Jod: właściwości, objawy nadmiaru i niedoboru

2017-02-09 11:35 Anna Nowak | Monika Majewska

Jod to pierwiastek, który pełni ważne funkcje w organizmie. Zarówno nadmiar, jak i niedobór jodu jest groźny dla zdrowia. Szczególnie niebezpieczny jest ten ostatni.

Jod wzbogaca sól, która znajduje się w polskich sklepach (tzw. sól jodowana). Obowiązek jodowani soli w naszym kraju wprowadzono w 1997 roku, by zapobiec negatywnym skutkom niedoboru tego pierwiastka.

Jod - rola w organizmie

Jod jest niezbędny do produkcji hormonów tarczycy: tyroksyny (T4) i jej aktywnej formy trójjodotyroniny (T3). Od prawidłowego stężenia tych hormonów we krwi zależy m.in. prawidłowy rozwój i funkcjonowanie mózgu oraz układu nerwowego, przysadki mózgowej, mięśni, serca, nerek. Hormony tarczycy regulują też procesy wzrostu i dojrzewania komórek organizmu. Poza tym biorą udział  w procesach oddychania komórkowego i wytwarzania  energii. Są niezbędne do utrzymania prawidłowej temperatury ciała.

Jod - objawy i skutki niedoboru

Długotrwałe niedobory  tego  pierwiastka prowadzą do niedoczynności  tarczycy, powiększenia gruczołu tarczowego  i powstania wola. U dzieci niedoczynność  tarczycy  jest  przyczyną  opóźnienia  rozwoju  fizycznego  i psychicznego, co w początkowym stadium objawia się np. gorszym zapamiętywaniem. Niedobory jodu u kobiet ciężarnych prowadzą do nieodwracalnego uszkodzenia mózgu u płodu i noworodków. Są również przyczyną zaburzeń rozrodczości u kobiet (poronienia, przedwczesny poród) i zwiększonej śmiertelności dzieci.

Ważne

Jod - dawkowanie. Zalecane dzienne spożycie jodu (RDA)

  • niemowlęta - 110 μg
  • dzieci - od 5. miesiąca życia do 1. roku życia - 130 μg
  • dzieci: od 1. do 6. roku życia - 90 μg; od 7. do 9. roku życia - 100 μg;
  • chłopcy: od 10. do 12. roku życia - 120 μg; od 13. do 18, roku życia - 150 μg;
  • dziewczęta: od 10. do 12. roku życia - 120 μg; od 13. do 18, roku życia - 150 μg;
  • mężczyźni: 150 μg;
  • kobiety: 150 μg;
  • kobiety w ciąży: 220 μg
  • laktacja: 290 μg

Źródło: Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, pod. red. Jarosz M., Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2012

Jod - objawy i skutki nadmiaru

Większość osób toleruje nadmiar jodu, który pochodzi z żywności. Jednak u niektórych osób, np. z autoimmunologicznymi chorobami tarczycy, mogą wystąpić niekorzystne objawy nawet przy poziomie spożycia jodu uznanym za bezpieczny dla ogółu populacji. Konsekwencją może być nadczynność tarczycy. U niektórych osób mogą  wystąpić ostre niepożądane reakcje, takie jak  m.in. wzmożona  czynność  gruczołów  ślinowych, nadmierne wydzielanie  śluzu w oskrzelach. Czasem pojawiają się odczyny alergiczne czy zmiany skórne.

W rzadkich przypadkach (przy bardzo dużych dawkach jodu, rzędu kilku gramów) może dojść do ostrego zatrucia jodem, które objawia się uczuciem pieczenia w ustach, gardle i żołądku, bólem  brzucha, nudnościami, wymiotami, biegunką, białkomoczem, zaburzeniami ze strony serca.

Jod - źródła pokarmowe

Najwięcej jodu zawiera żywność pochodzenia  morskiego:

  • skorupiaki
  • mięczaki
  • ryby - szczególnie dużą zawartością jodu odznaczają się dorsze i halibuty, mniejszą śledzie bałtyckie

W krajach uprzemysłowionych ważnym źródłem jodu w diecie jest mleko i jego przetwory, a także jajka.

produkt zawartość jodu w 100 g
sól kuchenna, jodowana 2293,0
dorsz świeży 110,0
mintaj świeży 103,0
makrela wędzona 40,0
ser edamski tłusty 30,0
tuńczyk w oleju 25,0
orzechy laskowe 17,0
brokuły 15,0
jaja kurze całe 9,5
mleko 0,5% tł. 3,4

Źródło: Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B., Iwanow K., Tabele składu i wartości odżywczej żywności,Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005.

Bibliografia:

Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, pod. red. Jarosz M., Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2012

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 9/2019 "Zdrowia": jak leczyć schorzenia stóp, fakty o chorobie Hashimoto, czerniak pokonany, miłość w jesieni życia, co mówią nasze sny, pomidory palce lizać. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i praktycznych wskazówek!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 9/2019
KOMENTARZE
Ala
|

Jod jest jedynym pierwiastkiem, który może się przedostać do organizmu wieloma drogami, przez skórę, jamę ustną wdychane powietrze i pełni wiele ważnych ról w naszym organiźmie, dlatego warto go kontrolować, mi pomogła w tym książka " Jod",poprzez np. informacje, których produktów ze sobą nie łączyć itp.warto poczytać.

michal swarowski
|

Przepraszam ale już na początku artykułu się nie zgadzam. Jod wzbogaca sól? To nieprawda. Pomimo tego że jest dodawany do soli to szybko się ulatnia i nie ma tam jodu

Algamorska
|

A ALGI MORSKIE ? Algi ? co z Algami Morskimi widać zakres wiedzy o odżywianiu jest mocno ograniczony !

Ulencjs
|

Większych durnot na temat przedawkowania jodu jeszcze nie czytałam .Sama się suplementuję płynem lugola w ilości 180 mg dziennie i pozbyłam się wielu uporczywych dolegliwości

Marzena
|

Zacznij od płynu Lugola, albo tabletek Kelp, wit.D3 z K2, chlorella, olej kokosowy... Pouzupelniaj braki witamin, których Ci brak. Dieta jest tu bardzo ważna. Ja już nie biorę tabletek prawie 3 lata i wyniki tarczycy jak i samopoczucie ok. Wszystkiego dowiadywalam się z internetu, bo wg lekarza to powinnam brać tabletki do końca życia.

Magda
|

Uważajcie na jod , ja go przedawkowałam i walczę z "czymś " :(((((
Włosy lecą , mam dwa łyse placki w głowie, nadczynność , olbrzymi świąd skóry głowy i całego ciała ,nawracające grzybice kobiece. Wszystko to pojawiło się pod koniec brania jodu a brałam go 11 miesięcy na zlecenie endokrynologa . Dodam ze nie był to płyn Lugola tylko recepturowy Jod o większym stężeniu .

D@rio
|

Ten artykuł to same bzdury . Właśnie osoby chore na Hashimoto powinny brać jod w formie płynu Lugola . Dawki do 30mg są bezpieczne .
Ale lepiej zacząć od 3mg aby nie mieć problemów . Ta dawka pozwala przejść przez pierwsze etapy bez objawowo (chodzi o usuwanie bromu i jodu z organizmu). A skutki nadmiaru to dopiero przy kilku gramach jednorazowo . Były leki na oskrzela z dawką 1,5 grama i ludzie to brali a skutków ubocznych było bardzo mało .

nina
|

sól do przetworów jest niejodowana ,.można śmiało używać

Fifi
|

Należałoby jeszcze dodać, że jod się ulatnia podczas gotowania, także w zasadzie jodu nie spożywamy, taka to mało ważna informacja

monika
|

W tabelce jednostek brak, co to znaczy że jest 100 jodu?