Udar mózgu: przyczyny, objawy, rodzaje i leczenie

2019-05-14 14:49 Monika Majewska

Udar mózgu jest bardzo niebezpieczny. Jeśli rozpoznasz pierwsze objawy udaru, naprawdę możesz uratować komuś życie. Pamiętaj! Bez względu na to, czy to udar krwotoczny czy udar niedokrwienny, liczy się każda chwila! Sprawdź, jakie są przyczyny i objawy udaru mózgu. Jak przebiega leczenie pacjentów z udarem? I jak powinna wyglądać rehabilitacja po udarze?

Spis treści:

  1. Udar mózgu - rodzaje
  2. Udar mózgu - objawy
  3. Udar mózgu - skutki
  4. Udar mózgu - pierwsza pomoc
  5. Udar mózgu - przyczyny i czynniki ryzyka
  6. Udar mózgu - diagnostyka
  7. Udar mózgu - leczenie
  8. Udar mózgu - rehabilitacja po udarze mózgu
  9. Udar mózgu - zapobieganie

Udar mózgu to nagłe, miejscowe zaburzenie krążenia krwi w mózgu. W Polsce co roku udar mózgu dosięga ok. 80 tys. osób, z czego aż 30 tys. umiera w ciągu miesiąca. Warto zaznaczyć, że ok. 5 proc. z tych 80 tys. jest w młodym wieku. Choć zdecydowana większość pacjentów, którzy mają udar mózgu, to osoby starsze (średnia wieku to 60 lat), to udary zdarzają się także u osób młodych (od 20 do 35 lat).

Spośród tych, którym udaje się przeżyć ostrą fazę udaru, 20 proc. wymaga stałej opieki, 30 proc. pomocy w niektórych codziennych czynnościach, zaś 50 proc. pacjentów po udarze mózgu odzyskuje niemal pełna sprawność, jest samodzielna, może wrócić do pracy.

Ale powrót do zdrowia po udarze zależy od tego, jak szybko chorzy trafi pod specjalistyczną opiekę. Niedokrwione neurony obumierają w tempie 1,8 mln na minutę. Z każdą minutą obumiera więc część mózgu. A więc życie i zdrowie naszych bliskich często zależy od tego, czy w chwili zagrożenia będziesz umiała właściwie i szybko zareagować.

Udar mózgu - rodzaje

  • udar niedokrwienny

Udar niedokrwienny mózgu, inaczej zawał mózgu, to najczęściej występująca postać udaru mózgu. Stanowi 70-80% wszystkich jego przypadków. Jego przyczyną jest niedokrwienie, czyli nagłe zatrzymanie dopływu krwi do mózgu. Do niedokrwiennego udaru mózgu dochodzi, gdy skrzep krwi lub blaszka miażdżycowa zatka wnętrze naczynia, które doprowadza krew do mózgu.

  • udar krwotoczny

Udar krwotoczny mózgu powstaje wskutek rozerwania naczynia mózgowego, powodując wynaczynienie krwi w obrębie mózgowia. Krew poza naczyniami całkowicie niszczy tkanki, z którymi się styka. Stanowi ok. 15% przypadków udaru mózgu.

Wyróżnia się dwa rodzaje udaru krwotocznego:

a) krwotok śródmózgowy - powstaje w wyniku pęknięcia tętniczki mózgowej
b) krwotok podpajęczynówkowy - to wylanie się krwi do przestrzeni otaczającej mózg

  • udar żylny

Jest wynikiem zakrzepicy żył mózgowych lub zatok żylnych opony twardej. Występuje bardzo rzadko.

  • mikroudar (mały udar, mini udar)

Miniudar (inaczej mały udar, mini udar, przemijające niedokrwienie mózgu) to schorzenie związane z nagłym zaburzeniem dostarczania krwi do mózgu.

Chociaż objawy ustępują dość szybko, nawet w ciągu godziny, mogą wystąpić kilkakrotnie i są zwykle zwiastunem dużego udaru. Szacuje się, że u co piątej osoby po miniudarze prawdziwy udar może wystąpić w ciągu kilku dni lub tygodni.

    Udar mózgu - objawy

    Objawy udaru mózgu to:²

    – Najczęstsze objawy w tzw. ostrej fazie udaru mózgu to objawy motoryczne, a więc niedowłady kończyn, ręki lub nogi, albo jednocześnie górnej i dolnej kończyny najczęściej po tej samej stronie. Objawem udaru jest także asymetria dolnej części twarzy w zakresie ust. Kącik ust jest obniżony po jednej stronie, fałd nosowo-wargowy wygładzony i to również powoduje bardziej niewyraźną mowę – mówi w rozmowie z agencją informacyjną Newseria Lifestyle dr hab. n. med. Jacek Rożniecki, kierownik Kliniki Neurologii, Udarów Mózgu i Neurorehabilitacji Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Kolejnym objawem świadczącym o tym, że mamy do czynienia z udarem mózgu, są zaburzenia mowy i problemy z porozumiewaniem się. – Rzadziej występują takie objawy jak np. podwójne widzenie [...] Czasami mogą wystąpić zawroty głowy i zaburzenia równowagi, zaburzenia chodu - dodaje ekspert.

      Objawy udaru mózgu nie u każdego pojawiają się od razu. Najpierw mogą wystąpić objawy ostrzegawcze. Jest to tzw. mały udar, znany także pod nazwą przemijającego niedokrwienia mózgu. Objawy małego udaru utrzymują się zwykle 15-60 minut, najdłużej 24 godziny i same ustępują całkowicie. Co piąty chory ma objawy ostrzegawcze, zanim zachoruje na udar dokonany.

      Źródło: youtube.com/Damy Radę

      Udar mózgu - skutki

      Skutki udaru mózgu to:³

      • niepełnosprawność ruchowa (25‒50% przypadków) - zwłaszcza niedowład połowiczy, a także zaburzenia napięcia mięśniowego
      • zaburzenia procesów poznawczych (30‒35% przypadków) - zaburzenia pamięci, otępienie, zaburzenia koncentracji uwagi, zaburzenia postrzegania
      • zaburzenia emocjonalne (25‒60% przypadków) - apatia lub depresja, przymusowy śmiech lub płacz, stany maniakalne, napady lęku lub lęk uogólniony
      • napady padaczkowe (3‒30% przypadków) - napady wczesne lub późne
      • powikłania ogólnoustrojowe - zakażenia dróg moczowych, odleżyny,zapalenia płuc, powikłania zakrzepowo-zatorowe
      • ograniczenie aktywności społecznej (zależnie od stopnia niesprawności) - utrata dotychczasowego statusu społecznego, obniżenie stopy życiowej, izolacja od otaczającego świata

      Udar mózgu - pierwsza pomoc

      Jeżeli dostrzeżesz ww. objawy u bliskiej ci osoby, poproś, aby:

      • uśmiechnęła się - jeśli widzisz, że podnosi tylko połowę ust, druga część twarzy może być porażona
      • jednocześnie podniosła nad głowę obie ręce - Gdy nie może tego zrobić, masz dowód, że niedowład objął połowę ciała
      • powtórzyła proste zdanie, np. dziś jest ładna pogoda. Jeśli mówi niewyraźnie lub wcale nie może wykrztusić słowa, może to oznaczać udar

      Wtedy postępuj wg. następującej instrukcji:

      1. wezwij pogotowie ratunkowe, nie podawaj poszkodowanemu ani picia, ani jedzenia

      2. jeśli poszkodowany jest przytomny, ułóż go w wygodnej dla niego pozycji

      3. jeśli poszkodowany jest nieprzytomny, ułóż go w pozycji bocznej ustalonej

        Udar mózgu - przyczyny i czynniki ryzyka

        Wśród czynników ryzyka udaru mózgu wyróżnia się te niemodyfikowalne (na które nie mamy wpływu) i czynniki ryzyka, na które mamy wpływ.

        Najważniejszy i najczęstszy czynnik ryzyka udaru mózgu to nadciśnienie tętnicze. Ustawienie ciśnienia tętniczego w granicach ideału (120/80 mm Hg) obniża ryzyko udaru aż o 30-40 proc.

        Czynniki ryzyka, na które nie mamy wpływu Czynniki ryzyka, na które mamy wpływ
        • wiek (powyżej 55 lat – nie oznacza to, że młode osoby nie zapadają na udar, tylko że częstość występowania udarów rośnie z wiekiem)
        • płeć (częściej u kobiet niż u mężczyzn)
        • rasa (częściej chorują osoby rasy czarnej)
        • czynniki genetyczne

        Warto wiedzieć, że istnieją czynniki ryzyka udaru typowe dla kobiet. Naukowcy z Brigham and Women's Hospital w Bostonie (USA)1 zbadali potencjalne czynniki ryzyka udaru, które są unikalne właśnie dla kobiet:¹

        Naukowcy zwracają uwagę, że nie każda kobieta, u której występuje jeden lub więcej czynników, będzie miała udar mózgu. Jednak, ich zdaniem, lekarze powinni zwrócić szczególną uwagę na takie pacjentki.

        Udar mózgu - diagnostyka

        Pacjent z udarem mózgu powinien trafić jak najszybciej na oddział neurologiczny, dysponujący tomografem komputerowym, aby w ciągu kilku godzin otrzymać specjalistyczną pomoc. Badanie tomograficzne jest niezwykle ważne, ponieważ pozwala zobaczyć obszar mózgu dotknięty choroba i określić jej rodzaj. Jeśli nie można wykonać tomografii, robi się punkcje lędźwiową, czyli pobiera specjalną igłą płyn mózgowo- rdzeniowy.

        USG dopplerowskie pozwala ocenić stan tętnic szyjnych, które mogą być zablokowane przez zator. Sprawdza się również poziom krzepliwości krwi. Jeżeli chory jest przytomny, wykonuje się też badanie neurologiczne (sprawdza się poprawność odruchów, ocenia siłę i sprawność mięśni, bada reakcje źrenic na światło). To wszystko pozwala precyzyjnie wyznaczyć obszar zniszczenia mózgu.

        Udar mózgu - leczenie

        W przypadku udaru krwotocznego jest mało metod skutecznego leczenia, jednak w przypadku udaru niedokrwiennego jest duża szansa na wyleczenie, o ile pacjent szybko trafi do szpitala.

        W przypadku udaru niedokrwiennego mózgu podaje się lek, który rozpuszcza skrzeplinę. Szybka i skuteczna interwencja daje pacjentowi szanse na odzyskanie mowy i siły mięśniowej w porażonych kończynach. Jeżeli chory otrzyma lek w ciągu ok.  3 godzin od wystąpienia objawów udaru, istnieją duże seanse na zminimalizowanie neurologicznych powikłań choroby, głównie niedowładów i zaburzeń mowy.

        Zazwyczaj chory leży w szpitalu 3 tygodnie. To czas, który decyduje o przyszłości, czyli sprawności intelektualnej i fizycznej. To też okres, gdy najszybciej przebiega regeneracja organizmu. Później wszystkie zmiany cofają się znacznie wolniej.

        Ważna jest także odpowiednia dieta po udarze. Badania wykazują, że u części pacjentów o przebytym udarze stwierdza się cechy niedożywienia, które istotnie zwiększa ryzyko występowania powikłań po udarze, takich jak, np.  infekcje i odleżyny. Utrata masy mięśniowej utrudnia podjęcie skutecznej rehabilitacji i przedłuża czas pobytu chorego w szpitalu. Niedożywienie zmniejsza szanse na odzyskanie sprawności po udarze, zwiększa też ryzyko zgonu.

        To ci się przyda

        Można w dużym stopniu zapobiec uszkodzeniu mózgu, jeśli pacjent trafi do szpitala w ciągu ok. 2 godzin od wystąpienia udaru. Jest jeszcze szansa na udrożnienie zamkniętego naczynia mózgowego i przywrócenie krążenia w obszarze, który wprawdzie jest niedokrwiony, ale wciąż jeszcze żywy. Po 5–6 godzinach dochodzi do trwałych i nieodwracalnych zmian w tym obszarze mózgu, który uległ niedokrwieniu.

        Nowoczesne metody leczenia udaru mózgu [wideo]

        W Polsce stosuje się coraz więcej nowoczesnych metod leczenia udaru mózgu, ponieważ dotyka ona w naszym kraju aż 70 tys. osób rocznie. Pierwszym etapem leczenia udaru mózgu jest przywrócenie krążenia u osoby, która go przeszła. Jedną z metod, za pomocą których się to udaje jest mechaniczna trombektomia. O nowoczesnych metodach leczenia udaru mózgu opowiada dr hab. n. med. Adam Kobayashi z Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie.

        Rozwijamy nasz serwis dzięki wyświetlaniu reklam.

        Blokując reklamy, nie pozwalasz nam tworzyć wartościowych treści.

        Wyłącz AdBlock i odśwież stronę.

        Udar mózgu - rehabilitacja po udarze mózgu

        Rehabilitacja po udarze mózgu rozpoczyna się w oddziale neurologicznym lub udarowym często już w dniu przyjęcia do szpitala i jest kontynuowana w oddziale rehabilitacyjnym, w przychodni lub – jeśli zachodzi taka konieczność – w domu chorego. Rehabilitacja jest szansą dla wielu pacjentów dotkniętych udarem mózgu na powrót do normalnego i aktywnego życia.

        Udar mózgu - zapobieganie

        1. Kontrola ciśnienia tętniczego - zaleca się utrzymywanie wartości ciśnienia tętniczego poniżej 140/90 mm Hg, a u osób obciążonych cukrzycą i chorobami nerek do 130/80 mm Hg

        2. Nie pal tytoniu i nie pij alkoholu

        3. U osób pijących alkohol zaleca się ograniczenie jego spożycia najwyżej do 2 drinków dziennie u  mężczyzn i 1 u kobiet.

        4. Zwiększ aktywność fizyczną - skutkuje to zmniejszeniem zapadalności na schorzenia sercowo-naczyniowe, także udar mózgu. Rekomendowany jest regularny wysiłek fizyczny, umiarkowanie intensywny, przez min. 30 minut dziennie (szybki marsz, jogging, jazda na rowerze, aerobik).

        5. Stosuj dietę ubogą w sód i bogatą w potas (sprzyja redukcji nadciśnienia tętniczego), częste spożywanie owoców i warzyw oraz ograniczenie tłuszczów zwierzęcych.

        6. Trzymaj wagę ciała w normie. Jeśli masz nadwagę lub otyłość, zrzuć zbędne kilogramy - szczególnie, że jest otyłość lub nadwaga jest powiązana z innymi czynnikami ryzyka jak nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, cukrzyca.

        7. Kontroluj poziom cukru we krwi

        8. Ogranicz stres.

        Gdzie rodzina pacjenta po udarze może i powinna szukać pomocy? Opowiada mgr Agata Wróblewska z Fundacji Udaru Mózgu

        Rozwijamy nasz serwis dzięki wyświetlaniu reklam.

        Blokując reklamy, nie pozwalasz nam tworzyć wartościowych treści.

        Wyłącz AdBlock i odśwież stronę.

        Gdzie szukać pomocy
        • www.fum.info.pl – strona internetowa Fundacji Udaru Mózgu
        • www.poudarzemozgu.pl – strona zawierająca informacje przydatne dla osób po udarze oraz ich rodzin
        • stopudarom.pl
        • www.facebook.com/druzynafum
        • www.facebook.com/fundacja.udaru.mozgu

        Bibliografia:

        1. Stroke risk factors unique to women identified, https://www.eurekalert.org/pub_releases/2018-02/bawh-srf020618.php

        2. Mazur R., Świerkocka-Miastkowska M., Udar mózgu — pierwsze objawy, Choroby Serca i Naczyń 2005, tom 2, nr 2, 84–87

        3. Udary mózgu – rosnący problem w starzejącym się społeczeństwie, Raport Instytutu Ochrony Zdrowia, Warszawa 2016

        4. Co należy wiedzieć o udarze mózgu. Poradnik dla pacjentów, ich rodzin i wszystkich zainteresowanych, Fundacja Udaru Mózgu

        Polecamy e-poradnik
        Powrót do zdrowia po udarze

        Autor: Materiały prasowe

        Z poradnika dowiesz się:

        • gdzie szukać fachowego wsparcia
        • jak bliskie osoby mogą pomóc osobie z niedowładem, porażeniami, niesprawnym pęcherzem
        • jak rozwiązać problemy z przełykaniem
        Czy artykuł był przydatny?
        Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

        NOWY NUMER

        W numerze 9/2019 "Zdrowia": jak leczyć schorzenia stóp, fakty o chorobie Hashimoto, czerniak pokonany, miłość w jesieni życia, co mówią nasze sny, pomidory palce lizać. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i praktycznych wskazówek!

        Dowiedz się więcej
        Miesięcznik Zdrowie 9/2019
        KOMENTARZE
        Maria Kaszubska
        |

        w przypadku mojej mamy spore efekty były widoczne już po 3msc

        dede
        |

        I po jakim czasie było widac efekty?

        giko
        |

        Zdecydowanie. Dziadek stosował i faktycznie szybko dochodził do siebie

        kolaria
        |

        czy taki preparat jest wart swojej ceny?

        reno
        |

        To oczywiste, że trzeba szukać różnych rozwiązań w takich sytuacjach i każda dodatkowa szansa, to rzecz której trzeba się chwycić. My też stosowaliśmy z żona różne środki dodatkowe, więc wiem doskonale o czym mówisz.

        propek
        |

        To bardzo dobrze, że zareagowałaś. Ja pracuję w szpitalu jako pielęgniarka i bardzo mnie frustruje jak ludzie mało wiedzą o udarach mimo tego że to tak częsta przyczyna zgonów. Kompletnie nie wiemy jak reagować, a czas jest tutaj najważniejszy. W zasadzie w ciagu 3 dni powinno się rozpocząć rehabilitację, dietę, środki odbudowujące połączenia nerwowe jak chociażby neuroaid. W tym przypadku każda sekunda jest na wagę złota!

        aneta
        |

        U mojej mamy udar objawił się w książkowy sposób- zaburzenia mowy, widzenia i równowagi. Dobrze, że akurat byłam w pobliżu, rozpoznałam ten stan i wezwałam pogotowie.. Niestety nawet tak szybka interwencja z mojej strony nie mogła już zapobiec udarowi. Mama wylądowała w szpitalu. Oczywiście praktycznie od razu rozpoczęła rehabilitację. Zaczelismy szukac jak najwiekszej ilości informacji i zamówilismy także kuracje neuroaid, który miał przyspieszyć cały proces. Początkowo nie wierzyłam, że tabletki mogą faktycznie coś zmienić, ale już po niecałym tygodniu u mamy nastąpiła wyraźna poprawa. Nie dość, że poprawiły się jej możliwości motoryczne, to również pamięć i kojarzenie.

        Ada
        |

        Profilaktykę przeciwudarową i w ogóle wzmacniająca krążenie trzeba rozpocząć już po 40 r.ż. Tak, dobrze przeczytałeś, organizm wraz z wiekiem ma wieksze zapotrzebowanie na zwiazki i substancje wzmacniające krażenie a dokładnie kapilary. U kobiet zaczyna się ten proces zaraz po menopauzie, gdzie poziom hormonów maleje a u mężczyzn może znacznie wcześniej- jeśli prowadzą stresujący i niehigieniczny tryb życia. Stąd statystycznie najwięcej meżczyzn ma zawały około 50 r.ż.

        Monika
        |

        Pani Wiktorio, a co to były za suplementy?

        wiktoria
        |

        Julio, mojej mamie pomogła terapia suplementmi, z kliniki pobudka. Napisałam do nich, otrzymałam suplementy, efekty widziałam juz po podaniu drugiej dawki. Mama zaczęła ruszać ręką, nogą. Na drugi dzień wypowiedziała: wiki pić: Wciągu tygodnia zaczęła siadać, mówić, byłam w szoku, że to tak jej szybko pomogło. Nasz neuro jak zobaczył mamę to zrobił się czerwony na twarzy, bo wcześniej mówił, że mama nie ma szans na szybkie wyjście z udaru. Nie poddawaj się, cuda sie zdarzają.