- Krótka kuracja sterydami często powoduje ból brzucha, problemy z zasypianiem oraz nagłe zmiany nastroju
- Dane z serwisu PubMed wskazują na możliwe ryzyko zakrzepicy oraz sepsy krótko po rozpoczęciu leczenia
- U diabetyków sterydy powodują skoki poziomu cukru widoczne głównie w godzinach od południa do północy
- Polskie wytyczne medyczne wskazują, że kuracji trwających do 5 dni nie trzeba kończyć stopniowym odstawianiem
Sterydy doustne (glikokortykosteroidy): kiedy stosuje się krótką kurację?
Sterydy doustne, czyli glikokortykosteroidy, to leki o silnym działaniu przeciwzapalnym i przeciwalergicznym. Najczęściej mają postać tabletek albo płynu i stosuje się je zwykle wtedy, gdy choroba nagle się nasila. Krótką kurację (zwykle poniżej tygodnia) wykorzystuje się m.in. przy uciążliwej pokrzywce, silnych reakcjach alergicznych oraz w niektórych problemach z płucami.
Po sterydy sięga się zwykle wtedy, gdy łagodniejsze leki nie dają poprawy. W wytycznych konsultantów krajowych dostępnych na gov.pl jako przykład krótkiej kuracji podano 40 mg prednizonu dziennie przez 5 dni. To skuteczne leczenie, ale nawet kilka dni stosowania może dawać objawy w różnych częściach organizmu.
Skutki uboczne sterydów doustnych przy kuracji krótszej niż tydzień
Nawet kilkudniowe stosowanie sterydów doustnych może powodować objawy, które da się odczuć na co dzień. Materiały AAAAI/ACAAI Joint Task Force opisują, że pacjenci często zgłaszają dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego oraz pogorszenie samopoczucia. Zwykle mijają po zakończeniu kuracji, ale w trakcie przyjmowania leku potrafią być uciążliwe. Najczęściej są to:
- ból brzucha i refluks żołądkowy
- bóle głowy
- problemy z zasypianiem i zaburzenia snu
- wzrost apetytu i zatrzymywanie wody, co zmienia wygląd twarzy
- stany lękowe lub nagłe zmiany zachowania
W trakcie kuracji obserwuj, jak się czujesz, i uprzedź domowników, że przyjmujesz steryd doustny. Rozdrażnienie, wahania nastroju czy kłopoty ze snem mogą wynikać bezpośrednio z działania leku, a nie z „gorszego dnia”. Większość tych dolegliwości jest przejściowa i nie oznacza, że leczenie trzeba przerywać, jeśli nie ma innych zaleceń.
Krótkie sterydy doustne: ryzyko sepsy, zakrzepicy i złamań (dane z PubMed)
Krótkie sterydy zwykle kojarzą się z mniejszym ryzykiem niż leczenie długotrwałe, ale badania populacyjne pokazują, że to nie zawsze takie proste. W analizie opisanej w PubMed, obejmującej ponad 1,5 mln dorosłych, w ciągu 30 dni od rozpoczęcia kuracji częściej dochodziło do poważnych zdarzeń medycznych. Dotyczyło to także osób przyjmujących mniej niż 20 mg dziennie i leczonych krócej niż miesiąc.
W tej analizie u osób przyjmujących sterydy częściej obserwowano sepsę, zakrzepicę żylną oraz złamania kości w krótkim czasie od rozpoczęcia leczenia. Podczas kuracji warto zwracać uwagę na sygnały alarmowe, takie jak obrzęk nogi, silne osłabienie czy nietypowy ból kości. Opisywane ryzyko z czasem maleje, w kolejnych miesiącach po zakończeniu przyjmowania tabletek.
Sterydy doustne a cukrzyca typu 2: kiedy rośnie poziom cukru?
Przy cukrzycy typu 2 poziom glukozy podczas sterydów warto kontrolować uważniej. W badaniu opublikowanym w PubMed Central nawet 3-dniowa kuracja prednizonem powodowała wyraźne skoki cukru. Nie utrzymywały się przez całą dobę, tylko nasilały się w określonych godzinach. Największe wzrosty obserwowano od południa do północy.
W tym samym badaniu poziom glukozy zwykle wracał do wartości sprzed leczenia około godziny 00:00. Nie zaobserwowano też istotnych zmian w pomiarach porannych na czczo. Jeśli bierzesz leki na cukrzycę, weź pod uwagę, że wyniki po obiedzie mogą być wyższe niż zwykle. W takim czasie pomocne bywa częstsze sprawdzanie glukometru i omówienie ewentualnych zmian dawek na czas kuracji.
Jak zakończyć krótką kurację sterydową: czy trzeba schodzić z dawki?
Najwięcej wątpliwości dotyczy tego, czy po sterydach trzeba zawsze stopniowo zmniejszać dawkę. Zgodnie z polskimi wytycznymi dotyczącymi leczenia chorób płuc, przy kuracji trwającej do 5 dni nie ma potrzeby stopniowego odstawiania. Oznacza to, że można przyjąć ostatnią dawkę piątego dnia i zakończyć leczenie zgodnie z planem.
Trzymaj się zaleconego schematu i nie wydłużaj kuracji ponad 5 dni na własną rękę, jeśli taki był plan. Gdy pojawią się silne bóle brzucha, warto omówić, czy potrzebne są leki osłonowe na żołądek. Po zakończeniu kuracji większość skutków ubocznych zwykle ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni.
7
Źródła:
