- Na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc choruje w Polsce około 2 milionów osób
- Podstawowe badanie spirometryczne trwa około 15 minut i polega na silnym wydmuchiwaniu powietrza do ustnika
- Lekarz diagnozuje astmę przy wzroście wskaźnika FEV1 o ponad 12 procent po podaniu leku
- Aktywni palacze w wieku od 40 do 65 lat mogą wykonać darmową spirometrię na NFZ
Kto i dlaczego musi wykonać badanie spirometryczne?
Kłopoty z układem oddechowym mogą dotknąć wielu pacjentów, dlatego tak ważna jest właściwa i wczesna diagnostyka. Szacuje się, że w Polsce na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, czyli w skrócie POChP, choruje około 2 milionów osób. Stanowi to aż 5 procent całego społeczeństwa, co dobitnie pokazuje ogromną skalę tego problemu.
Podstawowym narzędziem diagnostycznym w przypadku tej choroby, a także astmy, jest właśnie badanie spirometryczne. To szybki test mierzący całkowitą pojemność twoich płuc oraz maksymalną szybkość wydychanego z nich powietrza. Zawsze warto poprosić lekarza pierwszego kontaktu o takie badanie, jeśli tylko zauważysz u siebie niepokojący kaszel lub nawracające duszności.
Jak krok po kroku wygląda badanie spirometryczne?
Cała procedura jest całkowicie bezbolesna, ale wymaga od ciebie maksymalnego zaangażowania i współpracy z personelem medycznym. Badanie polega na tym, że bierzesz szybki i bardzo głęboki wdech, a następnie natychmiast z ogromną siłą wydmuchujesz powietrze do specjalnego ustnika. Dzięki temu urządzenie dokładnie mierzy całkowitą objętość powietrza oraz maksymalne wartości, jakie potrafisz wydmuchać w określonym czasie.
Czas trwania podstawowej spirometrii wynosi zwykle około 15 minut. Zdarza się jednak, że pomiar wykonywany jest przed oraz po podaniu leku rozszerzającego oskrzela, co wydłuża wizytę w przychodni do 30 minut. W takiej sytuacji cierpliwie wykonuj polecenia lekarza, ponieważ ten drugi etap precyzyjniej pokaże, jak twoje drogi oddechowe reagują na zastosowane leczenie.
Jak prawidłowo przygotować się do spirometrii?
Wiarygodność wyników zależy w dużej mierze od tego, jak zastosujesz się do zaleceń przed wizytą w gabinecie. Aby badanie spirometryczne przebiegło bez zakłóceń, pamiętaj o kilku kluczowych zasadach:
- nie zakładaj obcisłych ubrań, które mogłyby utrudnić ci wzięcie głębokiego oddechu
- zrezygnuj ze spożywania obfitych posiłków na co najmniej 2 godziny przed testem
- unikaj intensywnego wysiłku fizycznego przez 30 minut poprzedzających badanie
- nie pij żadnego alkoholu na minimum 4 godziny przed planowaną wizytą
- całkowicie powstrzymaj się od palenia papierosów w dniu wykonywania pomiaru
- zabierz ze sobą dokładną listę przyjmowanych leków wraz z ich dawkami
Jeśli stosujesz leki wziewne, lekarz może poprosić cię o ich czasowe odstawienie przed wykonaniem spirometrii. Leki krótko działające zazwyczaj odstawia się na 6 do 12 godzin przed testem, natomiast te o długim uwalnianiu nawet na 24 do 36 godzin. Zawsze skonsultuj ten krok ze specjalistą, aby nagłe przerwanie kuracji nie pogorszyło twojego codziennego samopoczucia.
Polecany artykuł:
Diagnoza astmy i POChP. Co dokładnie ocenia lekarz?
Analizując wyniki, specjalista patrzy przede wszystkim na natężoną pojemność życiową oraz natężoną objętość wydechową pierwszosekundową. W medycynie parametry te określa się odpowiednio skrótami FVC oraz FEV1. To właśnie stosunek tych dwóch wartości pozwala rozpoznać proces obturacyjny, czyli zwężenie dróg oddechowych utrudniające ci swobodne oddychanie.
Astmę diagnozuje się wtedy, gdy po podaniu leku rozszerzającego oskrzela wskaźnik FEV1 wzrasta o ponad 12 procent i więcej niż 200 mililitrów. Z kolei o POChP świadczy trwały spadek stosunku FEV1 do FVC poniżej 70 procent, który nie poprawia się mimo zastosowania leków. Pamiętaj jednak, że całkowicie prawidłowy wynik nie wyklucza astmy, ponieważ choroba ta ma charakter napadowy i często wymaga dłuższej obserwacji.
Darmowa spirometria na NFZ. Jak skorzystać z programu?
W Polsce działa specjalny program profilaktyki chorób odtytoniowych, który jest w pełni finansowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Realizują go wybrane placówki podstawowej opieki zdrowotnej, które mają podpisaną odpowiednią umowę z państwowym płatnikiem. Najlepszą wiadomością dla pacjentów jest fakt, że aby wziąć w nim udział, nie potrzebujesz żadnego skierowania od lekarza.
Wystarczy zgłosić się bezpośrednio do wybranej przychodni, gdzie szybko przejdziesz wstępną kwalifikację medyczną. Jeśli jesteś aktywnym palaczem w wieku od 40 do 65 lat, automatycznie zostaniesz skierowany na bezpłatne badanie spirometryczne. Zdecydowanie wykorzystaj tę szansę, ponieważ darmowe wykrycie wczesnych uszkodzeń płuc pozwala na błyskawiczne wdrożenie terapii chroniącej twoje zdrowie.
Zobacz galerię: 6 chorób, które niszczą płuca. Jak im zapobiegać
7
Źródła:
- National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI), National Institutes of Health
- American Family Physician: "Distinguishing Asthma and COPD in Primary Care: A Case-based Approach"
- Pacjent.gov.pl (Serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia)
