Ostra białaczka szpikowa (AML) - przyczyny, objawy i leczenie

2020-04-21 11:21 Monika Majewska

Ostra białaczka szpikowa (AML - acute myeloid leukemia) to nowotwór układu krwiotwórczego, który w większości dotyka dorosłych. Ryzyko jej rozwoju zwiększa się wraz z wiekiem. Szczególnie zagrożone są osoby po 65. roku życia. Jakie są przyczyny i objawy ostrej białaczki szpikowej? Na czym polega leczenie?

Spis treści:

  1. Ostra białaczka szpikowa - przyczyny i czynniki ryzyka
  2. Ostra białaczka szpikowa - objawy
  3. Ostra białaczka szpikowa - diagnostyka
  4. Ostra białaczka szpikowa - leczenie
  5. Ostra białaczka szpikowa - rokowania

Ostra białaczka szpikowa (AML - acute myeloid leukemia) to nowotwór szpiku kostnego - tkanki wypełniającej kości, której zadaniem jest produkcja erytrocytów (krwinek czerwonych), leukocytów (krwinek białych) i płytek krwi, czyli podstawowych elementów krwi.

W przebiegu ostrej białaczki szpikowej zmienione nowotworowo zostają krwinki białe - a konkretnie leukocyty z linii granulocytarnej - które namnażają się w sposób niekontrolowany, kumulują, wypierając komórki zdrowe i doprowadzając do pojawiania się objawów chorobowych.

Ostra białaczka szpikowa dominuje u osób dorosłych - odwrotnie niż ostra białaczka limfoblastyczna, która zwykle rozwija się u dzieci.

Częstość występowania ostrej białaczki szpikowej wynosi około 3,7 na 100 000 osób w ciągu roku i jest większa u mężczyzn niż u kobiet.

Ostra białaczka szpikowa - przyczyny i czynniki ryzyka

Przyczyny rozwoju ostrej białaczki są nieznane, jednak sporo wiadomo na temat czynników zwiększających ryzyko jej rozwoju:

Ostre białaczki szpikowe stanowią około 80 proc. wszystkich ostrych białaczek występujących u dorosłych

  • ekspozycja na środki chemiczne, np. na benzen, kontakt z produktami przemiany ropy naftowej, farbami, płynami balsamującymi, tlenkiem etylenu, herbicydami i pestycydami
  • palenie papierosów
  • niektóre leki - głównie stosowane w leczeniu innych nowotworów. Opisano także uszkodzenie szpiku z następowym rozwojem AML po chloramfenikolu (antybiotyk), fenylbutazonie (niesteroidowy lek przeciwzapalny) i (rzadziej) po chlorochinie oraz metoksypsoralenie

Poza tym do rozwoju ostrej białaczki szpikowej może dojść w wyniku transformacji blastycznej przewlekłej białaczki szpikowej lub zespołu mielodysplastycznego.

Ostra białaczka szpikowa (AML) - przyczyny, objawy i leczenie
Autor: Materiały kampanii KNOW AML
Ostra białaczka szpikowa (AML) - przyczyny, objawy i leczenie
Autor: Materiały kampanii KNOW AML

Ostra białaczka szpikowa - objawy

Objawy ostrej białaczki szpikowej to:

U prawie połowy pacjentów objawy chorobowe pojawiają się na mniej niż 3 miesiące przed rozpoznaniem białaczki

SPRAWDŹ>>PODATNOŚĆ NA SINIAKI - o czym świadczy? Na jakie choroby wskazują sińce na ciele?

Mogą się pojawić również inne nietypowe objawy, takie jak powiększenie ślinianek i gruczołów łzowych (zespół Mikulicza).

Ważne

Ostra białaczka szpikowa może zaatakować układ nerwowy

Jawna białaczka ośrodkowego układu  nerwowego może się objawiać wymiotami i bólami głowy, a także porażeniem nerwów czaszkowych.

AML a COVID-19 - zalecenia dla pacjentów

Pacjenci z AML, którzy nie wykazują objawów i nie są poddawani leczeniu, powinni przedyskutować konieczność wizyty w klinice ze swoim lekarzem. Specjaliści oferują pomoc zdalną – telefoniczną lub w ramach wizyty telemedycznej.

Pacjenci, którzy są na etapie czynnego leczenia lub przyjmują transfuzje krwi powinni nadal uczestniczyć w zaplanowanych wizytach, chyba że zespół opieki zdrowotnej zdecyduje inaczej. Przed każdą zaplanowaną wizytą pacjent powinien skontaktować się ze swoim lekarzem, aby upewnić się, że dana wizyta jest niezbędna i ewentualnie rozważyć przeprowadzenie wizyty przez telefon lub video połączenie. Pobranie krwi od pacjenta powinno odbywać się w domu lub w najbliższej przychodni, tak aby uniknąć przemieszczania się pacjenta.

Wszyscy pacjenci powinni unikać podróży, kontaktów z osobami, które niedawno podróżowały do krajów z ogniskami COVID-19, a także z kimkolwiek, kto wykazuje objawy ze strony układu oddechowego oraz osób, które mogły mieć styczność z osobą zarażoną. Poza tym powinni pamiętać o właściwym, starannym myciu rąk.

Osoby z objawami kaszlu, gorączki, biegunki lub dreszczy (charakterystycznymi dla COVID-19), powinny jak najszybciej skontaktować się z lekarzem lub infolinią pielęgniarską w celu uzyskania instrukcji postępowania przed udaniem się do kliniki. Pacjent podczas wizyty w szpitalu lub w klinice powinien nosić maseczkę, zakrywającą zarówno nos, jak i usta.

#RazemPrzeciwKoronawirusowi

Poradnikzdrowie.pl ułatwia życie codzienne w czasach KORONY - sprawdź:

Ostra białaczka szpikowa - diagnostyka

W przypadku podejrzenia białaczki wykonuje się morfologię krwi. Konieczna jest także charakterystyka genetyczna komórek białaczkowych.

Dzięki temu badaniu można ustalić jakie są rokowania chorego i jaką metodą najlepiej go leczyć. Ostateczne rozpoznanie stawia się na podstawie badania cytologicznego szpiku kostnego.

Lekarz powinien wykluczyć inne choroby, takie jak:

Ostra białaczka szpikowa - leczenie

W leczeniu ostrej białaczki szpikowej stosuje się głównie przeszczep szpiku kostnego, jednak podstawowymi problemami ograniczającymi możliwość zastosowania tej metody leczenia są brak zgodnego dawcy oraz wysoka śmiertelność wczesna w wyniku toksyczności narządowej, infekcji lub choroby "przeszczep przeciwko gospodarzowi".

Ostra białaczka szpikowa (AML) - przyczyny, objawy i leczenie
Autor: Materiały kampanii: KNOW AML

Stosuje się także chemioterapię, której celem jest całkowita remisja, czyli ustąpienie objawów chorobowych.

Jednak nie u wszystkich chorych można zastosować chemioterapię. Przeciwwskazaniami do jej stosowania są zły stan ogólny (PS, performance status) oceniany według skali Eastern Cooperative Oncology Group (ECOG) oraz obecność ciężkich chorób współistniejących.

Ostra białaczka szpikowa - rokowania

Nieleczona ostra białaczka szpikowa prowadzi do śmierci w ciągu 2-3 miesięcy od rozpoznania. U chorych, którzy otrzymują standardową chemioterapię, uzyskuje się całkowitą remisję (ustąpienie objawów choroby) w 50–80 proc. przypadków. U 60–85 proc. chorych w ciągu 2-3 lat od uzyskania remisji występuje nawrót białaczki.

Ostra białaczka szpikowa (AML) - przyczyny, objawy i leczenie
Autor: Materiały kampanii KNOW AML
Ostra białaczka szpikowa (AML) - przyczyny, objawy i leczenie
Autor: Materiały kampanii KNOW AML

Bibliografia:

1. Onkologia i hematologia dziecięca, pod red. Chybicka A., Sawicz-Birkowska K., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008.
2. Wierzbowska A., Ostra białaczka szpikowa, [w:] Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych 2013

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie cenie 1,00 zł i zyskaj dostęp do numerów archiwalnych! W nr 6/2020 "Zdrowia" m.in.: jak działają jelita, 10 pytań o wazektomię, uzależnienia a płeć, dłonie pod ochroną, ćwiczenia na smukłe nogi. "Zdrowie" to 76 stron rzetelnej wiedzy!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie  6/2020
KOMENTARZE