Półpasiec - choroba zakaźna. Przyczyny, objawy, leczenie półpaśca

2018-10-23 7:26 Monika Majewska, Agnieszka Paculanka

Półpasiec, ostrą chorobę zakaźną, wywołuje ten sam wirus co ospę wietrzną. Objawy półpaśca to przede wszystkim charakterystyczna wysypka i dotkliwy ból. Przeczytaj albo posłuchaj, kto może zachorować na półpasiec oraz jakie są postaci choroby i jak przebiega leczenie półpaśca?

Półpasiec. Posłuchaj, co wspólnego ma z ospą wietrzną i jak bronić się przed wirusem. To materiał z cyklu DOBRZE POSŁUCHAĆ. Podcasty z poradami

Spis treści

  1. Półpasiec: objawy
  2. Półpasiec: leczenie
  3. Półpasiec: powikłania

Półpasiec (łac. zoster) to bardzo nieprzyjemna choroba, która może dopaść każdego.

Objawy półpaśca i ospy wietrznej są różne, ale obie choroby wywołuje ten sam wirus – Herpesvirus varicella zoster.

Dostaje się on do naszego organizmu drogą kropelkową, a znaczy to tyle, że wystarczy, by chory kichał czy kaszlał w naszym towarzystwie i kłopot gotowy.

Ospa wietrzna to choroba, na którą chorują głównie małe dzieci; przechorowanie jej daje odporność na całe życie. Niestety, nie daje gwarancji, że kiedyś nie zachorujemy na półpasiec.

Dzieje się tak dlatego, że podstępny wirus przechodzi w tzw. stan uśpienia w zwojach nerwów czuciowych w pobliżu rdzenia kręgowego i tylko czyha, by w sprzyjających warunkach nas zaatakować.

Takie warunki pojawiają się, gdy organizm jest osłabiony, np. w czasie infekcji dróg oddechowych.

Co ciekawe, dorosły człowiek, który nie chorował w dzieciństwie na ospę wietrzną, może zachorować na półpasiec po kontakcie z chorym na ospę dzieckiem. Trzeba więc zachować w takich kontaktach wyjątkową ostrożność.

Półpasiec: objawy

Często pierwsze symptomy półpaśca są bardzo niecharakterystyczne:

mogą wskazywać na zwykłe przeziębienie.

Dopiero później, w miejscu uaktywnienia się wirusa, dochodzi do stanu zapalnego nerwu czuciowego i unerwionej przez niego skóry.

Najczęściej zwiastuje to ból występujący wzdłuż zaatakowanego nerwu. Ból jest ostry, piekący i często bardzo silny.

Po 2-3 dniach na skórze w bolesnej okolicy pojawia się pęcherzykowa wysypka z odczynem zapalnym skóry (tak dzieje się najczęściej, ale półpasiec, chociaż bardzo rzadko, może też przebiegać bez wysypki).

Nie używaj Pudrodermu czy innych "papkowatych substancji", bo choć początkowo łagodzą one świąd, to zasychając ściągają skórę i sprawiają ból a poza tym pod nimi mogą rozwijać się bakterie, co jest najprostszą drogą do powikłań - zamiast tego smaruj pęcherzyki gencjaną.

Nowych pęcherzyków może przybywać przez około 4 dni.

Podobnie jak w ospie wietrznej, pęcherzyki przeobrażają się w krostki zasychające po kilku dniach w strupki.

Zmiany skórne pojawiają się najczęściej na tułowiu, rzadziej na ręce czy nodze lub na twarzy.

Charakterystyczne jest to, że uwidaczniają się tylko na jednej połowie ciała, stąd wzięła się nazwa choroby - półpasiec.

Wysypka swędzi, ale drapanie nie przynosi ulgi, bo półpasiec to choroba nerwów, a nie skóry, i źródłem dolegliwości są komórki nerwowe.

Zmian skórnych nie można rozdrapywać również dlatego, by nie doszło do nadkażeń bakteryjnych ranek.

Przy półpaścu zwykle nie mamy wysokiej temperatury, możemy natomiast cierpieć na ból głowy, czuć ogólne osłabienie, zmęczenie.

Ważne

Półpasiec może mieć postać:

  • krwotoczną - w przypadkach o ciężkim przebiegu
  • oczną - zmiany i owrzodzenia mogą zaatakować spojówkę i rogówkę - jeśli nie zostanie szybko włączone specjalistyczne leczenie okulistyczne, powikłaniem półpaśca ocznego może być porażenie nerwu poruszającego gałką oczną (efektem bywa wtedy np. opadanie powieki), uszkodzenie gałki ocznej, a nawet utrata wzroku
  • uszną - wysypka atakuje małżowinę uszną, przewód słuchowy, błonę bębenkową, pojawiają się silne bóle ucha, skutkiem nieleczonego półpaśca usznego mogą być szumy uszne albo przytępienie słuchu
  • uogólnioną lub rozsianą - charakteryzującą się zmianami rozsianymi na tułowiu (najczęściej towarzyszy chłoniakom, przerzutom nowotworowym)
  • zgorzelinową - kiedy po krostach pozostają owrzodzenia.

Półpasiec: leczenie

Półpasiec jest chorobą mało zakaźną, jednak by nie narażać innych, powinniśmy przez 2-3 tygodnie zostać w domu.

Lekarz zwykle ordynuje środki przeciwbólowe i antywirusowe.

Aby lek był najbardziej skuteczny, jego podawanie należy rozpocząć w ciągu pierwszych 2 dni choroby.

Ponadto czasem (gdy dokucza silny ból) lekarz przepisuje jeszcze zastrzyki z witaminy B1 i witaminy B12.

Po mniej więcej 2-3 tygodniach półpasiec mija i zazwyczaj już nigdy więcej nie powraca.

Wyjątek stanowią osoby o bardzo osłabionej odporności (np. chore na AIDS, w trakcie chemioterapii).

Zdarza się, szczególnie u osób starszych, że mimo wygojenia się zmian skórnych ból nadal się utrzymuje - to neuralgia półpaścowa. Może ona trwać przez kilka miesięcy, a nawet lat. Przedłużające się uporczywe nerwobóle po ustąpieniu półpaśca są wskazaniem do leczenia neurologicznego (podaje się wtedy leki przeciwbólowe, naświetla się bolesne miejsca, stosując diatermię krótkofalową).

Półpasiec: powikłania

To, jak organizm poradzi sobie z półpaścem, w decydującym stopniu zależy od sprawności układu odpornościowego.

Gdy funkcjonuje on bez zarzutu, choroba najczęściej mija bez śladu – jedynie w pojedynczych przypadkach zdarza się, że na skórze pozostają blizny albo przebarwienia.

Najczęściej powikłania po półpaścu związane są głównie ze wzrokiem oraz słuchem. W ciężkich przypadkach osoba chora zagrożona jest:

  • zapaleniem rogówki i błony naczyniowej oka
  • porażeniem mięśni poruszających gałką oczną
  • utratą wzroku
  • porażeniem nerwów odpowiedzialnych za ruchy gałki ocznej
  • częściową utratą słuchu
  • porażeniem nerwu twarzowego.

Przy osłabionej odporności (np. u osób po przeszczepach czy leczonych onkologicznie) może dojść m.in. do uszkodzenia nerwów czaszkowych, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu, ujawnienia się zespołu Guillaina-Barrego (uszkodzenie osłonek nerwów - tzw. mieliny - prowadzące do niedowładów).

Żeby zapobiec takim powikłaniom, osoby mocno osłabione zwykle leczone są na półpasiec w szpitalu.

Warto wiedzieć

Raz przechorowany półpasiec najczęściej daje odporność do końca życia. Ponowne zachorowanie powinno zmobilizować do dokładnych badań w kierunku chorób nowotworowych (chłoniaki, białaczka) i chorób związanych ze spadkiem odporności.

Półpasiec - porady ekspertów

  • Nawracający półpasiec

Od 5 lat walczę z wirusem półpaśca, który nawiedza mnie prawie co miesiąc. Brałam Heviran, stosowałam maści - nic nie pomogło. Jestem po operacji kręgosłupa w odcinku lędźwiowym i właśnie w tej okolicy wychodzi mi wysypka. Swędzenie i ból są tak dokuczliwe, że nie wiem, jak dalej mam z tym żyć.

Odpowiada dr n. med. Elżbieta Szymańska
Dermatolog-wenerolog. Zajmuje się dermatologią klasyczną i estetyczną. Pracuje jako z-ca kierownika w Klinice Dermatologii CSK MSW oraz dyr. ds. medycznych Centrum Profilaktyki i Terapii w Warszawie. Od 2011 r. pełni funkcję kierownika naukowego Studiów Podyplomowych WUM “Medycyna Estetyczna”.

Jeśli występuje u Pani nawrotowy półpasiec (bardzo rzadko zdarza się tak często), to konieczna jest dodatkowa diagnostyka internistyczna.

Zmiany, które Pani opisuje mogą odpowiadać także opryszczce nawrotowej, szczególnie ze względu na ich częstotliwość.

Proszę ponownie zgłosić się do dermatologa lub lekarza pierwszego kontaktu w celu przeprowadzenia szczegółowych badań.

Pamiętaj, że odpowiedź naszego eksperta ma charakter informacyjny i nie zastąpi wizyty u lekarza.

  • Półpasiec w zaawansowanej ciąży

Jak długi jest okres inkubacji półpaśca? W dzieciństwie chorowałam na ospę, teraz jestem w 36. tygodniu ciąży, a dowiedziałam się, że sąsiadka mamy zachorowała na półpaśca. Nie miałam z nią kontaktu, ale spotykałam się z mamą, która nie pamięta, czy chorowała na ospę, ale nie ma żadnych objawów. Czy grozi mi półpasiec, pomimo że nie miałam z nią bezpośredniego kontaktu?

Odpowiada dr n. med. Barbara Grzechocińska
Adiunkt Katedry i Kliniki Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Przyjmuje prywatnie w Warszawie przy ul. Krasińskiego 16 m 50 (zapisy codziennie w godzinach 8-20)

Półpasiec jest chorobą mniej zaraźliwą w porównaniu z ospą. Po zarażeniu pierwsze objawy pojawiają się po około 2 tygodniach. Zarazić się można przez bezpośredni kontakt. Jeśli mama Pani nie zachoruje, to Pani również. Obecnie może Pani wykonać badanie na obecność przeciwciał. Jeśli kiedyś chorowała Pani na ospę, to z pewnością będą obecne i ochronią Panią przed powtórnym zakażeniem.

Pamiętaj, że odpowiedź naszego eksperta ma charakter informacyjny i nie zastąpi wizyty u lekarza.

  • Półpasiec: ból nerki i wysypka

W połowie września mojego męża zaczęła boleć lewa nerka i dostał wysypki. Od lekarza dostał lekarstwo antywirusowe i krem na półpaśca. Po trzech tygodniach znowu ból nerki i wysypka. Znowu lekarstwo antywirusowe. 4 listopada ból nerki i wysypka wróciły. Czy półpasiec może trwać tak długo?

Odpowiada dr n. med. Elżbieta Szymańska
Dermatolog-wenerolog. Zajmuje się dermatologią klasyczną i estetyczną. Pracuje jako z-ca kierownika w Klinice Dermatologii CSK MSW oraz dyr. ds. medycznych Centrum Profilaktyki i Terapii w Warszawie. Od 2011 r. pełni funkcję kierownika naukowego Studiów Podyplomowych WUM “Medycyna Estetyczna”.

Półpasiec może mieć postać nawrotową. W przypadku postaci nawrotowej pacjent wymaga wnikliwej diagnostyki w celu zweryfikowania przyczyny takiego zjawiska. Zawsze w diagnostyce różnicowej półpaśca należy uwzględnić inne schorzenia, takie jak opryszczka, wyprysk i infekcje bakteryjne.

Pamiętaj, że odpowiedź naszego eksperta ma charakter informacyjny i nie zastąpi wizyty u lekarza.

  • Półpasiec a opalanie

Stwierdzono u mnie półpaśca, przyjmuję antybiotyk. Czy mogę jechać na wakacje i przebywać na słońcu?

Odpowiada dr n. med. Elżbieta Szymańska
Dermatolog-wenerolog. Zajmuje się dermatologią klasyczną i estetyczną. Pracuje jako z-ca kierownika w Klinice Dermatologii CSK MSW oraz dyr. ds. medycznych Centrum Profilaktyki i Terapii w Warszawie. Od 2011 r. pełni funkcję kierownika naukowego Studiów Podyplomowych WUM “Medycyna Estetyczna”.

Do momentu całkowitego ustąpienia zmian skórnych (w tym także śladów po chorobie) i zakończenia leczenia konieczne jest unikanie ekspozycji na słońce.

Pamiętaj, że odpowiedź naszego eksperta ma charakter informacyjny i nie zastąpi wizyty u lekarza.

  • Aktywność fizyczna przy półpaścu

Obecnie jestem w trakcie leczenie półpaśca. Kiedy można powrócić do aktywności fizycznej (o dość dużym natężeniu), czy od razu po wyleczeniu, czy dobrze jest jeszcze kilka dni odpoczywać? Trenuję triathlon, tak że wysiłek fizyczny wiąże się z pływaniem, dłuższymi trasami rowerowymi i biegowymi na świeżym powietrzu.

Odpowiada dr n. med. Igor Michajłowski, dermatolog, wenerolog

Do aktywności fizycznej może Pani wrócić dopiero po całkowitym wyleczeniu. Odpoczynek jest zatem w tym momencie jak najbardziej wskazany.

Pamiętaj, że odpowiedź naszego eksperta ma charakter informacyjny i nie zastąpi wizyty u lekarza.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 10/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Iwona
|

Ostra zakaźna jest ospa a malo zakaźna polpasiec

Janosz
|

Ostra zakazna czy malo zakazna? Bo juz sie pogubilem.....

Janek
|

Może się ona pojawić u dorosłej osoby.Mój syn miał kilka bąbelków, a ja zostałem obsypany o stóp do głów i musiałem zostać w omu przez miesiąc.

gosia
|

Właśnie choruję na półpasiec jest to mój drugi raz. Na swędzenie zmian dobrze działa pudroderm kupiony w aptece bez recepty. Przy ospie u dzieci też się sprawdza.

denia
|

tez w temacie ospy, co stosujecie na swiad u swoich pociech?

becia
|

a co najlepiej stosować aby tak te krosty nie swędziały? stosuje leki na alergie, ale nie widzę żadnego efektu

alins
|

moj synek przechodzil dwa razy ospe, raz jak mial 10 miesięcy,a pozniej 3 lata. bylam bardzo zdzwiona, jak lekarz stwierdzil ta ospe drugi raz, bo zawsze myślałam, że ospe to się przechodzi tylko jeden raz w życiu, lekarz mi tlumaczyl, ze nieraz tak się zdarza..

becia
|

a czy można przechodzić ospę dwa razy?? bo nie wydaje mi się żeby miała półpasiec, krostki mnie strasznie swędzą, ale nie odczuwam żadnego bólu.. a ospę przechodziłam za dziecka na 100%..

ja
|

skoro jestes samotna to nie bierz na siebie odpowiedzialnosci jaka jest pies i wyjdz raz zrob zakupy na 2-3 tygodnie i juz po problemie

chora na półpasiec
|

Witam, jak to NIE WYCHODZIĆ z domu 2=3 tygodnie??? co za bzdura, a kto wyjdzie mi 4 razy z psem na zewnatrz?? Kto zrobi zakupy?? Lekarze to swoje rady niech pozostawią sobie..Ludzie samotni tez chorują i nikt za nich nic nie zrobi- musza sami, czy grypa, czy róża, czy półpasiec- trzeba wokół siebie wszystko zrobic!!!