Blisko 70 proc. zgonów przez smog to nie choroby płuc. Statystyki wskazują na zagrożenie dla zupełnie innego układu

Czy brak kaszlu i duszności oznacza, że smog nie zagraża zdrowiu? Nawet bez wyraźnych objawów pyły PM2.5 mogą negatywnie wpływać na serce i podnosić ryzyko udaru mózgu. Zanieczyszczone powietrze uderza w cały organizm, a kluczowe znaczenie mają zasady ochrony podczas aktywności na zewnątrz, zwłaszcza gdy powszechnie stosowane maseczki zawodzą.

Kobieta w masce FFP2 na tle zadymionego miasta. O wpływie smogu na zdrowie przeczytasz na Poradnik Zdrowie.
Autor: Zdjęcie poglądowe/ Wygenerowane przez AI Kobieta w masce ochronnej na tle smogu w mieście.
  • Krótkotrwałe przebywanie w smogu powoduje kaszel, podrażnienie gardła oraz wyraźnie mniejszą wydajność płuc
  • W 2023 roku z powodu pyłów PM2.5 w Polsce zmarło ponad 25 tysięcy osób
  • Według WHO blisko 70 proc. zgonów spowodowanych smogiem wynika z chorób serca i udarów
  • Zwykłe maseczki chirurgiczne nie chronią przed pyłami, skuteczne są jedynie szczelne respiratory typu N95
  • Co to jest smog i dlaczego po nim kaszlemy?

    Smog to mieszanina szkodliwych zanieczyszczeń, w której ważną rolę odgrywa ozon przyziemny. Powstaje, gdy gazy w powietrzu reagują ze sobą pod wpływem ciepła i światła słonecznego. Nawet krótka ekspozycja, od kilku godzin do kilku dni, może wywołać kaszel i podrażnienie gardła, a także obniżyć wydajność płuc i ich pojemność.

    SMOG - jak powstaje? Wpływ smogu na zdrowie

    Smog w Polsce: jak wpływa na zdrowie i długość życia?

    Dane z raportu opublikowanego w serwisie eionet.europa.eu pokazują, że problem w Polsce jest poważny. W 2023 roku roczna średnia stężenia pyłu PM2.5 wynosiła 13,8 mikrograma na metr sześcienny. W tym samym roku ekspozycję na PM2.5 łączono z ponad 25 tysiącami zgonów wśród osób po 30. roku życia.

    Skutki zdrowotne smogu: serce, udar i choroby płuc

    Długotrwałe narażenie na zanieczyszczenia zwiększa ryzyko chorób układu sercowo naczyniowego i oddechowego. Według World Health Organization 68 proc. przedwczesnych zgonów wiązanych z brudnym powietrzem wynika z choroby niedokrwiennej serca i udarów mózgu. Pozostałe przypadki dotyczą m.in. POChP i ostrych infekcji dolnych dróg oddechowych, a około 4 proc. zgonów łączy się z rakiem płuc.

    Jak ograniczyć kontakt ze smogiem w domu i na zewnątrz?

    Żeby zmniejszyć narażenie, regularnie sprawdzaj lokalne komunikaty o jakości powietrza i dostosuj do nich plan dnia. Przy wysokich poziomach zanieczyszczeń ogranicz czas na zewnątrz do minimum i zamknij okna. Pomocne bywają też urządzenia z filtrami HEPA, które wyłapują drobne cząsteczki stałe. Na spacer lub trening wybieraj trasy z dala od dużego ruchu samochodowego, najlepiej w parkach i lasach.

    • monitoruj jakość powietrza w darmowych aplikacjach
    • wybieraj trasy spacerowe przez parki i lasy
    • unikaj aktywności fizycznej przy ruchliwych drogach
    • korzystaj z domowych oczyszczaczy powietrza z odpowiednimi filtrami.

    Maseczka na smog: czy chirurgiczna i materiałowa działa?

    Wiele osób zakłada maseczki chirurgiczne lub materiałowe, ale raport WHO Europe z 2024 roku wskazuje, że nie chronią one skutecznie przed pyłami PM2.5. Realną barierę dają dopiero respiratory, np. w standardzie N95, pod warunkiem że szczelnie przylegają do twarzy.

    Badania modelowe wskazują, że taki respirator może zmniejszyć narażenie na pyły nawet 14 razy. Najprostsza i najskuteczniejsza zasada to ograniczanie przebywania na zewnątrz w dniach z najwyższym stężeniem smogu.

    Źródła: