- Nie każde płaskostopie wymaga leczenia, a wkładki ortopedyczne nie są zawsze potrzebne każdemu pacjentowi.
- Fizjoterapeuta dr Jacek Sołtys podkreśla, że na stan naszych stóp wpływa wiele czynników, a nieodpowiednie obuwie to tylko jeden z nich.
- Większa liczba osób szukających pomocy u specjalistów może świadczyć o rosnącej świadomości zdrowotnej, a nie o powszechniejszych problemach ze stopami.
Płaskostopie i wkładki: Czy na pewno ich potrzebujesz?
Wbrew powszechnym przekonaniom, płaskostopie nie zawsze jest problemem, który wymaga natychmiastowego leczenia. Podobnie wkładki ortopedyczne nie są uniwersalnym rozwiązaniem dla każdego.
Jak wskazuje dr Jacek Sołtys, fizjoterapeuta ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, na zdrowie stóp wpływa wiele różnorodnych czynników, a rosnąca liczba pacjentów zgłaszających się do specjalistów to raczej znak zwiększonej świadomości zdrowotnej, niż pogorszenia stanu stóp w porównaniu z przeszłością. Ludzie po prostu częściej szukają pomocy, zanim dolegliwości zaczną poważnie utrudniać codzienne funkcjonowanie.
Kiedy obuwie staje się problemem?
Niewłaściwie dobrane buty mogą rzeczywiście przyczyniać się do wielu problemów ze stopami. Badania przywołane przez eksperta Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach jasno pokazują, że obuwie niedopasowane do długości lub szerokości stopy często prowadzi do bólu, powstawania odcisków i modzeli, a także deformacji mniejszych palców.
U kobiet, które w młodości długotrwale nosiły buty z bardzo wąskim przodem, często obserwuje się występowanie palucha koślawego, popularnie nazywanego haluksem. - Buty nie są jednak tutaj jedynym winowajcą - zaznaczył dr Jacek Sołtys.
Co poza butami wpływa na zdrowie stóp?
Stan naszych stóp jest efektem złożonych interakcji wielu czynników. Poza obuwiem ogromne znaczenie mają także:
- wiek,
- masa ciała,
- choroby metaboliczne i neurologiczne,
- indywidualna budowa anatomiczna,
- poziom aktywności fizycznej,
- przebyte urazy.
Zmiany w stopach po ciąży - czy potrzebny jest większy rozmiar?
Warto pamiętać, że zmiany w stopach mogą zachodzić również w czasie ciąży. U części kobiet po porodzie obserwuje się obniżenie łuku stopy, zmniejszenie jego sztywności, a nawet niewielkie wydłużenie. Nie oznacza to jednak, że każda kobieta po ciąży automatycznie potrzebuje butów o rozmiar większych. Zawsze liczy się indywidualna ocena i komfort.
Jak wybierać obuwie? Liczy się komfort i dopasowanie
Przy wyborze butów kluczowe są komfort i dopasowanie do indywidualnej budowy stopy, a nie marka czy modny fason. Obuwie nie powinno uciskać palców ani powodować otarć. Jego podeszwa musi odpowiadać rodzajowi aktywności, jaką planujemy. Nie ma jednego idealnego modelu, który pasowałby wszystkim. Ekspert zwraca uwagę, że większa amortyzacja nie zawsze przekłada się na lepszą ochronę stóp.
Podobnie jest z obuwiem minimalistycznym, znanym jako barefoot. Nie jest to uniwersalne rozwiązanie, ponieważ stawia większe wymagania mięśniom i tkankom. Część osób może potrzebować stopniowego przyzwyczajania stóp do nowego rodzaju obciążenia. Nie oznacza to również, że każdy but na podwyższonym obcasie jest niewskazany.
Wysokie obcasy zwiększają obciążenie przodostopia i mogą pogarszać równowagę, jednak znaczenie mają także konkretna wysokość obcasa, szerokość przedniej części buta oraz czas jego noszenia.
Chodzenie boso dla zdrowia? Rozwiewamy wątpliwości
Dr Jacek Sołtys odniósł się również do popularnego przekonania, że dzieci powinny jak najczęściej chodzić boso. Jak zaznaczył, nie ma naukowych podstaw, by uznawać chodzenie bez obuwia za obowiązkowo najzdrowsze rozwiązanie dla każdego dziecka. W bezpiecznym otoczeniu taka aktywność może stanowić naturalną formę ruchu i dostarczać cennych bodźców czuciowo-ruchowych.
Natomiast buty mają za zadanie chronić stopę, być odpowiednio dobrane pod względem długości i szerokości, a także nie ograniczać swobody ruchów palców.
Wkładki ortopedyczne: Kiedy są naprawdę potrzebne?
Fizjoterapeuta podkreślił także, że nie każda osoba potrzebuje wkładek ortopedycznych. U zdrowych ludzi, którzy nie odczuwają dolegliwości i nie mają problemów z układem ruchu, zazwyczaj nie ma wskazań do ich stosowania. W przypadku bólu lub przeciążeń wkładka może być jednym z elementów terapii, ale jej dobór powinien poprzedzać dokładne ustalenie przyczyny problemu.
W zależności od indywidualnej sytuacji, wystarczająca może być wkładka gotowa, potrzebna będzie indywidualnie dopasowana, albo stosowanie wkładek w ogóle nie będzie uzasadnione.
Ćwiczenia na stopy: Czego możemy się spodziewać?
W profilaktyce i terapii dolegliwości stóp kluczowe są również ćwiczenia wzmacniające mięśnie. Badania wskazują, że trening mięśni wewnętrznych stopy może poprawiać ich siłę, stabilność podczas stania i niektóre parametry ustawienia stopy. Nie należy jednak oczekiwać, że pojedyncze ćwiczenie skoryguje każdą deformację. W przypadku utrwalonych zmian strukturalnych samo ćwiczenie zwykle nie wystarczy do wyprostowania palców.
Może natomiast skutecznie poprawiać kontrolę mięśniową, ruchomość i zmniejszać dolegliwości, szczególnie we wczesnych stadiach deformacji.
Płaskostopie: Kiedy interwencja jest konieczna?
Ekspert zwraca uwagę, że płaskostopie nie zawsze jest wadą wymagającą leczenia. Znaczenie mają przede wszystkim:
- odczuwalny ból,
- postępująca deformacja,
- znaczące ograniczenia ruchowe,
- trudności w wykonywaniu codziennych czynności.
Dotyczy to szczególnie dzieci, u których należy uwzględniać etap rozwoju stopy, jej elastyczność i sprawność, a nie oceniać wyłącznie wysokość łuku.
Brak bólu nie zawsze oznacza zdrowe stopy
Dr Sołtys dodał, że brak bólu również nie daje pewności, że ze stopą wszystko jest w porządku. Niektóre deformacje mogą nie powodować dolegliwości, a u osób z zaburzeniami czucia ból nie musi być wiarygodnym sygnałem przeciążenia. W kompleksowej ocenie stóp istotne są także ich funkcja, zakres ruchu, zmiany kształtu oraz sposób obciążania podczas chodzenia i stania.