Nagły ból nóg zmusza do postoju podczas marszu? Ten prosty trening ratuje naczynia krwionośne

• Każdego roku około 30 tysięcy pacjentów w Polsce zgłasza się do lekarza z powodu chromania przestankowego
• Regularny wysiłek fizyczny stymuluje powiększanie drobnych naczyń krwionośnych i tworzy tak zwane krążenie oboczne
• Skuteczna terapia na bieżni wymaga ćwiczeń minimum trzy razy w tygodniu przez co najmniej 12 tygodni
• Zabiegi inwazyjne są leczeniem drugiego wyboru wdrażanym dopiero w przypadku niepowodzenia farmakoterapii i rehabilitacji ruchowej

Chromanie przestankowe. Dlaczego odczuwasz ból nóg podczas marszu?

Zmęczenie i ból nóg po dłuższym spacerze to powszechny problem, z którym mierzy się wielu pacjentów w starszym wieku. W przypadku miażdżycy zarostowej tętnic kończyn dolnych ten dyskomfort pojawia się wyłącznie podczas wysiłku fizycznego. Mięśnie otrzymują zbyt mało tlenu, co powoduje silne skurcze zmuszające ostatecznie do całkowitego zatrzymania się.

W Polsce każdego roku około 30 tysięcy osób zgłasza się do lekarza z powodu tej choroby. Kluczowym elementem terapii wcale nie jest odpoczynek, ale właśnie odpowiednio dobrana aktywność fizyczna. Najlepsze efekty przynosi nadzorowany trening marszowy prowadzony pod okiem specjalisty na bieżni.

Jak nadzorowany trening marszowy pomaga budować krążenie oboczne?

Twój organizm posiada niezwykłą zdolność do tworzenia nowych dróg przepływu krwi, gdy główne naczynia ulegają zablokowaniu. Regularny wysiłek fizyczny zwiększa przepływ krwi i stymuluje tak zwaną arteriogenezę, czyli powiększanie się już istniejących drobnych naczyń. Zjawisko to pozwala wytworzyć krążenie oboczne, które skutecznie omija miejsca zwężone przez blaszki miażdżycowe.

Aby ten naturalny mechanizm mógł zadziałać poprawnie, musisz poddać swój układ krążenia konkretnym bodźcom:

• częste i regularne treningi zwiększające napięcie ścinające w naczyniach krwionośnych
• zwiększony przepływ krwi wywołany dłuższą pracą mięśni nóg
• aktywacja odpowiednich białek i kanałów jonowych stymulujących przebudowę tętnic

Nawet jeśli na początku spacer sprawia ci trudność, nie powinieneś rezygnować z aktywności. Z czasem nowa sieć naczyń krwionośnych znacznie poprawi ukrwienie twoich kończyn. Dzięki temu twój dystans marszu bez bólu odczuwalnie się wydłuży, co bezpośrednio przełoży się na lepszą jakość życia.

Zasady treningu w chromaniu przestankowym. Ile minut należy ćwiczyć?

Rozpoczęcie ćwiczeń pod okiem specjalisty jest obecnie rekomendowane jako podstawowa metoda leczenia dla pacjentów z chromaniem. Program opiera się na naprzemiennym marszu na bieżni oraz odpoczynku w momencie pojawienia się umiarkowanego lub silnego bólu. Taka przeplatana struktura zajęć pozwala bezpiecznie przesuwać granice wytrzymałości bez nadmiernego przeciążania organizmu.

Wytyczne ekspertów precyzyjnie określają parametry, które warunkują skuteczność terapii:

• ćwiczenia wykonywane minimum trzy razy w tygodniu
• czas trwania całego programu wynoszący co najmniej 12 tygodni
• aktywny marsz trwający docelowo od 30 do 45 minut podczas każdej godzinnej sesji

Twoim głównym celem podczas rehabilitacji jest stopniowe wydłużanie czasu samego chodzenia kosztem przerw. Regularne trzymanie się tego planu przyniesie lepsze rezultaty niż sporadyczne lub wyczerpujące spacery w trudnym terenie. Pamiętaj również o konsultowaniu każdego nasilenia objawów ze swoim fizjoterapeutą, aby mógł on odpowiednio modyfikować obciążenie.

Zabiegi i ćwiczenia. Kiedy warto połączyć różne metody leczenia?

Niektórzy chorzy oczekują szybkiego rozwiązania problemu poprzez operację chirurgiczną, ale nie zawsze jest to konieczne. Wytyczne medyczne jasno wskazują, że pacjenci dobrze reagujący na zachowawczą farmakoterapię oraz regularne ćwiczenia nie wymagają interwencji na naczyniach. Inwazyjne usuwanie blaszek miażdżycowych traktuje się zazwyczaj jako leczenie drugiego wyboru, gdy podstawowe metody zawodzą.

Zdarzają się jednak sytuacje, w których zmiany chorobowe są zbyt zaawansowane na samą rehabilitację. Wtedy lekarze często decydują się na połączenie leczenia wewnątrznaczyniowego z nadzorowanym treningiem marszowym. Badania udowadniają, że taka kombinacja przynosi pacjentom znacznie większą poprawę wydolności chodzenia niż poleganie wyłącznie na jednym z tych rozwiązań.

Trening marszowy w Polsce. Co zrobić przy braku miejsc w ośrodkach?

Sytuacja pacjentów zmagających się z chorobami naczyń w naszym kraju bywa niestety bardzo skomplikowana. Prowadzenie specjalistycznego treningu marszowego dla chorych na miażdżycę zarostową nie jest procedurą finansowaną ze środków publicznych. Zapotrzebowanie na tego typu rehabilitację drastycznie przewyższa możliwości nielicznych placówek oferujących taką pomoc pacjentom.

Wobec tak ograniczonych szans na profesjonalną i darmową opiekę musisz wziąć zdrowie we własne ręce. Lekarz prowadzący lub fizjoterapeuta w przychodni powinien cię dokładnie poinstruować, jak poprawnie i bezpiecznie spacerować we własnej okolicy. Stosowanie się do ich zaleceń oraz sumienna realizacja codziennej aktywności fizycznej to najprostszy sposób na uniknięcie poważnych powikłań.

Zobacz galerię: Lista produktów, które najbardziej szkodzą sercu

Źródła:

• Cells (MDPI) — Johanna Vogel; Daniel Niederer; Georg Jung; Kerstin Troidl. “Exercise-Induced Vascular Adaptations under Artificially Versus Pathologically Reduced Blood Flow: A Focus Review with Special Emphasis on Arteriogenesis”
• stroke.org — 2024 AHA/ACC Peripheral Artery Disease Guideline (slide set) — Heather L. Gornik, MD, FAHA, MSVM (Chair); Herbert D. Aronow, MD, MPH, FACC, FSCAI, FSVM (Co-Vice Chair); Philip P. Goodney, MD, MS, DFSVS (Co-Vice Chair)
• iscpcardio.org — 2024 ACC/AHA/AACVPR/APMA/ABC/SCAI/SVM/SVN/SVS/SIR/VESS Guideline for the Management of Lower Extremity Peripheral Artery Disease — Heather L. Gornik (Chair; University Hospitals Harrington Heart & Vascular Institute—Co-Director, Vascular Center) et al.
• Pielęgniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne (Surgical and Vascular Nursing), “Miażdżycowe niedokrwienie kończyn dolnych – o czym powinni wiedzieć fizjoterapeuta i pielęgniarka / Atherosclerotic ischaemia of the lower limbs – what the physiotherapist and the nurse should know” — Anna Spannbauer; Arkadiusz Berwecki; Tomasz Ridan; Piotr Mika; Maciej Chwała