Odra: przyczyny, objawy, leczenie, powikłania, szczepienie

2019-10-23 12:25 Agnieszka Paculanka | Monika Majewska

Odra to choroba zakaźna wieku dziecięcego, wywoływana przez wirus odry. Odra u dzieci i dorosłych daje podobne objawy. W przebiegu choroby pojawia się charakterystyczna wysypka (plamki Koplika), gorączka oraz kaszel, katar czy światłowstręt. Odra u dorosłych może mieć poważny przebieg i zakończyć się hospitalizacją. W celu uniknięcia zachorowania na odrę podaje się szczepionkę MMR.

Odra - czy warto szczepić? Posłuchaj, jakie są przyczyny, objawy i leczenie choroby. To materiał z cyklu DOBRZE POSŁUCHAĆ. Podcasty z poradami

Spis treści:

  1. Odra: przyczyny
  2. Odra: objawy
  3. Odra: wysypka
  4. Odra u dorosłych
  5. Odra w ciąży
  6. Odra: leczenie
  7. Odra: powikłania
  8. Odra: szczepienie

Odra, dzięki szczepieniom, odeszła na długo w zapomnienie. Obecnie jednak notuje się coraz więcej przypadków odry, choroba powraca w pełni. Należy wiedzieć, że odra jest bardzo zaraźliwa - jeśli dziecko nie zostało zaszczepione, to prawie pewne jest, że na nią zachoruje, bo jeden chory może zarazić od 15 do 20 innych osób (gdy osoba chorująca na grypę może zarazić tylko jedną do trzech osób).

Według  Światowej  Organizacji Zdrowia (WHO) odra jest jedną z głównych przyczyn zgonów wśród dzieci na świecie. W wyniku wprowadzenia szczepień przeciwko odrze osiągnięto znaczący spadek liczby przypadków śmiertelnych – o 77% na przestrzeni lat 1999–2008.¹

W Europie obserwujemy niepokojący wzrost liczby zachorowań na odrę, w tym również zgony spowodowane powikłaniami choroby. Ogromna większość osób chorych nie była zaszczepiona.

Zwiększenie liczby zachorowań na odrę związane jest głównie z coraz większą liczbą rodziców, którzy odmawiają szczepienia dzieci pomimo bezsprzecznych dowodów naukowych potwierdzających bezpieczeństwo i skuteczność szczepień przeciw odrze.

W 2017 roku liczba osób chorych na odrę w Europie wzrosła czterokrotnie w stosunku do 2016 roku, odnotowano 39 zgonów. W Polsce każdego roku występuje od 60 do 130 zachorowań.²

  • Odra w Polsce

W 2018 roku odnotowano ponad 5-krotny wzrost zachorowań (355 przypadków) w porównaniu do 2017 roku (63 przypadki). Wzrost ten był związany ze wzrostem liczby przypadków odry w całym regionie Europejskim WHO, w tym krajach bezpośrednio graniczących z Polską, jak również z wieloletnią aktywnością ruchów antyszczepionkowych prowadzących do spadku zaufania do szczepień ochronnych.

Od początku 2019 roku (dane NIZP-PZH do 30.09.2019), zgłoszono 1368 przypadków odry, w tym samym czasie rok temu – 126 zachorowań. W ciągu ostatnich dwóch tygodni września zgłoszono 8 zachorowań.

Liczba zachorowań na odrę w Polsce
Autor: http://szczepienia.pzh.gov.pl/faq/jak-wiele-zachorowan-na-odre-wystepuje-obecnie-w-polsce/ Notuje się wzrost zachorowań na odrę w Polsce

Odra: przyczyny

Przyczyną choroby jest wirus odry, który przenosi się drogą kropelkową oraz przez bezpośrednią styczność z wydzieliną z jamy nosowo-gardłowej lub moczem chorej osoby.

Warto wiedzieć, że transmisja powietrzna zakażenia za pośrednictwem aerozolu kropelek wydzieliny z dróg  oddechowych została udokumentowana do 2 godzin od opuszczenia pokoju przez osobę wydalającą wirusy.³

Możliwe jest również przeniesienie zakażenia  przez ręce po dotknięciu zabrudzonych wydzieliną z dróg  oddechowych przedmiotów lub powierzchni i następnie przeniesienie wirusów na śluzówki nosa i gardła.

Zakaźność odry jest tak duża, że po zetknięciu się z wirusem choroby choruje więcej niż 90% podatnych na zakażenie osób.³

Najczęściej na odrę chorują niemowlęta od 6. do 12. miesiąca życia (przed pierwszym szczepieniem), a także dzieci w wieku do 15 lat, którym nie podano dawek przypominających szczepionki.

Odra jest najbardziej niebezpieczna dla dzieci do 5 lat oraz osób z zaburzeniami układu odporności. Co czwarta chora osoba wymaga hospitalizacji. Jedna na 1000 chorych umiera w przebiegu choroby.

Odra: objawy (także plamki Koplika)

Objawy odry występują po 10-12 dniach od zakażenia:

W jamie ustnej pojawiają się białe wykwity otoczone czerwoną linią (plamki Koplika), a następnie czerwona wysypka zajmuje w pierwszej kolejności twarz i głowę, następnie resztę ciała. Pojawiają się gorączka, złe samopoczucie, zapalenie spojówek, katar, kaszel. Wraz z rozwojem choroby temperatura ciała wzrasta do 39-41°C.

Odra jest najbardziej zaraźliwa pięć dni przed pojawieniem się wysypki oraz przez cztery dni od momentu jej wystąpienia.

Czytaj też: Czy grozi nam epidemia odry? GIS wydał komunikat!

    Odra: charakterystyczna wysypka

    Wysypka w przypadku odry jest bardzo charakterystyczna: początkowo gruboplamista, zlewająca się w żywo-czerwone plamy z drobnymi grudkami o nieregularnych kształtach. Wysypka najpierw pojawia się za uszami, następnie na twarzy i szyi oraz na tułowiu, rękach i nogach.

    Na 2-4 dni przed pojawieniem się charakterystycznej wysypki występuje gorączka, złe samopoczucie, zapalenie spojówek, katar, kaszel.

    Śluzówka jamy ustnej jest zaczerwieniona. Po wystąpieniu wysypki (po około 4-5 dniach) gorączka spada i dziecko, choć nadal ma katar i kaszel, powoli wraca do zdrowia.

    Po kilku dniach wysypka staje się brunatna, po czym zaczyna się złuszczać. Część dzieci, zwłaszcza te z mniejszą odpornością, może dość ciężko przechodzić odrę (nawet z wysypką krwotoczną, drgawkami).

    Odra u dorosłych

    Odra u dorosłych ma podobne, ww. objawy jak u dzieci, ale jej przebieg jest, im pacjent starszy, tym cięższy i bardziej niebezpieczny, zwłaszcza dla osób z chorobami układu krążenia.

    Dorośli, zwłaszcza ci z mniejszą odpornością, mogą dość ciężko przechodzić odrę (nawet z wysypką krwotoczną, drgawkami).

    Odra w ciąży

    Odra jest szczególnie niebezpieczna także w czasie ciąży. Infekcja tym wirusem może zwiększyć ryzyko takich powikłań, jak:

    Odra: leczenie

    Leczenie odry jest wyłącznie objawowe. Nie ma leków przeciwwirusowych, które byłyby skuteczne w przypadku odry.

    Gorączkę możemy zbijać lekami przeciwgorączkowymi, należy również leki przeciwkaszlowe. Chory powinien leżeć w łóżku (również przez kilka dni po ustąpieniu gorączki), w zaciemnionym pokoju, co złagodzi światłowstręt.

    Jeśli oczy są bardzo zaczerwienione, można je przemywać roztworem soli fizjologicznej. Pokój chorego powinien być często wietrzony.

    Jak rozpoznać odrę?
    Autor: http://pis.lodz.pl/rawa/index.php/2019/02/12/odra-wysoce-zakazna-choroba-wirusowa/ W przebiegu odry pojawia się charakterystyczna wysypka.

    Odra: powikłania

    Powikłania odry są bardzo groźne, mogą doprowadzić nawet do śmierci dziecka. Dziecko nie zaszczepione narażone jest na:

    Szczególnie niebezpieczne jest podostre stwardniające zapalenie mózgu (LESS – łac. leukoencephalitis subacuta scleroticans), które rozwija się 7-10 lat po przechorowaniu odry, u ok. 0,01% chorych.

    Około 30% zachorowań przebiega z powikłaniami szczególnie wśród dzieci do 5 lat i dorosłych powyżej 20 lat.

    Charakterystyczne dla tego powikłania po odrze jest wybitnie wysokie stężenie przeciwciał przeciw wirusowi, a także poważne objawy neurologiczne w postaci zaburzeń mowy, upośledzenia psychicznego i postępujących niedowładów, które w krótkim czasie doprowadzają do stanu odmóżdżeniowego.

    W tym przypadku medycyna jest bezsilna, a rokowanie zawsze są złe. Podostre stwardniające zapalenie mózgu powoduje śmierć w ciągu roku, dwóch, niekiedy ma przebieg powolny i pozwala przeżyć do 10 lat; tylko u około 10% chorych możliwa jest samoistna poprawa.

    Odra: szczepienie

    Szczepionka przeciw odrze występuje w postaci połączonej jako szczepionka przeciw odrze, śwince i różyczce (tzw. MMR). Zawiera żywe, osłabione wirusy (po szczepieniu nie przenoszą się one na inne osoby z otoczenia dziecka).

    Wirus odry przestaje się rozprzestrzeniać w populacji dopiero, gdy zaszczepionych jest przynajmniej 95% osób.

    Szczepienie przeciw odrze należy do szczepień obowiązkowych (bezpłatnych) podawanych w Polsce w 13-14 mies. życia oraz 10 roku życia. Skuteczność szczepienia po podaniu 2 dawek szczepionki wynosi 98%, utrzymuje się teoretycznie do końca życia, jednak po konsultacji z lekarzem szczepienie warto powtarzać raz na 10 lat. 

    Po podaniu szczepionki mogą wystąpić odczyny miejscowe, tj. ból w miejscu podania, zaczerwienienie, obrzęk. Ogólne odczyny poszczepienne zależą od wieku szczepionej osoby. Co ważne - badania naukowe jednoznacznie wykluczają związek szczepionki przeciw odrze z występowaniem autyzmu.

    Źródło:

    1. Częścik A., Trzcińska A., Siennicka J., Wirus odry – reakcje odpornościowe związane z naturalnym zakażeniem oraz odpowiedzią poszczepienną, "Postępy Mikrobiologii" 2011
    2. http://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/odra/
    3. Płońska E., Aktualna sytuacja epidemiologiczna odry w Polsce i Europie, Biuletyn Stowarzyszenia Higieny Lecznictwa Kwartalnik 2011
    4. Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w Polsce od 1 stycznia do 15 sierpnia 2019 r.
      oraz w porównywalnym okresie 2018 r
    5. Jak wiele zachorowań na odrę występuje obecnie w Polsce?
    Czy artykuł był przydatny?
    Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

    NOWY NUMER

    W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

    Dowiedz się więcej
    Miesięcznik Zdrowie 11/2019

    Materiał partnerski

    KOMENTARZE
    pawlo
    |

    Szczepionki przeciw Odrze powodują że dziecko ma sztuczna odporność, ale tylko na chwilę. Gdy zachoruje w wieku dorosłym przejdzie tą chorobę ciężko, chyba że będzie stosował duże dawki witaminy A, ale tez trzeba uważać aby z tą witaminą nie przesadzić, bo wtedy staje się toksyczna. Kiedy dziecko nie ma szczepienia przeciw odrze , jest dobrze odżywione , nie ma niedoborów witamin, zwłaszcza witaminy A, to przechodzi chorobę bardzo łagodnie i zdobywa przeciwciała na całe życie.

    Miś Puchatek
    |

    I ponieważ nie przechorowałeś odry „w szkole”, teraz w odróżnieniu od Twoich kolegów jesteś wobec niej zupełnie bezbronny, gdyż najprawdopodobniej ustała już Twoja poszczepienna odporność. Musisz się teraz ciągle szczepić, aby przeżyć. Jeśli nie będziesz tego robił, zachorujesz przy pierwszej okazji. A w wieku dorosłym to naprawdę groźne.
    Sam widzisz teraz na sobie, o co chodzi KONCERNOM FARMACEUTYCZNYM.
    A Twoi nieszczepieni koledzy mają to z głowy.

    Miś Puchatek
    |

    Odra POWRACA - ale właśnie na skutek SZCZEPIEŃ.
    Kiedyś odra była zwykłą, popularną chorobą wieku dziecięcego - przechorowanie odry zabezpiecza na całe życie. Odra to tylko wysypka i trochę gorączki.
    Całe moje pokolenie chorowało, pokolenie moich dzieci też chorowało (moje dzieci też, jak najbardziej - lekarz nie robił z tego żadnej afery, ot, „zwykła odra”).

    Dopiero teraz KONCERNY szczepionkowe uznały ją za dżumę i tak przedstawiły ludziom. Masowe szczepienia zapobiegły w nowym pokoleniu zachorowaniom, więc nowi ludzie już się z odrą nie stykali, nie przechorowali jej w dzieciństwie, więc nie mieli skąd nabyć trwałej odporności. A teraz nikogo już nie obchodzi, że te osoby po kilku latach tracą odporność poszczepienną.

    I te rzeczywiście występujące od kilku lat EPIDEMIE są właśnie tego skutkiem! - skutkiem SZCZEPIEŃ przeciw odrze, po których kolejni ludzie w wieku lat 19-25 tracą odporność i od tej pory są tragicznie wobec niej bezbronni. Tym tragiczniej, że w wieku dorosłym przebieg odry może być cięższy.

    I właśnie o taką sytuację chodziło koncernom. Niegdyś zwyczajne choroby wieku dziecięcego - nową dżumą!
    Chcą żyć? - to niech co kilka lat zapłacą (oni lub państwo - a co za różnica!) za szczepionki! Taki malutki szantażyk, nie? A jaki lukratywny! Jakie perspektywy na przyszłość! Haracz od głowy!

    HG
    |

    Są doniesienia z amerykańskich badań że Tiomersyn stosowany w szczepionkami jako konserwant (zawierający rtęć [Hg]), czyli metal ciężki, podobnie jak glin (aluminium) osiadają się w mózgu, powodując przy tym właśnie autyzm. Amerykańscy naukowcy wykryli wyższą ilość aluminium które osiadło się w mózgu u osób z autyzmem niż u przeciętnej osoby.

    Maciej Chałubiński
    |

    Nie słuchajcie się tych trolli z dołu - ja, jako jedyny zaszczepiony, uniknąłem zakażenia odrą w szkolę. Niestety, nie można tego powiedzieć o pewnym moim koledze.
    Odra zabija 1 osobę na 1000 zakażonych. Przeważnie umiera ona od powikłań (30% zachorowań). Najgorszym z nich jest STWARDNIAJĄCE ZAPALENIE MÓZGU (SSPE)! Umarł na nie mój kolega!!!! Tylko reguralne szczepienia są w stanie przed nimi ochronić!

    Mika
    |

    Wiadomo co ma na celu taki artykuł. Słowa np "bezsprzecznie" ?! Proszę o konkretne wyniki badań. Żenada, niestety wielu rodziców daje się na to nabierać.

    Ania
    |

    Ale bzdury! Jakie epidemie? Sanepid od co najmniej 10 lat nie odnotował żadnej epidemii, ale oczywiście pismaki muszą straszyć biednych rodziców. Przestałam szczepić córkę po tym, jak tydzień po szczepieniu zachorowała na odrę, do tego z powikłaniami. Nigdy więcej. Szczepienia nie chronią!

    karola
    |

    Ale poziom.......

    Lew
    |

    Należy podać domięśniowo witaminę c lub askorbinian sodu i po chorobie. Witamina c zabija wszystkie wirusy

    Ja
    |

    Moj synek o szczepieniu mmr przeszedl odre poszczepienna. Mam nadzieje, ze po kilku latach nie pojawia sie konsekwencje. Wiecej dzieci nie zaszczepie tym syfem