- Troponina to białko związane z pracą mięśnia sercowego. W zdrowym organizmie we krwi występuje zwykle tylko w śladowych ilościach
- Krew często pobiera się kilka razy, żeby sprawdzić, czy poziom troponiny rośnie w kolejnych godzinach
- Merck Manual wskazuje, że wynik powyżej normy może pojawić się także przy niewydolności nerek, sepsie lub po bardzo intensywnym wysiłku
- Wynik troponiny interpretuje się łącznie z EKG. Znaczenie ma też płeć, bo progi alarmowe mogą się różnić
Co to jest troponina i po co robi się badanie troponiny?
Troponina to białko związane z pracą mięśnia sercowego i jego skurczami. U zdrowej osoby znajduje się głównie wewnątrz komórek serca, a we krwi pojawia się zwykle tylko w śladowych ilościach. Wzrost troponiny we krwi najczęściej wiąże się z uszkodzeniem mięśnia sercowego i można to wykryć w badaniu.
Badanie troponiny zleca się przede wszystkim, żeby potwierdzić albo wykluczyć zawał serca. MedlinePlus podaje też, że test wykorzystuje się do monitorowania osób z niestabilną dławicą piersiową. Wynik pomaga ocenić, czy ból w klatce piersiowej może wiązać się z uszkodzeniem mięśnia sercowego.
Troponinę oznacza się także planowo, na przykład przed operacją kardiologiczną albo po niej. Taki wynik pomaga sprawdzić, czy w trakcie zabiegu nie doszło do uszkodzenia mięśnia sercowego. To jedno z najważniejszych badań w szybkiej ocenie ostrego uszkodzenia serca.
Objawy, przy których zleca się badanie troponiny
Nagły ból w klatce piersiowej może mieć różny charakter, na przykład ucisku, ciężaru albo pieczenia, często po lewej stronie. W takiej sytuacji jednym z badań, które zleca się w pierwszej kolejności, jest oznaczenie troponiny we krwi. Poza bólem w klatce piersiowej uwagę zwracają też inne objawy:
- ból promieniujący do pleców, barków, szyi lub dolnej szczęki
- nagłe trudności w oddychaniu, nawet podczas odpoczynku
- silne nudności i wymioty, którym towarzyszy ból w nadbrzuszu
- zimne poty i bladość skóry bez wyraźnej przyczyny
- uczucie oszołomienia, zawroty głowy lub nagłe zasłabnięcie
- bardzo silne zmęczenie, które trwa od kilku dni i nie mija po odpoczynku.
Jak wygląda badanie troponiny i dlaczego krew pobiera się kilka razy?
Badanie troponiny to zwykłe pobranie próbki krwi z żyły, najczęściej w zgięciu łokcia. W pilnych sytuacjach wynik bywa dostępny szybko, co ułatwia podjęcie decyzji o dalszym postępowaniu. Jedno pobranie nie zawsze wystarcza, dlatego badanie często powtarza się w krótkich odstępach czasu.
Jak opisuje serwis Diagnostics, stosuje się tak zwane seryjne pomiary troponiny wysokoczułej. Krew pobiera się ponownie po godzinie, po dwóch albo po trzech od pierwszego badania. Dzięki temu widać, czy poziom troponiny rośnie w czasie, czy pozostaje podobny, co pomaga w rozpoznaniu.
W polskich placówkach wyniki troponiny ocenia się łącznie z wywiadem i EKG, zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Zdrowia. Dopiero taki komplet informacji pozwala ocenić, czy potrzebne jest pilne leczenie, w tym udrożnienie naczyń. Samo pobranie krwi jest rutynowe i nie wymaga specjalnego przygotowania.
Podwyższona troponina bez zawału: możliwe przyczyny
Podwyższony wynik troponiny nie zawsze oznacza zawał serca. Troponina może wzrosnąć także w innych chorobach i sytuacjach, które wiążą się z obciążeniem lub uszkodzeniem organizmu. Przy wyniku powyżej normy lekarz bierze pod uwagę również inne możliwe przyczyny. Merck Manual wymienia między innymi:
- niewydolność nerek, przez którą organizm wolniej usuwa białka z krwi
- zapalenie mięśnia sercowego lub osierdzia, często po infekcjach wirusowych
- zatorowość płucna lub ciężka infekcja całego organizmu, czyli sepsa
- bardzo wysokie ciśnienie tętnicze lub silne zaburzenia rytmu serca
- skrajnie intensywny wysiłek fizyczny, np. po biegu maratońskim
- udar mózgu lub ciężkie oparzenia ciała.
Troponina powyżej normy: jak czyta się wynik?
Wyniku troponiny nie da się ocenić jednym prostym progiem, bo wartości referencyjne mogą się różnić między kobietami i mężczyznami. European Heart Journal zwraca uwagę, że za niepokojące uznaje się przekroczenie progu dopasowanego do płci. Duże znaczenie ma też to, czy w kolejnych pomiarach widać wzrost, bo wtedy łatwiej potwierdzić ostre uszkodzenie mięśnia sercowego.
Wyniku troponiny nie warto interpretować samodzielnie na podstawie informacji z internetu. Jeśli badanie wykonano prywatnie lub poza szpitalem i wynik jest niepokojący, należy pilnie zgłosić się na Szpitalny Oddział Ratunkowy. Na miejscu da się ocenić wynik w kontekście objawów, EKG i kolejnych pomiarów, czyli tego, co jest potrzebne do decyzji o dalszym leczeniu.
5
Źródła:
