Queensland University of Technology, którzy idą krok dalej i przekonują, że witamina E może nie tylko zmniejszyć prawdopodobieństwo zachorowania na ten nowotwór, lecz także wspomóc jego leczenie.

    Z ich badań wynika, że witamina E wspomaga leczenie raka gruczołu krokowego, zmniejszając rozrost nowotworu.

    Swoje lecznicze właściwości witamina E zawdzięcza zawartej w niej specyficznej formie tokotrienolu (gamma-tokotrienol). Zdaniem badaczy substancja ta skutecznie hamuje rozrost komórek nowotworowych odpowiedzialnych nie tylko za raka prostaty, lecz także nawet za raka piersi, jelita grubego, wątroby i żołądka.

    Inną zależność między rakiem prostaty a witaminą E odkryli naukowcy z Centrum Badań nad Rakiem im. Freda Hutchinsona w Seattle (USA), którzy na łamach wspomnianego już "Journal of the National Cancer Institute" ostrzegają, że nadmierne spożycie "witaminy młodości" (większe niż rekomendowane dzienne spożycie), a także selenu (selen i witamina E działają synergiczne, tzn. razem działają silniej niż podawane osobno w równoważnych dawkach - przyp. red.) w diecie zwiększa ryzyko rozwoju tego nowotworu.

    U mężczyzn, u których poziom selenu na początku badań był niski, przyjmowanie witaminy E w nadmiarze (400 jednostek dziennie) wiązało się ze wzrostem ogólnego ryzyka nowotworu gruczołu krokowego aż o 63 proc. Podwyższonego ryzyka nie zauważono u badanych, którzy przyjmowali witaminę E łącznie z selenem. Naukowcy doszli więc do wniosku, że pierwiastek ten zdaje się chronić przed szkodliwym wpływem nadmiaru witaminy E. Jednak selen w nadmiernych ilościach (200 µg dziennie) również może zwiększać ryzyko rozwoju raka prostaty.

    W związku z tymi rozbieżnościami, nie można jednoznacznie stwierdzić, że witamina E może zapobiegać powstawaniu nowotworów.

    Witamina E a udar mózgu

    Wielu specjalistów twierdzi, że witamina E zapobiega chorobom serca, gdyż zmniejsza zalepianie się krwinek i ochrania przed rozwojem miażdżycy (hamuje utlenianie frakcji LDL cholesterolu - tzw. "złego cholesterolu"), a co za tym idzie - m.in. przed rozwojem zawału serca i udaru mózgu.

    Zależność między witaminą E a chorobami układu krwionośnego zbadali naukowcy z Uniwersytetu Harvarda, którzy na łamach "British Journal of Medicine" przekonują, że witamina E (przyjmowana w dawce co najmniej 50 mg/dzień) nieznacznie, bo o 22 proc., zwiększa ryzyko udaru krwotocznego (wylewu krwi do mózgu). Z ich badań wynika, że zdarzył się on u jednej na 1250 osób przyjmujących tę witaminę.

    Co ciekawe, witamina E jednocześnie zmniejsza ryzyko udaru niedokrwiennego (zawału mózgu) o 10 proc. - doszło do niego u jednej na 467 badanych osób, które przyjmowały ten składnik odżywczy. Co prawda badanie nie wykazało, że witamina E jest istotnym czynnikiem ryzyka udaru, ale różnice między jego dwoma typami uznano za znaczące.

    Witamina E - gdzie jest jej najwięcej?

    W pierwszej dziesiątce najlepszych źródeł witaminy E znajduje się olej słonecznikowy, olej z zarodków pszennych, migdały, orzechy laskowe oraz zarodki nasion zbóż i kiełki.

    Należy zaznaczyć, że oleje roślinne i oliwa tłoczone na zimno zawierają znacznie więcej witaminy E niż te produkowane przemysłowo. Podczas tego drugiego typu produkcji dochodzi do zniszczenia nawet 75 proc. witaminy.

    Zawartość witaminy E w 100 g Produkty spożywcze
    Poniżej 0,5 mg mleko i produkty mleczne, produkty zbożowe (kasze: jaglana, manna, gryczana, jęczmienna, ryż biały, płatki kukurydziane, mąka pszenna, bułki pszenne, makaron czterojajeczny), mięso (wieprzowina, wołowina, cielęcina), mięso z ud kurczaka, mięso z indyka, wątroba wieprzowa, wątróbka kurczaka, warzywa (buraki, ziemniaki, cykoria, cebula, kalafior, fasolka szparagowa, sałata, ogórki), owoce (truskawki, wiśnie, gruszki, jabłka, pomarańcze, kiwi, banany), ryby (morszczuki, dorsz)
    0,5 - 1 mg drób (indyk, kurczaki), chleb żytni razowy, pumpernikiel, bułki grahamki, pieczywo tostowe, ryż brązowy, warzywa (marchew, brukselka, soja), karpie, wątroba wołowa, jaja, owoce (brzoskwinie, morele)
    1 - 10 mg ryby (mintaje, makrele, śledzie, tuńczyki, łososie), płatki owsiane, otręby pszenne, orzechy włoskie, orzechy arachidowe, warzywa (dynie, pomidory, brokuły, szczypiorek, kapusta biała, jarmuż, szpinak, papryka, pietruszka), masło, owoce (porzeczki czarne, awokado)
    10 - 30 mg oliwa z oliwek, oleje (sojowy, kukurydziany, rzepakowy), margaryny produkowane na bazie wymienionych olejów, zarodki pszenne, migdały, nasiona słonecznika
    Powyżej 30 mg oleje (słonecznikowy, z zarodków pszennych), margaryny produkowane na bazie oleju słonecznikowego, orzechy laskowe

    "Witaminy", praca zbiorowa pod red. prof. Jana Gawęckiego, Biblioteczka Olimpiady Wiedzy o Żywieniu, Zeszyt 5, Katedra Higieny Żywienia Człowieka, Poznań 2000

    Witamina E "witaminą płodności"

    Witamina E jest nazywana także "witaminą płodności", gdyż jest niezbędna dla zachowania prawidłowego funkcjonowania narządów rozrodczych. Jej niedobór m.in. zmniejsza wydzielanie hormonu gonadotropowego, co przyczynia się do zwyrodnienia plemników u mężczyzn.

    Witamina E w ciąży

    Witamina E jest niezbędna w czasie ciąży. Ma ona szczególny wpływ na wzrok dziecka, dlatego nie można o niej zapomnieć zwłaszcza w III trymestrze ciąży, a więc wtedy, gdy kształtuje się wzrok. Ponadto witamina E razem z kwasem foliowym zapobiega uszkodzeniu układu nerwowego i rozwojowi wad wrodzonych płodu.

    Witamina E ma wpływ również na prawidłową masę urodzeniową dziecka. Naukowcy dowiedli także, że w wyniku podawania witaminy E na kilka tygodni przed rozwiązaniem ciąży, zmniejsza się odsetek umieralności dzieci podczas porodu.

    W związku z tym niedobór tej witaminy u ciężarnych może prowadzić do nieprawidłowego rozwoju płodu, przedwczesnego pęknięcia błon płodowych i przedwczesnego porodu, poronienia czy obumarcia płodu. Jej niedobór może wiązać się też z wystąpieniem zatrucia ciążowego, które zagraża życiu dziecka i matki.

    Kobiety spodziewające się dziecka powinny przyjmować średnio 15-19 mg tej witaminy dziennie.

    Witamina E - zastosowanie w kosmetyce

    Witamina E nie bez powodu jest nazywana "witaminą młodości". Jako silny przeciwutleniacz neutralizuje wolne rodniki, odpowiedzialne za podrażnienia i powstawanie zmarszczek, a co za tym idzie - opóźnia proces starzenia się skóry.

    Ponadto posiada właściwości odżywcze, regenerujące i nawilżająco-natłuszczające. W związku z tym kremy do twarzy i ciała z witaminą E są przeznaczone dla każdego rodzaju skóry, ale przede wszystkim dla tej wrażliwej, skłonnej do podrażnień i zmarszczek.

    Poza tym wspomaga ochronę skóry przed promieniowaniem UV. Kremy z witaminą E mogą być używane także pomocniczo przy leczeniu łuszczycy, podrażnień skórnych, egzem i cery trądzikowej.

    Warto wiedzieć

    Paradoks witaminy E

    Okazuje się, że najpopularniejszą formą występowania witaminy E w preparatach uzupełniających jest alfa-tokoferol. Wieloletnie badania szwedzkich naukowców potwierdziły, że sam alfa-tokoferol nie tylko nie ma tak silnych właściwości antyoksydacyjnych, ale wręcz samo jego spożycie może mieć działanie toksyczne.

    – Witamina E występuje w naturze w wielu odsłonach i jedynie odpowiednie połączenie różnych frakcji tokoferoli i tokotrienoli daje działanie terapeutyczne. To naukowe odkrycie zrewolucjonizuje współczesny świat suplementów, a wybranie najbardziej skutecznego preparatu zawierającego efektywną formę witaminy E będzie oparte na odpowiedniej mieszaninie wszystkich 8 chemicznych jej konstelacji – mówi Leif Östberg, członek Szwedzkiego Związku Terapeutów Żywieniowych, ekspert Holistic. – Odpowiednie proporcje różnych chemicznych wariantów witaminy E działają holistycznie, w rozmaitych obszarach, w których witaminie E przypisywany jest korzystny wpływ na organizm. Okazuje się bowiem, że tokoferole i tokotrienole wpływają na zupełnie inne procesy” – tłumaczy ekspert Holistic.

    Źródło:

    1. "Witaminy", praca zbiorowa pod red. prof. Jana Gawęckiego, Biblioteczka Olimpiady Wiedzy o Żywieniu, Zeszyt 5, Katedra Higieny Żywienia Człowieka, Poznań 2000

    Czy artykuł był przydatny?
    Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

    NOWY NUMER

    W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

    Dowiedz się więcej
    Miesięcznik Zdrowie 12/2019

    Materiał partnerski

    KOMENTARZE
    Anonymous
    |

    Mały, masz na myśli swoje dziecko czy .... ?

    Mały
    |

    Ja smaruję olejem konopnym małego. Wygląda młodziej , piękniej, nie rogowacieje, nie zaciera sie.

    maja
    |

    WITAMINY E (jest ich kilka) różnią się znacznie, stąd rozbieżności w badaniach. Niestety, w suplementach diety są TOKOFEROLE - najmniej wartościowe witaminy E. Nawet śą obszerne, nowe badania ( z rozróżnieniem grup witamin, a nie te, które dotyczą najtańszej= powszechnej wit. E -alfa--tokoferolu) DONOSZĄCE O POWAŻNYCH zagrożeniach zdrowotnych związanych ze stałą suplementacją tą witaminą! A TOKOTRIENOLE - najwartościowsze, niepowodujące zagrożeń witaminy E, są niestety BAAAARDZO drogie!

    Zwolennik natury kontra chemia
    |

    Myślę że sporo na temat tego jakie związki chemiczne wchodzą w skład tej witaminy daje niesamowita książka Jerzego Zięby "Ukryte terapie" To kopalnia wiedzy na temat tej witaminy i nie tylko
    Poszerzylem swoją wiedzę niesamowicie. Jestem rehabilitantem i wiem, że nie Alfa tokoferol jest w niej najważniejszą składową.

    zielony
    |

    ..są bardzo dobrym i naturalnym źródłem witaminy E. Ważne jest, aby zakupić dobry jakościowo olej (wyprodukowany i zabutelkowany na Syberii). W Polsce w zasadzie można je dostać tylko w Enklawie Smaku i Dzwoniących Cedrach Rosji.

    malina
    |

    Wit. E jest super na cerę. Ja używam takiego oleju wiesiołek z oloefarm. Widać różnicę