Utrata wzrostu po 40. roku życia może być naturalną częścią starzenia organizmu, ale większe zmiany bywają związane z osteoporozą i osłabieniem kości. Reumatolożka Abby Abelson zwraca uwagę, że wielu pacjentów ignoruje pierwsze sygnały, które mogą pojawić się na długo przed złamaniem.
Dlaczego człowiek maleje z wiekiem i co dzieje się z kręgosłupem
Wraz z wiekiem organizm przechodzi naturalne zmiany obejmujące kości, mięśnie, stawy i kręgosłup. Niewielka utrata wzrostu po 40. roku życia jest uznawana za typowy element starzenia, jednak większe różnice wymagają już diagnostyki. Jedną z najczęstszych przyczyn jest stopniowa utrata gęstości kości. Osłabione kręgi gorzej podtrzymują ciężar ciała i mogą ulegać mikrozłamaniom kompresyjnym. Kręgosłup stopniowo traci wysokość, ponieważ kręgi stają się cieńsze i mniej wytrzymałe. Zmiany dotyczą także krążków międzykręgowych, które działają jak amortyzatory pomiędzy kręgami. Z biegiem lat spłaszczają się i tracą objętość, a przestrzenie pomiędzy kręgami stają się mniejsze. Nawet niewielka utrata wysokości każdego krążka może po latach przełożyć się na zauważalne obniżenie wzrostu całego ciała.
„Widziałam pacjentów, którzy mówili, że stracili dwa, trzy albo cztery cale wzrostu i myśleli, że to naturalna konsekwencja starzenia” – mówi Abby Abelson, reumatolożka. „Ale tak nie jest”.
Osteoporoza a utrata wzrostu może zwiększać ryzyko złamań
Lekarze podkreślają, że utrata około 1,27–2,54 cm wzrostu jest zwykle uznawana za typową konsekwencję starzenia organizmu. Znacznie większe zmiany mogą jednak świadczyć o osteoporozie. Choroba osłabia kości i zwiększa ryzyko złamań, szczególnie w obrębie bioder, nadgarstków i kręgosłupa. Problem polega na tym, że osteoporoza przez długi czas może nie dawać wyraźnych objawów. Wiele osób dowiaduje się o niej dopiero po pierwszym złamaniu albo gwałtownym pogorszeniu postawy ciała. Dodatkowym sygnałem ostrzegawczym bywa garbienie się i coraz bardziej pochylona sylwetka. „Ważne jest, aby zwracać uwagę na zmiany wzrostu, szczególnie jeśli wydają się duże” – zaznacza specjalistka.
Osłabienie mięśni i łuki stóp wpływają na utratę centymetrów
Na zmianę wzrostu wpływają również mięśnie i sposób utrzymywania sylwetki. Sam spadek siły mięśniowej nie skraca kości, ale może zmieniać postawę ciała. Słabsze mięśnie pleców oraz mięśnie głębokie gorzej stabilizują kręgosłup, przez co łatwiej dochodzi do pochylania sylwetki. Z wiekiem bardziej widoczne stają się także naturalne skrzywienia kręgosłupa. Osłabienie mięśni może dodatkowo pogarszać równowagę i sposób poruszania się, co wpływa na pozycję ciała podczas chodzenia i stania. U wielu starszych osób utrata masy mięśniowej występuje równocześnie z osteoporozą i zmianami w krążkach międzykręgowych, dlatego utrata wzrostu może być bardziej zauważalna.
Zmiany dotyczą również stóp. Łuki stóp odpowiadają za część wysokości ciała podczas stania. Z biegiem lat mogą się obniżać, przez co stopy znajdują się bliżej podłoża. Różnice są niewielkie i zwykle wynoszą kilka milimetrów, ale również wpływają na końcowy pomiar wzrostu.
Jak zapobiegać utracie wzrostu i kiedy wykonać badanie gęstości kości
Specjaliści podkreślają, że procesu starzenia nie można zatrzymać, ale można ograniczyć ryzyko dużej utraty wzrostu oraz złamań. Ważna jest odpowiednia ilość wapnia w codziennej diecie. Większość dorosłych powinna przyjmować co najmniej 1000 mg wapnia dziennie. Znaczenie ma także regularna aktywność fizyczna, szczególnie ćwiczenia obciążające kości i mięśnie, takie jak spacery, jogging, aerobik czy trening siłowy. Lekarze zalecają również unikanie palenia papierosów oraz ograniczenie alkoholu, ponieważ oba czynniki przyspieszają osłabienie kości i zwiększają ryzyko złamań.
„Kluczowe jest zapobieganie utracie kości i złamaniom poprzez zajęcie się czynnikami, które można kontrolować” – podkreśla reumatolożka.
W profilaktyce osteoporozy stosuje się również leki zmniejszające ryzyko złamań, jednak lekarze zaznaczają, że codzienne nawyki pozostają podstawą ochrony kości w każdym wieku. Badania gęstości kości są zwykle zalecane kobietom w okresie menopauzy, najczęściej pomiędzy 45. a 50. rokiem życia, a mężczyznom około połowy szóstej dekady życia. W przypadku dodatkowych czynników ryzyka lekarz może zalecić wcześniejszą diagnostykę.
„Ważne jest, aby wcześnie wykrywać problemy, dlatego warto porozmawiać z lekarzem o odpowiednim momencie wykonania badania gęstości kości” – dodaje Abby Abelson.
