Objawy inwazyjnej choroby meningokokowej u dzieci i młodzieży

Monika Majewska

Objawy inwazyjnej choroby meningokokowej występują głównie – choć nie wyłącznie – u małych dzieci. Inwazyjna choroba meningokokowa jest zakażeniem, które może prowadzić do trwałej niepełnosprawności lub śmierci. Jakie są objawy inwazyjnej choroby meningokokowej?

Inwazyjna choroba meningokokowa to najcięższa postać zakażenia meningokokami. Meningokoki mogą wywołać zapalenie gardła, zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego, zapalenie osierdzia, zapalenie stawów i innych narządów. Jednak niekiedy meningokoki atakują z tak ogromną siłą, że pokonują barierę błon śluzowych i dostają się do krwi - mamy wtedy do czynienia z inwazyjną chorobą meningokokową, która może przebiegać pod postacią sepsy i zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

Szczyt zachorowań notowany jest wśród dzieci do 5 roku życia oraz wśród młodych ludzi między 11. a 19. rokiem życia. Wiąże się ze zmianami w organizmie związanymi z okresem dojrzewania, które obniżają odporność młodych osób na wszelkiego rodzaju zakażenia. Na tym etapie życia wzrasta też natężenie kontaktów z rówieśnikami w szkole, na dyskotekach czy podczas wspólnych wyjazdów, które sprzyjają zarażeniu.

Inwazyjna choroba meningokokowa - objawy

objawy zwiastujące
(pierwsze 4-6 godzin)
objawy sepsy

objawy zapalenia opon
mózgowo-rdzeniowych











Objawy inwazyjnej choroby meningokokowej nie występują w określonej kolejności, a część z nich może nie pojawić się w ogóle. Klasycznymi objawami są m.in.: bóle głowy, gorączka, senność, biegunka, drgawki, sztywność karku, nudności i wymioty.

Meningokoki (Neisseria meningitidis) to groźne bakterie wywołujące inwazyjną chorobę meningokokową. Większość notowanych w Polsce ognisk epidemicznych wywołanych zostało przez meningokoki z grupy B i C.

Objawem typowym dla zakażenia meningokokowego jest też wysypka wybroczynowa, występująca u ok. połowy chorych, która nie blednie pod naciskiem. Wysypka może wystąpić na każdej części ciała w postaci drobnych czerwonych punkcików, które w późniejszych stadiach choroby zlewają się w duże plamy. Aby się przekonać, czy wysypka może wskazywać na sepsę meningokokową (a nie jest objawem np. odry lub różyczki), możesz przeprowadzić „test szklanki”. W przypadku zakażenia meningokokowego po przyciśnięciu denka szklanki do zmian na skórze plamki nie bledną. Czasem wysypka występuje na powierzchni gałek ocznych, w miejscach częściowo zakrytych powiekami. Niestety w momencie jej wystąpienia może być już za późno na ratunek.

Pierwsze objawy choroby, określane jako nieswoiste, nie różnią się znacząco od banalnego przeziębienia czy grypy. Dlatego, zdaniem prof. Leszka Szenborna, rodzice muszą wziąć sprawy w swoje ręce. Jak to rozumieć? Przede wszystkim uważnie obserwuj dziecko. W przypadku jakichkolwiek odchyleń od zwykłego zachowania nie daj się zwieść rozpoznaniu, jakie postawił pediatra lub lekarz domowy. I nie trać na nie czasu. Jeżeli zauważysz je u swojego dziecka, a dodatkowo ma jeszcze temperaturę,  postaraj się jak najszybciej dotrzeć do szpitala, mającego oddział ratowania życia. - Nawet pobyt dziecka w zwykłym szpitalu jest często nieskuteczny. W przypadku inwazyjnej choroby meningokokowej niezbędny jest OIOM z jego specjalistycznym wyposażeniem - dodaje prof. Szenborn.

Inwazyjna choroba meningokokowa - powikłania

U części osób, które przebyły zakażenie meningokokowe pozostają trwałe lub czasowe powikłania, takie jak

  • różnego stopnia niedosłuch czy uszkodzenia mózgu
  • padaczka
  • amputacje palców lub części kończyn
  • ubytki skóry i tkanki podskórnej wymagające przeszczepów
  • zaburzenia emocjonalne
Inwazyjna choroba meningokokowa (IChM) w Polsce w 2017 roku. Źródło: KOROUN
Autor: Inwazyjna choroba meningokokowa (IChM) w Polsce w 2017 roku. Źródło: KOROUN
Zdaniem eksperta
lek. Alicja Mażarska-Pazio – pediatra neonatolog w CM Damiana

Inwazyjna choroba meningokowa charakteryzuje się dynamicznym i nieprzewidywalnym przebiegiem. Może przyjąć postać sepsy (posocznicy), czyli zakażenia krwi, lub zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Zdarza się także, że przebiega pod obiema postaciami jednocześnie. Do wyobraźni przemawia fakt, że choroba może rozwinąć się niezwykle szybko – nawet w ciągu 24 godzin, doprowadzając do zgonu wcześniej zupełnie zdrowych osób.

W przypadku zbyt późnego podjęcia właściwego leczenia śmiertelność może sięgać 70–80%. Nawet po skutecznej terapii inwazyjnej choroby meningokowej wielu pacjentom grożą trwałe powikłania neurologiczne, ubytki skóry, tkanek lub amputacje kończyn.

Jeśli choroba może atakować w ekspresowym tempie i niesie za sobą tak poważne konsekwencje, niezwykle ważne staje się jej wczesne rozpoznanie i natychmiastowe rozpoczęcie odpowiedniego leczenia. Jakie są więc pierwsze symptomy, które mogą nas skierować na właściwy trop? Eksperci podkreślają, że niestety objawy nie są charakterystyczne i łatwo o ich pomylenie np. z grypą (gorączka, ból głowy czy bóle stawowo-mięśniowe).

Warto zwrócić uwagę, że objawy inwazyjnej choroby meningokowej zmieniają się w trakcie jej rozwoju. Wśród symptomów towarzyszących chorobie mogą wystąpić m.in.: wymioty, senność, brak apetytu, trudności w oddychaniu, obniżone napięcie mięśniowe, drgawki oraz bóle kończyn.  U najmłodszych dzieci najczęściej dochodzi do drgawek, zaniku apetytu lub niepokoju ruchowego. Charakterystycznym, jednakże nie zawsze występującym objawem jest nieblednąca pod naciskiem wysypka wybroczynowa. Możemy ją zbadać, wykonując tzw. test szklankowy, tj. przyciskając bok szklanki do zmian na skórze. W przypadku zakażenia meningokowego plamki nie zbledną pod jej naciskiem.

Źródło: www.zaszczepsiewiedza.pl

Warto wiedzieć

Zakażeniu sprzyjają zachowania, które są naturalne dla młodzieży, ale w kontekście potencjalnego zarażenia stają się ryzykowne. Zalicza się do nich przede wszystkim przebywanie w zatłoczonych pomieszczeniach o dużym natężeniu hałasu, który skłania do szeptania na ucho, a także przebywanie w zamkniętych pomieszczeniach, takich jak koszary, internaty czy akademiki. Warto wiedzieć, że bakterie przenoszą się drogą kropelkową i wszelkie przygodne pocałunki, picie z jednej butelki, używanie tych samych sztućców, palenie tego samego papierosa mogą im tylko ułatwić rozprzestrzenianie się.

Infekcja meningokokowa czy zwykła infekcja? Jak wykonać test szklanki?

Infekcja meningokokowa czy zwykła infekcja?

Rozwijamy nasz serwis dzięki wyświetlaniu reklam.

Blokując reklamy, nie pozwalasz nam tworzyć wartościowych treści.

Wyłącz AdBlock i odśwież stronę.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie! Z kodem rabatowym: "wiosna" tylko 2,50 zł za 96 stron porad o zdrowiu! Dodatkowo otrzymasz dostęp do numerów archiwalnych. W nr 4/2020 „Zdrowia m.in.: poradnik alergika, choroby zakaźne pod lupą, „młody” zawał serca, mity o recyklingu.

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 4/2020
KOMENTARZE