Zapalenie opon mózgowych – objawy. Czym jest zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych?

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, znane jako zapalenie opon mózgowych, to proces zapalny będący konsekwencją przedostania się drobnoustrojów do płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR). Czym objawia się zapalenie opon mózgowych i jak je leczyć?

Zapalenie opon mózgowych - przyczyny, objawy, leczenie
Autor: Getty Images

Spis treści

  1. Jakie są objawy zapalenia opon mózgowych?
  2. Rodzaje zapalenia opon mózgowych
  3. Przyczyny zapalenia opon mózgowych
  4. Wirusowe zapalenie opon mózgowych
  5. Grzybicze zapalenie opon mózgowych
  6. Pasożytnicze zapalenie opon mózgowych
  7. Bakteryjne zapalenie opon mózgowych
  8. Zapalenie opon mózgowych i posocznica (sepsa) meningokokowa - objawy u niemowląt
  9. Skutki zapalenia opon mózgowych
  10. Leczenie zapalenia opon mózgowych
  11. Jak zapobiegać zapaleniu opon mózgowych?

Jakie są objawy zapalenia opon mózgowych?

Objawy wirusowego zapalenia opon mózgowych pojawiają się nagle i stosunkowo rzadko przybierają przewlekły charakter. Przypominają symptomy towarzyszące grypie lub przeziębieniu. W niektórych przypadkach stan zapalny obejmuje mózg i rdzeń kręgowy.

Typowe objawy wirusowego zapalenia opon mózgowych to:

  • senność
  • ból głowy
  • gorączka
  • nudności, wymioty
  • drgawki
  • nadwrażliwość na światło

Do pierwszych objawów bakteryjnego zapalenia opon mózgowych zaliczamy wysoką gorączkę sięgającą nawet 40 st. C. Dodatkowo pojawiają się:

  • bóle głowy
  • nudności, wymioty
  • objawy typowe dla zakażenia górnych dróg oddechowych (ból gardła, kaszel, chrypka)
  • sztywność karku

Bakteryjne zapalenie opon mózgowych rozwija się bardzo szybko i w przeciągu doby stan chorego znacząco się pogarsza. Może wystąpić utrata przytomności, nadwrażliwość na bodźce i sepsa. W przypadku zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych wywołanych bakteriami, znacznie częściej dochodzi do zapalenia mózgu.

Gruźlicze zapalenie opon mózgowych rozwija się gwałtownie. Objawami choroby są:

W przypadku grzybiczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych przebieg choroby jest znacznie wolniejszy. Częściej niż w przypadku zakażenia bakteryjnego pojawia się wodogłowie. Z kolei zakażenie pasożytami powoduje gorączkę oraz ból głowy i może doprowadzić do śpiączki, a nawet śmierci.

Rodzaje zapalenia opon mózgowych

Lekarze kierując się przyczynami wywołującymi chorobę, wyróżniają kilka typów zapalenia opon mózgowych:

W krajach rozwijających często diagnozuje się gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, czyli gruźlicę ośrodkowego układu nerwowego, którego przyczyną są prątki gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis).

Przyczyny zapalenia opon mózgowych

Zapalenie opon mózgowych może zostać wywołane przez wirusy, bakterie, grzyby i pasożyty.

Do grupy bakterii, które najrzadziej są przyczyną zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, należą:

  • Listeria monocytogenes - bakteria, która wywołuje listeriozę
  • Borrelia burgdorferi - bakteria, która wywołuje m.in. boreliozę
  • Staphylococcus (gronkowiec)
  • Escherichia coli (pałeczka okrężnicy)

Inne możliwe przyczyny to:

  • nowotwory: białaczka, nowotwory tkanki limfatycznej, guzy mózgu, przerzuty do mózgu
  • sarkoidoza - przewlekła choroba układowa charakteryzująca się powstawaniem guzkowych lub naciekowych zmian o utkaniu nabłonkowym
  • przyjmowanie niektórych leków, np. metotreksatu, który najczęściej jest stosowany w chorobach nowotworowych
  • zatrucie ołowiem

Wirusowe zapalenie opon mózgowych

W porównaniu do bakteryjnego zakażenia występuje częściej, jednak rzadko kończy się śmiercią. Wirusowe zapalenie opon mózgowych zazwyczaj przebiega łagodnie i ustępuje samoistne. Najgroźniejsze jest w przypadku, gdy dojdzie do zapalenia mózgu.

Wirusy wywołujące zapalenie opon mózgowych:

Niektóre z wyżej wymienionych wirusów mogą przenosić się drogą kropelkową. Inne mogą być obecne w zanieczyszczonej ściekami wodzie.

SPRAWDŹ >> Groźne powikłania grypy

Grzybicze zapalenie opon mózgowych

Grzybicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych doprowadza do przewlekłego zapalenia opon mózgowych. Choć występuje stosunkowo rzadko, u osób z niesprawnym układem immunologicznym cechuje się złymi rokowaniami. Zachorowaniu sprzyjają choroby krwi, cukrzyca i nowotwory. Najczęściej jest wywoływane przez grzyby Cryptococcus neoformans i Coccidioides immitis.

Pasożytnicze zapalenie opon mózgowych

Pasożytnicze zapalenie opon mózgowych zwykle jest wywoływane przez pasożyta Acantamoeba (rodzaj ameby, która wywołuje chorobę pasożytniczą zwaną akantamebozą) i pierwotniaka Naegleria fowleri, który wywołuje negleriozę. Zakażenie powoduje gorączkę, ból głowy, po czym doprowadza do śpiączki, a następnie do śmierci.

Zakażenie wywoływane przez Toxoplazma gondii (pierwotniaka, który wywołuje chorobę odzwierzęcą - toksoplazomę) również może powodować pasożytnicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Bakteryjne zapalenie opon mózgowych

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to bardzo poważna choroba obarczona wysokim ryzykiem zgonu lub trwałych powikłań.

Według badań w Polsce 80 proc. wszystkich bakteryjnych zakażeń spowodowanych jest przez 3 bakterie:

SPRAWDŹ >> Zakażenie MENINGOKOKAMI - jak do niego dochodzi?

    Co zwiększa ryzyko zachorowania na bakteryjne zapalenie opon mózgowych?

    Do czynników zwiększających ryzyko zachorowania na bakteryjne zapalenie opon mózgowych zalicza się:

    Warto wiedzieć

    Zapalenie opon mózgowych i posocznica (sepsa) meningokokowa - objawy u niemowląt

    Niemowlęta są szczególnie narażone nie tylko na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, lecz także na posocznicę meningokokową, dlatego u dzieci do 1. roku życia należy zwracać szczególną uwagę na objawy, takie jak:

    Skutki zapalenia opon mózgowych

    Największe ryzyko powikłań pojawia się w przypadku zapalenia o podłożu bakteryjnym lub grzybiczym. Może pojawić się:

    Z kolei wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych przebiega łagodnie, nie powodując trwałych ubytków na zdrowiu.

    Leczenie zapalenia opon mózgowych

    Leczenie bakteryjnego zapalenia opon mózgowych

    W leczeniu bakteryjnego zapalania stosuje się antybiotykoterapię. Do najczęściej stosowanych antybiotyków podawanych noworodkom należy ampicylina i aminoglikozyd. Z kolei niemowlętom można dodatkowo podać cefalosporynę III generacji, którą podaje się także starszym dzieciom. Leczenie zawsze powinno odbywać się na oddziale chorób zakaźnych, a jeśli przyczyną zakażenia są meningokoki, antybiotyki podaje się także osobom z bliskiego otoczenia w celu zabicia meningokoków, które mogą u nich występować w jamie nosowo-gardłowej (likwidacja nosicielstwa).

    Leczenie wirusowego zapalenia opon mózgowych

    Postać wirusową leczy się za pomocą acyklowiru podawanego drogą dożylną. To lek przeciwwirusowy hamujący namnażanie wirusów opryszczki, ospy wietrznej i półpaśca. Jednak w tym przypadku leczenie najczęściej ogranicza się do łagodzenia objawów. Choremu podaje się środki przeciwbólowe i obniżające gorączkę. Ważne, by podczas leczenia pacjent przebywał w szpitalu.

    Leczenie gruźliczego zapalenia opon mózgowych

    Leczenie  gruźliczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych opiera się na przyjmowaniu leków przeciwprątkowych, w przypadku zapalenia grzybiczego podaje się lek przeciwgrzybiczny amfoterycynę B i flukonazol.

    Leczenie grzybiczego zapalenia opon mózgowych

    W przypadku stanu zapalnego na tle grzybiczym choremu podaje się amfoterycynę B (antybiotyk przeciwgrzybiczy wytwarzany przez bakterie z rodzaju Streptomyces) i flukonazol - lek przeciwgrzybiczy o szerokim spektrum działania.

    Jeśli dojdzie do zakażenia Acanthamoeba i Naegleria fowleri choremu podaje się amfoterycynę B. W przypadku zakażenia Toxoplasma gondii leczenie polega na stosowaniu pirymetaminy (jest to środek stosowany m.in. w leczeniu malarii) z sulfadiazyną lub spiramycyną.

    Jak zapobiegać zapaleniu opon mózgowych?

    Najlepszym sposobem, by uchronić się przed zachorowaniem jest zaszczepienie się. Na rynku dostępne są szczepionki przeciwko głównym patogenom, tj. meningokokom, pneumokokom oraz Haemophilus influenzae typu B.

    Niezwykle istotnym elementem profilaktyki zachorowania jest przestrzeganie zasad higieny, w szczególności przez osoby mające kontakt z chorymi na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

    Czy artykuł był przydatny?
    Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
    KOMENTARZE
    Jam Pan
    |

    wazystko od szczepoonek i zawartych w nich metali ciezkich i mykoplazm, zydzi chca nas tak powoli wykanczac, pewnie skasuja ten wpis bo maja nakazane chwalic zydow i ich szczepionki i napietnowac durnych slowian

    Jam Pan
    |

    wszystkie bakcyle sa wszczepiane jak zawsze wraz ze szczepionkami najgorsze sa mykoplazmy i rotawirusy, 90 proc szczepionek jest produkowane w chinach w kraju naszego najwiekszego rasowego wroga, polecam kanal sympan u o tam sie dowiecie dlaczego zydongolstwo nas ciagle chce truc i mordowac

    Kiniik
    |

    Olu, też mam borelioze tylko mam 12 i pół lat. :(
    Niecały tydzień temu wróciłam ze szpitala, gdzie miałam zrobione setki badań w Chorzowie, byłam tam 2 tygodnie. Bardzo fajna opieka i w ogóle tylko obiady troche nie dobre ale to chyba bez znaczenia

    specu
    |

    Przecież "lala" wyraźnie napisała, że była u lekarza, a ty piszesz "zgłoś się do lekarza".

    aga
    |

    lala, toksoplazmozą zarazisz się 1000 razy szybciej zjadając surowe mięso niż od zwierzaka, szczególnie, który jest poza domem, więc co ma kot do twoich objawów???? ! Drogi zarażenia: toksoplazmoza nabyta – spożywanie surowego lub niedogotowanego mięsa, nieprzegotowanego mleka, niemytych owoców z ogrodu, po którym chodzą zarażone zwierzęta, no ale chyba myjesz ręce i nie jesz nieumytych warzyw czy owoców. Pozostaje to wspomniane wcześniej surowe mięso. A toksoplazmoza wrodzona – przejście pasożyta na płód przez łożysko, ale ty już na wpływu nie masz.....więc mało prawdopodobne, że w ogóle masz toksoplazmozę.........

    Anna
    |

    Koniecznie zgłoś się do lekarza, musisz zrobić badanie krwi, białe krwinki z rozmazem, OB, CRP, a potem badanie laryngologiczne, stomatologiczne, ten stan koniecznie należy wyjaśnić!!!!!!

    lala
    |

    Hej mam 15 lat .We wrzesniu na szyi pojawil mi sie guz i mialam ciagly katar i nieustajacy kaszel , ale zadnej goraczki ani bóli glowy , nic . Gdy po ponad miesiacu objawy nie ustawaly poszlam do lekarza , ael ten uznal ze to tylko przewlekly stan zapalny . Wkrótce , na szyi pojawily sie kolejne guzy- z lewej strony sa 4 , z prawej jeden . Nie mam goraczki ani nie boli mnie glowa , jeynie mam ciagly katar . Mam kota , lecz prawie nie mam z nim stycznosci , gdyz nie moze on wchodzic do domu . Czy mozliwe ze mam toksoplazmoze ?

    As
    |

    Witam Olu mój ojcieć i mama leczą się na borelioze. Podaj numer na maila rozbi@o2.pl, a zadzwonie i powiem ci gdzie się udać. Te objawy co masz są czeste i normalne podczas kuracji antybiotykowej. Pozdrawiam

    olcia
    |

    Witam, mam na imię Ola, mam stwierdzoną boreliozę, zaczęłam ją leczyć po przeszło 4 latach. Przez 3 tyg brałam antybiotyki, tydzień po skończeniu antybiotyków zaczęłam mieć takie dolegliwości jak zawroty głowy (wrażenie jakbym była pijana - wrażenie jakbym była na morzu - buja mi się przed oczami) bardzo drażnią mnie promienie słoneczne (wrażenie jakby ktoś świecił mi latarką z bliska w oczy). Mam mega nad-węch i słuch - jakaś tragedia, czuję się jakbym nosiła aparat słuchowy. W ciągu dnia mam mega spadek formy - przy czym mam dreszcze i nudności. Trochę denerwuję się, bo zawsze byłam wydajna, uporządkowana w pracy, kilka rzeczy jednocześnie mogłam robić kilka czynności naraz, a teraz normalnie nie daje rady tak jak kiedyś, dostałam skierowanie do poradni leczenia boreliozy i dopiero mam dzwonić po nowym roku!!! I co ja mam teraz zrobić jak to wszystko mi się nasila. Proszę o odpowiedź.