Paracetamol: działanie, skutki uboczne, przedawkowanie

2019-05-28 10:29 Agnieszka Paculanka | Monika Majewska

Paracetamol jest składnikiem wielu leków dostępnych bez recepty, po które sięgamy, gdy dokucza ból głowy, ząb czy bóle menstruacyjne. Dawkowanie paracetamolu jest wskazane przy bólach mięśni, stawów, kości, nerwobólach, dolegliwościach związanych z miesiączką, przy chorobach z wysoką temperaturą, po zabiegach stomatologicznych i chirurgicznych. Sprawdź, jakie działanie ma paracetamol, jakie są skutki uboczne jest stosowania, jak objawia się przedawkowanie paracetamolu, jaka jest dawka śmiertelna paracetamolu.

Paracetamol - popularny lek przeciwbólowy, na świecie dostępny jest od 1955 r. W Polsce zrobił karierę w latach 90. XX wieku, kiedy to zastąpił powszechnie używany piramidon – lek o działaniu przeciwgorączkowym. W odpowiednich dawkach paracetamol może być stosowany zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Dostępny jest w postaci tabletek, czopków i syropów.

Spis treści:

  1. Paracetamol - działanie
  2. Zalety paracetamolu
  3. Paracetamol - wskazania
  4. Paracetamol - dawkowanie
  5. Paracetamol - przeciwwskazania
  6. Paracetamol wchodzi w reakcje z innymi lekami
  7. Paracetamol a ciąża
  8. Paracetamol - skutki uboczne
  9. Przedawkowanie paracetamolu
  10. Leki zawierające paracetamol
  11. Paracetamol może redukować zdolność odczuwania emocji?

Paracetamol - działanie

Paracetamol działa przeciwbólowo i przeciwgorączkowo. W odróżnieniu od typowych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) ma słabe działanie przeciwzapalne.

Efekt przeciwbólowy paracetamolu utrzymuje się po jednej dawce przez 4-6 godzin, a przeciwgorączkowy - 6-8 godzin.

Działanie przeciwgorączkowe paracetamolu spowodowane jest hamowaniem syntezy prostaglandyn w centralnym układzie nerwowym, które wpływając na ośrodek termoregulacji w podwzgórzu, podwyższają ciepłotę ciała. Działanie przeciwbólowe paracetamolu jest również wynikiem działania ośrodkowego, a także zmniejszania przez ten lek wrażliwości receptorów bólowych, co podwyższa tzw. próg bólowy, przy którym odczuwamy ból.

Zalety paracetamolu

Paracetamol dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego, a ulgę można odczuć po 30-60 minutach od zażycia. Jego działanie przeciwbólowe utrzymuje się przez 4-6 godzin, przeciwgorączkowe – 6-8. Paracetamol nie zaburza procesów krzepnięcia krwi. Leki zawierające tę substancję są bezpieczne dla żołądka, ponieważ nie uszkadzają błony śluzowej. Metabolizowany jest w wątrobie, a wydalany z moczem. Lek działa poprzez blokowanie syntezy prostaglandyn w ośrodkowym układzie nerwowym.

Paracetamol - wskazania

Zalecany jest ponadto chorym z chorobą wrzodową, astmą aspirynową, zaburzeniami krzepliwości krwi lub z alergią na kwas acetylosalicylowy albo inne leki niesteroidowe przeciwzapalne.

Warto wiedzieć

Paracetamol - dawkowanie

Przy krótkotrwałym stosowaniu stosuje się 1-2 tabletki powlekane (500-1000 mg paracetamolu), w razie konieczności 3-4 razy na dobę  (maksymalnie 8 tabletek powlekanych w ciągu doby, czyli 4 g paracetamolu na dobę). Należy  przestrzegać co najmniej 4 godzinnego odstępu między kolejnymi dawkami. Przy długotrwałym stosowaniu nie wolno przekraczać – 2,5 g na dobę (u dorosłych).

Dobowa dawka leku musi być zatem dostosowana do czasu trwania kuracji. Trzeba pamiętać, że jest wiele preparatów zawierających paracetamol, i uważać, aby nieświadomie nie dublować dawki, przyjmując leki przeciwgrypowe, które często też zawierają paracetamol. Nie należy łączyć także paracetamolu z innymi substancjami przeciwbólowymi (np. ibuprofen, kwas acetylosalicylowy).

Bez konsultacji z lekarzem nie należy stosować leku, jeśli ból utrzymuje się dłużej niż 5 dni, a gorączka dłużej niż 3 dni.

WARTO WIEDZIEĆ>>Bezpieczne dawkowanie paracetamolu u dzieci

Jakie są zalecane dawki paracetamolu dla dorosłych i dla dzieci?

Źródło: x-news.pl/Dzień Dobry TVN

Paracetamol - przeciwwskazania

Leków z paracetamolem nie należy podawać:

  • dzieciom poniżej 3. miesiąca życia
  • osobom z niewydolnością nerek lub wątroby
  • niedobór G-6-PD, niedobór reduktazy methemoglobiny

Leku powinny unikać osoby nadużywające alkoholu i głodzące się, bo u nich szybciej dochodzi do uszkodzenia wątroby.

Paracetamol wchodzi w reakcje z innymi lekami

Stosując paracetamol, należy zachować ostrożność, gdyż wchodzi on w reakcje z innymi lekami:

  • wzmaga działanie doustnych leków przeciwcukrzycowych i niektórych leków przeciwzakrzepowych
  • nie wolno go łączyć z NLPZ, bo zwiększa ryzyko uszkodzenia nerek
  • w zestawieniu z inhibitorami MAO (leki używane w leczeniu depresji) może być powodem pobudzenia i gorączki
  • podany razem z ryfampicyną (półsyntetyczny antybiotyk o działaniu bakteriobójczym), lekami przeciwpadaczkowymi lub barbituranami (środki stosowane przy bezsenności) może uszkodzić wątrobę
Warto wiedzieć

Paracetamol a ciąża

Paracetamol przenika przez barierę łożyskową oraz do pokarmu kobiecego. Należy unikać jego stosowania (zwłaszcza w I trymestrze ciąży), jednak w razie konieczności w dawkach terapeutycznych wydaje się, że jest bezpieczny w krótkotrwałym leczeniu w ciąży i okresie karmienia piersią.

Paracetamol - skutki uboczne

Występujące rzadko:

Występujące bardzo rzadko:

  • trombocytopenia (zmniejszenie liczby płytek krwi)
  • agranulocytoza (zmniejszenie liczby granulocytów)
  • skurcz oskrzeli u pacjentów z nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy i inne niesteroidowe leki  przeciwzapalne
  • ostre uszkodzenie wątroby występująca najczęściej w wyniku przedawkowania
  • plamica barwnikowa
  • obrzęk naczynioruchowy (obrzęk twarzy, warg, języka, gardła, trudności w oddychaniu), wstrząs anafilaktyczny (zawroty głowy, zaburzenia świadomości, przyspieszenie czynności serca, spadek ciśnienia krwi
  • ciężkie reakcje skórne
Ważne

Zaleca się przyjmowanie leku na czczo, gdyż pozwala to na uzyskanie szybszego działania przeciwbólowego i przeciwgorączkowego. Podczas stosowania paracetamolu nie należy spożywać alkoholu ze względu na zwiększone ryzyko uszkodzenia wątroby. Szczególne ryzyko uszkodzenia wątroby istnieje u osób niedożywionych,  regularnie pijących alkohol i u pacjentów z alkoholową chorobą wątroby bez marskości.

Przedawkowanie paracetamolu: przyczyny, objawy, postępowanie

Przedawkowanie paracetamolu może mieć bardzo groźne skutki, a nawet prowadzić do śmierci. Przy czym sam paracetamol jest lekiem bardzo bezpiecznym, gdy nie przekracza się dopuszczalnej dawki: dla dorosłych bezpieczną dawką dobową paracetamolu są 4 g. W terapii przewlekłej nie należy przekraczać dobowej dawki 2,5 g paracetamolu.

Paracetamol w dawkach terapeutycznych uważany jest za lek bezpieczny. W większych dawkach paracetamol jest toksyczny dla wątroby. U osób zdrowych paracetamol może stać się toksyczny już w dawce dobowej przekraczającej 10 g.

Najczęściej do przedawkowania paracetamolu dochodzi przypadkowo. Na rynku jest wiele złożonych preparatów, zarówno przeciwbólowych jak i przeciwprzeziębieniowych, w których składzie znajduje się obok innych substancji, również paracetamol. Problemem jest to, że ich nazwy w żaden sposób nie kojarzą się z nim i osoba, chcąca szybko poprawić swoje samopoczucie, może nieświadomie w krótkim czasie przekroczyć dzienną dopuszczalną dawkę paracetamolu.

W ciągu kilku do kilkunastu godzin po przyjęcia leku mogą wystąpić objawy przedawkowania:

Mimo, że objawy te często ustępują, to w drugiej dobie rozwija się uszkodzenie wątroby. Objawy uszkodzenia wątroby:

Wiele złożonych leków o działaniu przeciwbólowym i przeciw grypie zawiera paracetamol - łatwo przedawkować!

W trzeciej dobie po przedawkowaniu paracetamolu rozwija się niewydolność wątroby prowadząca do śpiączki, zaburzeń wielonarządowych i zgonu.

Jeżeli od przyjęcia nadmiernej dawki paracetamolu nie upłynęło więcej czasu niż 1 godzina należy sprowokować wymioty. W przypadku przyjęcia doustnie paracetamolu w dawce >5 g u osób dorosłych lub >150 mg/kg mc. u dzieci należy bezwzględnie i jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. Także w każdym innym przypadku podejrzenia przedawkowania paracetamolu należy pilnie skontaktować się z lekarzem. Zatrucie paracetamolem wymaga jak najszybszej hospitalizacji i zastosowania specyficznej odtrutki (N-acetylocysteina).

To ci się przyda

Niektóre leki, zawierające paracetamol

Acenol, Antidol, Apap (tabletki, zawiesina, czopki), Apap Noc, Apap Extra, Calpol, Cefalgin, Codipar (tabletki i czopki), Coldrex, Coldrex Maxgrip, Efferalgan (czopki, tabletki), Febrisan, Fervex, Gripex, Gripex Control, Gripex Max, Gripex Noc, Grypolek, Gryposto, Panadol, Saridon, Solpadeine, Tabcin, Theraflu zatok, Vegantalgin.

Wideo: Dwie 14-latki zatruły się paracetamolem

Paracetamol może redukować zdolność odczuwania emocji?

Paracetamol może nie tylko przynosić ulgę w bólu, ale też zmniejszać naszą zdolność odczuwania emocji – przekonują naukowcy z Uniwersytetu w Ohio.¹ W badaniu wzięło udział 82 studentów, którzy zostali podzieleni na 2 grupy. Pierwsza otrzymywała 100 miligramowe tabletki paracetamolu, a druga - przypominające je placebo. Godzinę później - kiedy lek zaczął już działać – naukowcy poprosili badanych o obejrzenie serii 40 fotografii. Na zdjęciach specjalnie przedstawiono rzeczy łatwo wywołujące emocjonalne reakcje – dzieciaki bawiące się ze zwierzętami czy zrozpaczonych maluchów. Po obejrzeniu studenci mieli przyznać fotografiom punkty – pięć plus dawano fotografiom najbardziej pozytywnym, pięć minus najbardziej negatywnym. Zaraz po tym studenci oglądali zdjęcia ponownie i przyznawali im drugą notę. 0 pisali przy tych, które w ogóle nie wywołały ich emocji, 10 przy tych, które poruszyły ich ekstremalnie. Okazało się, że osoby, które wzięły paracetamol reagują na zdjęcia mniej emocjonalnie. Pozytywne zdjęcia nie wydawały im się tak radosne, jak osobom, które wzięły placebo, a zdjęcia wstrząsające smuciły ich mniej. Różnice nie były jednak spektakularne. Studenci, którzy dostali placebo średnio oceniali najmilsze i najgorsze zdjęcia na 6,76. Osoby, które wzięły paracetamol przyznawały im średnio 5,85.

Źródło:

Paracetamol may dull emotions as well as physical pain, new study shows, https://www.theguardian.com/science/2015/apr/14/paracetamol-may-dull-emotions-as-well-as-physical-pain-new-study-shows

W artykule wykorzystano materiały Anny Jarosz z miesięcznika "Zdrowie".

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
ja
|

Biore paracetamol od dwoch dni w duzych ilosciach, stanie mi sie cos?

świr
|

Za te pieniądze chyba lepiej kupić słownik ortograficzny albo uruchomić sprawdzanie pisowni w przeglądarce.

yoda
|

ja zażyłem dawkę 36 tabletek nasennych i przeciw bólowych po kilku godzinach miałem taką jazdę i przezyłem teraz planuje druga prubę samobujcza

Marzena
|

Ojoj biedna jak mi przykro :'( a w Holoandii każą zazywać jak popcorn. Zawsze wiedziałam, ze to idioci!

Adu
|

Boże tak bardzo Ci współczuję.

Dziewczyną
|

Witam niestety mój chłopak przedawkował paracetamol :( Zaczęło się od gorączki w nocy i kaszlu, rano wizyta u lekarza który stwierdził anginę dostał antybiotyk. Po południu pojawiła się gorączka 40 stopni więc zażył Apap na spadek + antybiotyk wg ulotki. Gorączka 40 stopni dalej się utrzymywała wiec po godzinie kolejny Apap. Wieczorem doszły wymioty, później smoliste... To był piątek, w sobotę pojechali do szpitala okazało się ze wątroba zniszczona. Transport samolotem do szpitala i oczekiwanie na przeszczep wątroby, znalazł się dawca po 4 dniach. Przeszczep był rano a wieczorem zmarł :'(

Piotrek
|

Zgadzam się z przedmówcami uważam że paracetamol w jakiej by formie nie był powinien być sprzedawany na receptę. Lub powinna być na leku wielkimi napisami wydrukowana informacja że lek zawiera paracetamol. Sam jestem po ciężkim zatruciu alat podobnie jak u koleżanki 1200. Jak widzę te wszystkie reklamy tych leków na grypę albo po których można prowadzić samochód to mi się scyzoryk w kieszeni otwiera.

eNKa
|

Zanim zdiagnozowano u mnie migrenę i przepisano mi odpowiednie leki, brałam wszystko jak leci, zupełnie bez pomyślunku. Byle tylko przestało boleć :/ A jeżeli chodzi o głowę, warto też poszukać innych rozwiązań, niż tabsy by nie co wyprzedzić ból, np. dieta - www.abcmigrena.pl/migrena-z.... Dobra lektura!

KAMASA18
|

Witam tak to prawda ze paracetamol moze zabic, od niezdiagnozowanego bólu głowy doznałam właśnie takiego przedawkowania, lekarze ciagle kazali brac mi tabletki przeciwbolowe jak boli glowa i tak wlasnie wyszlo ze pewnej nocy budzilam sie co pol godziny , wymiotowalam żółcią, i byłam strasznie osłabiona.. na drugi dzien poszłam do szkoly strasznie sie czułam, jak wróciłam do domu kazałam dzwonić po pogotowie okazało się ze mam uszkodzoną wątrobe ALT-1220.. ASP -800 , leżałam 3 tygodnie w szpitalu zakaźnym i leczyli mi wątrobe. Także uważajcie co bierzecie i ile :)

Jagoda
|

witam, chcialam sie tylko szybko podzielic moim doswiadczeniem :) wlasnie jestem po hospitalizacji niestety ale przez bol zeba przedawkowalam paracetamol ktory byl zawarty w roznych srodkach przeciwbolowych, swiadomie przyjmowalam takie ilosci lekow gdyz jestem mama i nie moge sobie pozwolic na bol, a niestety ten nastapil po zlamaniu zeba przez moja urocza dentystke :( najgorsze cholerstwo jakie moze byc to paracetamol, przez 3 dni chodzilam polprzytomna i z bolu i z przedawkowania az wkoncu wyladowalam w szpitalu (poszlam z bole zeba) wyladowalam na odtruwaniu, 20 godz pod kroplowka, lekarz powiedzial ze jeszcze kilka takich dni i mogloby sie skonczyc tragicznie, jesli 2 tabletki nie pomagaja w bolu 3,4 5 czy nawet 8 tym bardziej nie pomoze, mozna mieszac paracetamol z ibuprofenem ale najlepiej jak najszybciej szukac pomocy u specjalisty, uwazajcie na to co bierzecie i czytajcie dobrze sklad lekow, przedawkowac nie jest trudno a watroba mimo swej madrosci moze poprostu sie zbuntowac, pozdrawiam i zycze duzo zdrowia