Toksoplazmoza: objawy i leczenie

2017-01-31 10:15 Agnieszka Paculanka

Toksoplazmoza to choroba odzwierzęca, która budzi szczególny niepokój wśród kobiet w ciąży i tych, które dopiero starają się o dziecko. Wszystko przez to, że toksoplazmoza w ciąży, wywoływana przez pierwotniaka Toxoplasma gondii może prowadzić do uszkodzeń płodu a nawet do poronienia. Jakie są objawy toksoplazmozy i jak się toksoplazmozę leczy?

Toksoplazmoza to jedno z najczęstszych zakażeń pasożytniczych - wywołuje je pierwotniak Toxoplasma gondii. Nie wszyscy zakażeni mają objawy toksoplazmozy, część chorych jest jedynie nosicielami choroby.

Główną przyczyną zachorowania na toksoplazmozę jest zjedzenie zarażonego mięsa. Wcale nie musi być ono zupełnie surowe, by stało się źródłem infekcji. Wystarczy, że będzie niedosmażone czyli poddane zbyt krótkiej obróbce termicznej. Szczególną ostrożność należy zachować, przyrządzając jagnięcinę i wieprzowinę.

Gotowanie mięsa w temperaturze minimum 58°C zabija cysty toksoplazmozy już w ciągu 10 minut, natomiast głębokie mrożenie (od -12ºC do -20ºC) - po 3 dniach. Źródłem infekcji mogą stać się też niedokładnie umyte nóż i deska do krojenia.

Toksoplazmoza: jak można się zarazić?

Człowiek (i wszystkie inne ssaki) oraz ptaki to żywiciele pośredni pierwotniaka Toxoplasma gondii, natomiast kot domowy (i niektóre inne kotowate) są ostatecznym żywicielem tego pasożyta.

Toksoplazmozy nie roznoszą psy – w ich mięśniach i tkankach mogą znajdować się tylko cysty pierwotniaka Toxoplasma gondii, które nie wydostają się na zewnątrz.

Jak można się zarazić toksoplazmą?

  • przez kontakt z odchodami kotów, które zaraziły się np. przez łożysko od zarażonej matki, zjedzenie zarażonych pasożytem drobnych gryzoni albo kontakt z kałem innego, chorego kota.
  • przez zjedzenie zakażonego mięsa (owiec, bydła, ptactwa), co ma miejsce zazwyczaj w przypadku spożycia takiego mięsa w formie surowej lub niedogotowanej
  • zarażenie drogą kropelkową
  • zarażenie śródmaciczne
  • zarażenie przez transplantację organu

Toksoplazmoza: koty winne czy nie?

Zakażone koty mogą wydalać oocysty T. gondii. Ta forma rozwojowa pierwotniaka wydalana jest z kałem i stanowi źródło zakażenia. Jednak mimo sporej liczby zarażonych kotów, w ich kale rzadko stwierdza się oocysty – obserwuje się to jedynie u 0,8-1% populacji.

Oocysty T. gondii, które trafią do piasku czy ziemi, mogą przeżyć nawet 2 lata. Dlatego prawdziwym niebezpieczeństwem nie są koty hodowane w domu, a dzikie załatwiające się w piaskownicach i przydomowych ogródkach.

Oocysta jest nieinwazyjna w momencie wydalania z kałem, staje się niebezpieczna dla człowieka dopiero po pewnym czasie (1-5 dni). Oznacza to, że świeży kał chorego kota nie jest groźny. Wystarczy codzienna zmiana żwirku i dezynfekcja kuwety, by uniknąć zarażenia toksoplazmozą. Co więcej, koty sieją oocysty tylko przy pierwszym zarażeniu toksoplazmozą – a więc kot seropozytywny (taki, który miał wcześniej kontakt z pierwotniakiem i wytworzył przeciwciała) jest właściwie bezpiecznym towarzyszem ciężarnej kobiety.

Jeżeli kot jest seronegatywny (testy laboratoryjne wskazują, że nie był zarażony), jest jedynym kotem w domu, nie wychodzi na dwór i nie ma możliwości polowania na chore ptaki czy gryzonie, a ty nie karmisz go surowym mięsem – nie ma możliwości, że zarazisz się od niego toksoplazmozą.

  • Jak sprawdzić, czy kot może zarażać?

Próbkę kociego kału oddaje się do laboratorium, gdzie sprawdzana jest na obecność oocyst T. gondii. Można też wykonać testy immunobiologiczne, czyli szukać określonych przeciwciał lub antygenów. Jednak wysoki poziom przeciwciał świadczących o niedawnym zakażeniu jest niejednoznaczny. Może oznaczać zarówno kota, który jest w trakcie choroby i wydala oocysty do środowiska, czyli zaraża, jak i osobnika, który ma w swoich narządach otorbione pasożyty, ale nie roznosi choroby. W tym drugim przypadku jedyną drogą zarażenia toksoplazmozą od kota jest zjedzenie jego mięsa.

Uwaga: Kot siejący oocysty powinien być hospitalizowany do czasu, aż przestanie wydalać je z kałem, co zazwyczaj trwa ok. 2 tygodni.

Toksoplazmoza: objawy toksoplazmozy

Objawy toksoplazmozy zależą od tego, czy zarażona osoba ma prawidłową odporność, czy też nie, oraz od tego, czy mamy do czynienie z toksoplazmozą nabytą czy z toksoplazmoza wrodzoną.

Gotowanie mięsa w temperaturze minimum 58ºC zabija cysty toksoplazmozy już w ciągu 10 minut, natomiast głębokie mrożenie (od -12ºC do -20ºC) - po 3 dniach. Źródłem infekcji mogą stać się też niedokładnie umyte nóż i deska do krojenia.

  • toksoplazmoza nabyta u osób z prawidłową odpornością może nie dawać żadnych objawów, a le jeśli się pojawią, to jest to najczęściej: gorączka, objawy grypopodobne, powiększone węzły chłonne, dolegliwości stawowe, stany pozapalne narządów zajętych przez chorobę, a także zapalenie mózgu i zapalenie opon mózgowych;
  • toksoplazmowa wrodzona - jej głównym objawem jest przede wszystkim tzw. triada Sabina-Pinkertona: małogłowie lub wodogłowie, zapalenie siatkówki i naczyniówki, zwapnienie śródmózgowe; toksoplazmoza wrodzona powoduje znaczne opóźnienie w rozwoju umysłowym

W zależności od umiejscowienia pasożytów rozwijają się dolegliwości związane z różnymi narządami, np. sercem, płucami, wątrobą. Leczenie polega na podawaniu m.in. sulfonamidów oraz niszczącej pasożyty pirymetaminy. Najczęściej występują trzy postacie choroby:

  • toksoplazmoza węzłowa: powiększenie jednego lub kilku węzłów chłonnych (przed- i zausznych, szyjnych lub karkowych, rzadziej pachowych i pachwinowych), objawy grypopodobne: bóle mięśniowe, bóle głowy, zapalenie gardła oraz uczucie osłabienia;
  • toksoplazmoza uogólniona: związana z inwazją Toxoplasma gondii do ośrodkowego układu nerwowego: pasożyt wywołuje objawy podobne do zapalenia mózgu – bóle i zawroty głowy, zaburzenia równowagi, oczopląs, apatia, trudności z koncentracją;
  • toksoplazmoza gałki ocznej: zaburzenia widzenia, łzawienie, światłowstręt, mroczki i ból oka.

Toksoplazmoza: leczenie toksoplazmozy

W leczeniu toksoplazmozy stosuje się terapię skojarzoną. Zazwyczaj podaje się przeciwpasożytniczą pirymetaminę w skojarzeniu z długo działającymi sulfonamidami (sulfapirymidyna, klindamycyną lub rowamycyną). U kobiet w I trymestrze ciąży nie stosuje się pirymetaminy. Przez rok po porodzie u dziecka należy seryjnie określać poziom przeciwciał IgG i IgM.

Ważne

Ważne zasady bezpieczeństwa

  • Myj ręce zawsze po kontakcie ze zwierzętami, przed przygotowywaniem posiłku oraz przed jedzeniem, po czyszczeniu kociej kuwety i każdym kontakcie z ziemią.
  • Zadbaj o to, aby twoje dziecko umyło ręce po kontakcie ze zwierzętami i po zabawie w piaskownicy.
  • Używaj rękawic przy pracach w ogrodzie.
  • Myj warzywa i owoce przed jedzeniem.
  • Nie próbuj surowego mięsa w trakcie jego przygotowywania.
  • Dokładnie myj deskę do krojenia (do mięs używaj osobnej!), naczynia i ręce po kontakcie z surowym mięsem oraz brudnymi warzywami i owocami.
  • Chroń żywność przed owadami.
  • Jeśli planujesz urodzenie dziecka lub jesteś w ciąży, pamiętaj o wykonaniu badania krwi w kierunku Toxoplasma gondii.

Według Pracowni Parazytoz Zwierząt Domowych Instytutu Parazytologii Polskiej Akademii Nauk i ESCCAP Polska

miesięcznik "Zdrowie"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 9/2019 "Zdrowia": jak leczyć schorzenia stóp, fakty o chorobie Hashimoto, czerniak pokonany, miłość w jesieni życia, co mówią nasze sny, pomidory palce lizać. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i praktycznych wskazówek!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 9/2019
KOMENTARZE
aleksandra
|

Dzień dobry,
Czy w kale kocim starym bo juz białym, kruchym (z takim mialam do czynienia w ogrodzie) jest toksoplazmoza? Proszę o odpowiedz

Roman
|

mięso nie jest od witamin a od białka, od witamin są warzywa i owoce

kociątko
|

W drugiej połowie maja ugryzł mnie kot,mój,domowy. Goilo się długo.Niepokoił mnie pogarszający się stan mojego zdrowia. Wystąpiły objawy książkowe:Ból stawów, biodrowych osłabienie siły mięśniowej w nogach,zawroty głowy, wraz z zachwianiem równowagi. Nie mogę bez trzymania się podnieśc si z kucków, Zrobiłam wyniki: p/c IgG anty-toksoplazma2 IU/ml,niereaktywne <4IU/ml, wątpliwe4-8 IU/ml, niereaktywne <=0,55 p/c IgM anty-toksoplazma niereaktywne <=4IU/ml, wątpliwe 0.55-0.65, reaktywne:>=6IU/ml. Moja lekarka ,że to w granicach błędu. Ale co z moim złym samopoczuciem ?Proszę o spojrzenie w wyniki i odrobinę pocieszenia. Dziękuję.

wprost
|

Może i takie mięso jest "dietetyczne", ale dla organizmu ludzkiego jest całkowicie bezwartościowe. Nie ma tam już żadnych witamin.

karolina
|

co oznacza i co moze sie stac jak siema Toxoplozmoza IgG 22,5 U/ml jak sie jest w ciazy

rtwer
|

zle to zrozumiales, mieso sie gotuje do osiagniecia tej temperatury. nie w tej temperaturze.

wiec kup sobie termometr do miesa

58C to well done

Grekoo
|

Można
Zamyka sie miespw worku próżniowym i w specjalmym cyrkulatorze sie gotuje z dokładnością do 0,1 st
C

Anna
|

mieso mozna gotowac w tzw slowcookerze... temperatura w tym urzazeniu nie przekracza 100 st. C. zwykle nastawia sie na noc i gotuje dlugotrwale przez conajmniej 8 godzin bez obawy ze sie przypali poniewaz woda odparowuje bardzo wolno gdyz nie uzyskuje temperatury wrzenia. Polecane w kuchni dietetycznej, bo mozna nawet przyrzadzac dania nisko albo bez tluszczowe

Jot
|

Czy ktoś może mi powiedzieć jak się gotuje mięso w temperaturze minimum 58ºC ?

Janko
|

Ponieważ u mnie toxo i cytomegalię wykryto dopiero po dwóch latach o zaistniałego zarażenia i lekarz po wynikach igm i igg powiedział,że infekcje te przechorowałem i jest nosicielem,a stosowanie leków jest niepotrzebne,w związku z tym mam pytanie,czy rzeczywiście nie potrzebuję żadnych leków?Nadmieniam,że nie mam żadnych objawów opisanych przy wystepowaniu wymienionych chorób.