Selen: właściwości i źródła w żywności

Selen pełni ważne funkcje w organizmie. Odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie tarczycy, wpływa na zwiększenie odporności organizmu. Może także obniżać ryzyko wystąpienia niektórych form nowotworów. Jakie jeszcze właściwości ma selen? Jakie są objawy nadmiaru i niedoboru selenu? Które produkty zawierają najwięcej tego pierwiastka?

Selen pełni ważne funkcje w organizmie, m.in. odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie tarczycy, wpływa na zwiększenie odporności organizmu.
Autor: Getty Images

Selen jest pierwiastkiem tajemniczym – występuje w przyrodzie w mikroskopijnych ilościach (i z tego powodu bywa zaliczany do tak zwanych mikroelementów). Wiadomo, że selen został odkryty w 1817 roku przez szwedzkiego chemika J.J. Berzeliusa. Ze względu na rzadkość występowania nie był on przedmiotem szczególnego zainteresowania przez ponad sto lat. Dopiero w minionym wieku poznano go bliżej, między innymi w związku z rozwojem metod laboratoryjnych pozwalających dokładnie określić jego poziom w krwi.

Spis treści

  1. Rola selenu w organizmie
  2. Selen - objawy i skutki niedoboru
  3. Selen - objawy i skutki nadmiaru
  4. Selen - występowanie w żywności
Posłuchaj o właściwościach selenu. To materiał z cyklu DOBRZE POSŁUCHAĆ. Podcasty z poradami.

Rola selenu w organizmie

W organizmie selen spełnia ważną funkcję – jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania enzymów, pomaga usuwać wolne rodniki i chroni komórki i czerwone krwinki przed ich toksycznym działaniem. Odgrywa ważną rolę w procesie powstawania odporności organizmu oraz prawidłowego funkcjonowania tarczycy. Selen wspomaga leczenie depresji, łagodzi ból towarzyszący reumatoidalnemu zapaleniu stawów.

Selen - objawy i skutki niedoboru

Dieta stosowana w naszym kraju w większości przypadków pozwala na pokrycie dziennego zapotrzebowania na selen.

Do powstania niedoboru selenu dochodzi w bardzo specyficznych okolicznościach, takich jak:

  • ciężkie zaburzenia wchłaniania pokarmu z przewodu pokarmowego,
  • żywienie pozajelitowe,
  • stany po usunięciu dużych części jelita cienkiego.

Jedynym krajem, gdzie może dochodzić do niedoboru selenu z powodu jego małej zawartości w diecie, są Chiny. Na wielu obszarach tego kraju dzienne spożycie selenu wynosi poniżej 20 mikrogramów na dobę. Obniżony poziom tego składnika występuje też w przebiegu następujących chorób:

Niedobór tego pierwiastka może objawiać się niewydolnością serca, a także dysfunkcją tarczycy. Dzieci urodzone przez matki z niedoborem selenu i jodu są bardziej narażone na kretynizm - wrodzoną chorobę powodującą niedorozwój umysłowy i fizyczny.

Poza tym zbyt niski poziom selenu wiąże się z chorobami nowotworowymi. Uzupełnienie niedoborów tego pierwiastka może uchronić przed tą chorobą.

Polecamy
jesz co lubisz zbilansowana dieta

Autor: Time S.A

Skorzystaj z wygodnych diet online Poradnika Zdrowie opracowanych także dla osób zmagających się z niedoborami witamin i mikroelementów. Precyzyjnie dobrany plan dietetyczny odpowie na Twoje indywidualne potrzeby żywieniowe. Dzięki nim odzyskasz zdrowie i poprawisz swoje samopoczucie. Diety te są opracowane zgodnie z najnowszymi zaleceniami i standardami instytutów naukowo-badawczych.

Selen - objawy i skutki nadmiaru

Niekiedy o selenie mówi się, że jest to pierwiastek o dwóch obliczach. Uzupełnienie jego niedoborów może uchronić przed rakiem, jednak u niektórych osób, które mają prawidłowe lub podwyższone stężenie selenu we krwi, jego nadmierna podaż może zwiększać zagrożenie wystąpienia choroby nowotworowej.

Warto więc ewentualną decyzje o stosowaniu suplementów diety zawierających selen skonsultować z lekarzem. Takie podejście jest szczególnie zalecane osobom z obciążającym wywiadem w kierunku chorób nowotworowych, a zwłaszcza raka piersi. Możliwe jest wykonanie oznaczenia tego pierwiastka we krwi w specjalistycznych laboratoriach i podjęcie właściwej decyzji po wykonaniu badania.

Jednak najbardziej charakterystycznym objawem przewlekłego zatrucia selenem (selenozy) jest łamliwość i utrata paznokci oraz wypadanie włosów. Inne objawy to:¹

Warto wiedzieć

Selen - dzienne zapotrzebowanie

  • niemowlęta - 15-20 μg
  • dzieci:
    • od 1. do 3. roku życia - 20 μg
    • od 4. do 9. roku życia - 30 μg
  • chłopcy:
    • od 10. do 12. roku życia - 40 μg
    • od 13. do 18. roku życia - 55 μg
  • dziewczęta:
    • od 10. do 12. roku życia - 40 μg
    • od 13. do 18. roku życia - 55 μg
  • mężczyźni: 55 μg
  • kobiety: 55 μg
  • kobiety w ciąży: 60 μg
  • kobiety karmiące - 70 μg

Źródło: Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2012

Selen - występowanie w żywności

Najbogatszym źródłem pokarmowym selenu są orzechy brazylijskie, ale spore jego ilości znajdziesz także w łososiu oraz tuńczyku - 100 g tej ostatniej ryby w 95 proc. pokrywa dzienne zapotrzebowanie na selen.

Dla tych, którzy wolą mięso niż ryby, można polecić 100 g wołowiny lub filetu z indyka - pokrywają one 50 proc. dobowego zapotrzebowania na selen. Kolejne 20 proc. można uzyskać, zjadając jedno jajko z kilkoma kromkami pieczywa (po 6 proc. każda kromka). Dla tych, którzy z powodów dietetycznych wolą unikać pieczywa, dobra informacja jest taka, że 100 g ryżu pokryje 15 proc. dziennego zapotrzebowania na selen.

Źródło:

1. Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2012

Zobacz też:

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
KOMENTARZE
Jajebix
|

Dla tych którzy wola mięso niż ryby XDDDD

Zdziwiona
|

Napisaliście, że chińczycy mają niedobór selenu a później, że 100gr ryżu dziennie pokrywa zapotrzebowanie tego pierwiastka w 15 %. Czyżby w Chinach ryż nie był tak popularny?? Dziwne..