Trombocyty (PLT, płytki krwi): normy i interpretacja wyniku

Trombocyty, inaczej płytki krwi (PLT) są niewielkimi fragmentami większych komórek, które pełnią ważną rolę w procesie krzepnięcia krwi. Ocena liczby trombocytów stanowi nieodłączny element badania morfologii krwi. Sprawdź, kiedy badać liczbę trombocytów i o czym świadczy ich niedobór lub nadmiar. Jakie są normy trombocytów?

Trombocyty, inaczej płytki krwi (w skrócie PLT, ang. Platelet) są dyskowatymi fragmentami megakariocytów, które dojrzewają w szpiku kostnym. Trombocyty stanowią końcowe stadium rozwoju komórek z układu megakariotwórczego. W miarę dojrzewania megakariocytu dochodzi do zwiększenia ilości materiału genetycznego w jądrze komórkowych oraz objętości cytoplazmy. Kolejnym etapem jest oddzielenie się fragmentów cytoplazmy megakariocytu z których bezpośrednio powstają trombocyty. Pojedynczy megakariocyt jest w stanie wytworzyć 4000-8000 trombocytów. Fizjologicznym miejscem bytowania trombocytów jest krew.

Dojrzałe trombocyty nie posiadają jądra komórkowego, ale w ich cytoplazmie znajdują się ziarnistości zawierające różne substancje bioaktywne jak serotonina, czynnik płytkowy 4, płytkopochodny czynnik wzrostu. Trombocyty żyją 7-10 dni, a następnie kończą swój cykl życiowy w śledzionie.

Spis treści

  1. Trombocyty – funkcje w organizmie
  2. Trombocyty – na czym polega badanie?
  3. Trombocyty – normy
  4. Trombocyty – kiedy wykonać badanie?
  5. Trombocyty – nadmiar
  6. Trombocyty – niedobór
  7. Trombocyty – małopłytkowość rzekoma

Trombocyty – funkcje w organizmie

Trombocyty uczestniczą przede wszystkim w procesie krzepnięcia krwi. W momencie uszkodzenia tkanki trombocyty zaczynają przylegać do naczyń krwionośnych i uwalniają szereg substancji chemicznych, które rozpoczynają kaskadę krzepnięcia krwi.

Jedną z nich jest serotonina, która jest odpowiedzialna za miejscowe obkurczanie naczyń krwionośnych. Trombocyty aktywują także przekształcanie fibrynogenu w cząsteczki fibryny, w następstwie czego tworzy się siateczka zasklepiająca uszkodzone naczynie krwionośne.

Ponadto w siateczce tej uwiezione zostają następnie krwinki czerwone i trombocyty tworząc mechaniczny czop uniemożliwiający swobodny wypływ krwi.

Trombocyty – na czym polega badanie?

Badanie liczby trombocytów wykonuje się łącznie z pozostałymi parametrami wchodzącymi w skład morfologii krwi. Badanie wykonuje się z krwi żylnej pobranej ze zgięcia łokciowego. Badanie powinno być wykonane rano, najlepiej pomiędzy godziną 6:30 a 9:00.

Osoba wykonująca badanie powinna być na czczo, czyli 12-16 godzin od ostatniego posiłku. W laboratorium badanie liczby trombocytów wykonuje się najczęściej za pomocą automatycznych analizatorów hematologicznych, które w ciągu kilku minut analizują skład komórkowy krwi podając dokładną liczbę trombocytów i innych parametrów morfologii krwi.

Stąd bardzo często na wyniku badania morfologii krwi umieszczone są dodatkowe wskaźniki oceniające trombocyty:

  • MPV – średnia objętość płytki krwi
  • PDW – wskaźnik oceniający objętość płytek krwi (anizocytozę)
  • P-LCR – procentowy udział dużych trombocytów w ogólnej ich liczbie we krwi

Trombocyty – normy

Norma trombocytów dla dorosłych wynosi od 150 do 400 tysięcy komórek na milimetr sześcienny krwi. Średnio liczba trombocytów u zdrowego człowieka to około 250 tysięcy na milimetr sześcienny krwi. Pamiętajmy, że normy dla liczby trombocytów mogą nieznacznie różnic się pomiędzy laboratoriami.

Trombocyty – kiedy wykonać badanie?

Nieprawidłowa liczba trombocytów może wskazywać na różne stany chorobowe. Badanie liczby trombocytów powinno być szczególnie zlecone w następujących sytuacjach:

Jak przygotować się do badania krwi?

Trombocyty – nadmiar

Wzrost liczby trombocytów powyżej normy (trombocytemia, nadpłytkowość) obserwuje się:

Nadmiar trombocytów może prowadzić do powikłań zakrzepowych i zatorowych, wynikającej ze wzmożonej agregacji trombocytów. Dlatego powinien on być jak najszybciej rozpoznany przez lekarza. Warto wiedzieć, że zwiększenie liczby trombocytów nie zawsze jest objawem patologii i może występować:

  • u niemowląt między 3-12 miesiącem życia
  • u kobiet po porodzie
  • u osób przebywających w warunkach wysokogórskich
  • po intensywnym wysiłku fizycznym
  • po usunięciu śledziony

Trombocyty – niedobór

Spadek liczby trombocytów poniżej normy (trombocytopenia, małopłytkowość) może wynikać z:

  • upośledzania ich produkcji w szpiku kostnym np. w przebiegu choroby nowotworowej lub włóknienia szpiku
  • nadmiernego wychwytywania trombocytów przez powiększoną śledzionę
  • nadmiernie szybkiego usuwania trombocytów z krwioobiegu

Spadek liczby trombocytów obserwuje się:

Niebezpiecznym następstwem małopłytkowości są samoistne krwawienia (skaza krwotoczna), które pojawiają się przy licznie trombocytów 10-20 tysięcy komórek na milimetr sześcienny krwi.

Trombocyty – małopłytkowość rzekoma

Czasami liczba trombocytów na wyniku badania laboratoryjnego może być fałszywie zaniżona pomimo ich prawidłowej liczby u pacjenta. W takiej sytuacji mówimy o tzw. małopłytkowości rzekomej wynikającej z obecności we krwi naturalnych przeciwciał, które aglutynują (zlepiają) trombocyty w probówce krwi pobranej od pacjenta.

Szacuje się, że około 2% zdrowej populacji może posiadać takie przeciwciała. Rzekomą małopłytkowość należy podejrzewać u osób ze znacznie obniżoną liczbą trombocytów w badaniu, lecz bez objawów klinicznych choroby.

Czytaj też:

Piśmiennictwo:

  1. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, podręcznik dla studentów medycyny pod redakcją Dembińska-Kieć A. i Naskalski J.W., Elsevier Urban & Partner Wydawnictwo Wrocław 2009, wydanie 3.
  2. Choroby wewnętrzne, pod redakcją Szczeklik A., Medycyna Praktyczna, Kraków 2010
  3. Janicki K., Hematologia, PZWL Warszawa 2001
  4. Windyga J., Zaburzenia krzepnięcia krwi w codziennej praktyce lekarskiej, Termedia Warszawa 2017
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.