Mononukleoza: objawy, badania, leczenie, powikłania

2019-06-19 11:21 Agnieszka Paculanka | Krystyna Bliska

Mononukleozą najłatwiej zarazić się przez pocałunek, dlatego często nazywana jest właśnie chorobą pocałunków. Wywołuje ją wirus przenoszony przez ślinę. Mononukleoza najczęściej atakuje dzieci i młodzież. Przeczytaj albo posłuchaj, a dowiesz się, jakie są objawy mononukleozy, jakie badania pomagają ją zdiagnozować oraz jak ją leczyć.

Mononukleoza. Posłuchaj, jakie są jej objawy, leczenie, powikłania i jakie badania zrobić. To materiał z cyklu DOBRZE POSŁUCHAĆ. Podcasty z poradami

Spis treści

  1. Mononukleoza: objawy
  2. Mononukleoza: diagnoza
  3. Mononukleoza: leczenie
  4. Mononukleoza: powikłania
  5. Mononukleoza: rekonwalescencja

Mononukleoza początkowo moze przypominać przeziębienie - kiepsko się czujesz, pobolewa cię gardło, głowa i łamie w kościach.

Mononukleozę wywołuje wirus nazwany na cześć swoich odkrywców wirusem Epsteina-Barr (w skrócie EBV). Najlepiej czuje się w ślinie. I to właśnie kontakt ze śliną chorego, w której aż roi się od tych zarazków, daje początek infekcji.

To dlatego najwięcej zachorowań na mononukleozę odnotowuje się wśród dzieci w okresie przedszkolnym - dzieci mają bowiem zwyczaj brać do buzi np. wspólne zabawki; a także wśród młodzieży w okresie dojrzewania - to czas pierwszych pocałunków - stąd inna nazwa mononukleozy - choroba pocałunków.

Mononukleoza: objawy

Gdy wirus dostanie się do organizmu, wnika do ślinianek i w nich zaczyna się mnożyć. Ale mija sporo czasu, zanim da o sobie znać.

Pierwsze objawy choroby pojawiają się dopiero po 30-50 dniach od zakażenia i bywają bardzo mylące. Zwłaszcza u dzieci infekcja często przypomina:

Ale może mieć ostrzejszy przebieg i nasuwać podejrzenie anginy (silny ból gardła, mocno powiększone migdałki z nalotem, wysoka temperatura).

Nie zawsze jednak choroba przebiega tak podstępnie. Po kilku dniach takich mylących objawów często pojawiają się te najbardziej charakterystyczne dla mononukleozy:

  • wysoka gorączka, do 40°C, która przeważnie dość długo się utrzymuje - bywa, że nawet dwa tygodnie;
  • powiększone węzły chłonne w pachwinach, pod pachami, na szyi i pod żuchwą, - są twarde, wrażliwe na dotyk, mogą mieć wielkość fasoli, a czasem nawet włoskiego orzecha;
  • silny ból gardła, migdałki często są powiększone i widać na nich szary nalot, który jest przyczyną nieprzyjemnego, mdłego zapachu z ust;
  • pobolewania brzucha spowodowane powiększeniem śledziony, gruczołu położonego w górnej części jamy brzusznej po lewej stronie; ten objaw występuje u 50 proc. chorych;
  • obfity katar

Ponadto czasem pojawia się też opuchlizna na powiekach, nasadzie nosa albo łukach brwiowych.

Jeśli wirus zaatakuje wątrobę, występują jeszcze objawy żółtaczki.

A gdy lekarz wcześniej błędnie stwierdził bakteryjną infekcję gardła i przepisał ampicylinę (lub jej pochodną), reakcją na antybiotyk jest pojawienie się wysypki.

Ważne
  • Wirus mononukleozy jest bardzo rozpowszechniony. U większości osób dorosłych (aż 96-99 proc.) stwierdza się przeciwciała świadczące o kontakcie z EBV.
  • Mononukleoza ma najłagodniejszy przebieg u dzieci i młodzieży, a najcięższy u dorosłych w wieku powyżej 35 lat.
  • Wirus EBV jest sprawcą jednego z nowotworów układu krwionośnego - chłoniaka Burkitta. Na szczęście nie ma związku między zachorowaniem na mononukleozę a zwiększonym ryzykiem pojawienia się chłoniaków.

Odporność na całe życie

Przebycie mononukleozy oznacza nabycie trwałej odporności na wirusa Epsteina-Barra. Jednak już do końca życia jest się jego nosicielem - wirus EBV pozostaje w organizmie w postaci utajonej.

Mononukleoza: diagnoza

Tak liczne mylące objawy utrudniają postawienie trafnej diagnozy. Jeśli więc są wątpliwości, rozwiać je pomogą badania krwi, bo wirus EBV atakuje także krwinki białe (a ściślej - limfocyty B) i zmienia je w charakterystyczny sposób.

Najprostsze z badań to tzw. testy szkiełkowe. Można je wykonać ambulatoryjnie (miesza się kroplę krwi oraz specjalny odczynnik i czeka 3 minuty na wynik). Testy są dosyć dokładne, choć zdarzają się wyniki wprowadzające w błąd - dodatnie przy braku choroby czy ujemne w przypadku jej obecności.

Jeśli pacjent jest poważnie chory i lekarz podejrzewa u niego mononukleozę, to mimo ujemnego testu szkiełkowego można potwierdzić rozpoznanie przez wykonanie profilu serologicznego. To drogie badanie, ale dokładne - wykrywa przeciwciała skierowane przeciwko konkretnym cząsteczkom wirusa EBV (czyli jego antygenom).

Zrób to koniecznie

Unikaj (a zwłaszcza naucz tego dziecko) podpijania z cudzej szklanki czy używania wspólnych sztućców Dlaczego? Bo już na kilka dni przed pojawieniem się objawów mononukleozy wirus EBV jest w dużej ilości obecny w ślinie i może zarażać. Ale często nawet jeszcze 6 miesięcy po ustąpieniu symptomów choroby wirus znajduje się w ślinie i jest wciąż groźny. U niektórych osób wydzielanie go ze śliną utrzymuje się nawet latami. Jedyną obroną przed nim jest przestrzeganie higieny.

Mononukleoza: leczenie

Nie ma specjalnych leków przeciwko mononukleozie. Istnieje co prawda parę specyfików przeciwwirusowych, ale nie działają one na wirusa EBV. Organizm musi więc sam uporać się z chorobą, w czym jednak nie tylko można, ale należy mu pomóc.

Podstawą kuracji jest bardzo oszczędny tryb życia. Póki nie opadnie gorączka, najlepiej jest po prostu leżeć w łóżku i wypoczywać.

Temperaturę można obniżać, zażywając leki z paracetamolem albo ibuprofenem. Pomogą one również w razie towarzyszącego chorobie bólu głowy czy mięśni.

Trzeba także dużo pić, żeby nie dopuścić do odwodnienia.

Dieta powinna być lekkostrawna - oszczędzająca wątrobę i łagodna dla obolałego gardła. Jej podstawę, zwłaszcza w początkowym okresie choroby, mogą stanowić np. przecierane zupy.

Ból gardła można uśmierzać, płucząc je naparem rumianku lub płukankami dostępnymi w aptece. Jeśli ból jest silny, złagodzi go np. preparaty w sprayu, ssanie kostek lodu lub tabletek na gardło.

Należy też dbać, by powietrze w pokoju chorego było dobrze nawilżone. Można do wody w nawilżaczu dodawać olejki eteryczne (np. eukaliptusowy, sosnowy), które zmniejszają obrzęk śluzówki nosa. Ułatwi to oddychanie i jednocześnie zapobiegnie wysuszeniu śluzówek gardła.

Czytaj też: Seks oralny a rak jamy ustnej

Mononukleoza: powikłania

Powikłania mononukleozy zdarzają się rzadko, ale są poważne.

Najgroźniejsze jest pęknięcie śledziony. Towarzyszy temu silny ból zlokalizowany w lewej górnej części brzucha oraz objawy typowe dla wstrząsu - osłabienie, omdlenie, bladość, szybkie tętno, poty. Taka sytuacja wymaga natychmiastowej interwencji chirurga i usunięcia pękniętego narządu.

Ponadto w następstwie mononukleozy może pojawić się:

A jeśli wirus zaatakuje wątrobę - zwykle dochodzi do żółtaczki, która także wymaga leczenia szpitalnego.

Mononukleoza: rekonwalescencja

Mononukleoza jest bardzo wyczerpująca dla organizmu.

Długotrwała gorączka, powiększenie i ból węzłów chłonnych, a wreszcie kilkutygodniowa obecność wirusa we krwi są dla niego poważną próbą. Dlatego osłabienie i szybka męczliwość mogą dokuczać jeszcze przez kilka tygodni po ustąpieniu choroby.

Trzeba zatem zapewnić sobie więcej snu i odpoczynku, żeby móc w pełni zregenerować siły. Bardzo ważne jest unikanie znaczniejszego wysiłku fizycznego i wystrzeganie się urazów brzucha.

Powiększona podczas choroby śledziona wystaje bowiem spod chroniących ją żeber, a ponieważ jest bardzo delikatna, łatwo może pęknąć.

Ponadto, gdy ustąpią już wszystkie objawy przebytej choroby, warto jest jeszcze zrobić kontrolne badanie krwi (morfologię), aby stwierdzić, czy nie ma anemii oraz czy wygląd i liczba wszystkich krwinek wróciły do normy.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 10/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
heniek
|

Pewnie ,9 lat temu była chora.No i jak wyleczyłaś się

Elwa
|

Się tylko raz w życiu. Nosicielem wirusa się jest całe życie. Ale choruje się raz. Więc jakim cudem Twój syn chorował 3 razy?

Mama
|

Ale lekarz jak się z przedszkolakiem idzie i ma "wirusa" powinien zbadać brzuszek, niestety często takie badanie jest pomijane, to już jest ignorancja. ...

Mama
|

Moj syn przechodzil ja wielokrotnie-pierwszy raz trwala 3 tygodnie i wygladala jak wirusowka ale zwalala z nog.druga z wysoka goraczka ponad tydzien. 3 podobnie-mozna ja wykryc z badania krwi

Aga34
|

Witam..przeszlam ta chorobe w wieku 33 lat..nie mialam powiekszonej watroby ani sledziony a i wyniki watroby byly w normie...tylko potworne zmęczenie i bóle... po 2 miesiacach zmeczenis...bolow ...doslownie ...przeszlo wszystko...badania krwi po 3 miesiacach ok...mija ponad rok i nie pamietam ze to mialam

Teresa
|

Moja wnuczka zachorowała na mononukleozę. Obecnie przebywa w szpitalu. Czy kontakt z nią może grozić zarażeniem? Pytam, bo mąż jest urostomikiem i obawiam się infekcji w przypadku takiego kontaktu. Czy ktoś może mi dać jasną odpowiedź? Dziękuję.

Ju
|

zapper -digital ultra dr. H. Clark ma sekwencje na wirusa Epsteina-Barr
ktory wywoluje mononukleoze,warto sprobowac,inaczej pozostanie na zawsze i powraca

Mojra_Nemezis
|

Barr była kobietą, proszę sprawdzić zanim zacznie się pouczać o odmianie nazwisk

gosc
|

W dopełniaczu będzie raczej "wirus Epsteina-Barry"

Ewa
|

Nie zawsze