Zaburzenia pamięci (w młodym wieku, u starszych, po wypadku) - przyczyny, objawy, leczenie. Zaburzenia pamięci krótko- i długotrwałej

2019-11-28 11:28 lek. Tomasz Nęcki

Zaburzenia pamięci mogą być związane nie tylko ze stresem i przemęczeniem, ale i z poważnymi chorobami. Skutkiem mogą być nieodwracalne zmiany w pamięci. Które rodzaje zaburzeń pamięci powinny wzbudzić niepokój i skłonić do wizyty u lekarza?

W ogólnym podziale zaburzeń pamięci wyróżnia się dwie kategorie: ilościowe (dysmnezje) oraz jakościowe zaburzenia pamięci (paramnezje).

Do ilościowych zaburzeń pamięci zaliczają się:

  • hipermnezja (zdolność zapamiętywania i przypominania sobie informacji w zakresie większym niż przeciętna osoba w danym wieku),
  • hipomnezja (niewielkiego stopnia utrudnienie procesów zapamiętywania),
  • amnezja (utrata wspomnień dotyczących jakiegoś okresu).

Jakościowe zaburzenia pamięci dzieli się na:

  • złudzenia pamięciowe (zniekształcone wspomnienia),
  • kryptomnezje (pamięć bez identyfikacji wspomnień, np. nieświadome przypisywanie sobie słów wypowiedzianych kiedyś przez kogoś innego),
  • konfabulacje (uzupełnianie luk pamięciowych zdarzeniami, które nie miały miejsca).

Objawy zaburzeń pamięci

Zważywszy na samo rozbudowanie klasyfikacji zaburzeń pamięci, nie powinno budzić zdziwienia to, że problemy z zapamiętywaniem mogą mieć rozmaity charakter. Podstawowym rozróżnieniem może być to bazujące na rodzaju pamięci, którego to problemy dotyczą.

W przypadku zaburzeń pamięci krótkotrwałej pacjenci mają problem z przypominaniem sobie zdarzeń, które wydarzyły się w ciągu ostatnich kilku minut czy godzin. Odmienne są z kolei problemy dotyczące pamięci długotrwałej – w przypadku ich wystąpienia chorzy mają trudności w przypomnieniu sobie zdarzeń, które miały miejsce w bardziej odległej przeszłości (np. przed kilkoma laty).

W przypadku amnezji wyróżnia się dwa główne typy problemu. Pierwszym jest amnezja wsteczna, w której przebiegu pacjent traci wspomnienia dotyczące okresu sprzed zadziałania czynnika odpowiedzialnego za ten stan. Drugi problem, czyli amnezja następcza, związana jest z utratą możliwości zapamiętywania zdarzeń występujących już po wystąpieniu czynnika sprawczego. Amnezję dzieli się również na całkowitą i częściową oraz na czasową i stałą.

Złudzenia pamięciowe związane są z wydarzeniami, które rzeczywiście miały miejsce w przeszłości, jednakże wspomnienia te są zniekształcone. Dla zobrazowania można tutaj przytoczyć przykład wyjazdu rodzinnego nad morze – pacjent ze złudzeniami pamięciowymi może mieć wrażenie, że któregoś z członków rodzinny na takim wyjeździe nie było, tymczasem w rzeczywistości dana osoba towarzyszyła w tym czasie choremu.

Kryptomnezjami określa się tzw. nieuświadomione wspomnienia. Przy ich wystąpieniu pacjent może traktować informacje, na które już kiedyś się natknął, jako zupełnie nowe – przykładem może być popełnienie tzw. nieświadomego plagiatu (pacjent dokonuje plagiatu nie mając świadomości, że w rzeczywistości nie tworzy sam, a jedynie przypomina sobie coś, z czym już kiedyś miał styczność).

Mianem konfabulacji określa się występowanie u chorego fałszywych wspomnień. Wynikają one z istnienia jakiejś luki pamięciowej i mają na celu zapełnienie jej. Zazwyczaj treść konfabulacji jest dostosowana logicznie do okoliczności związanych z luką pamięciową. Osoba konfabulująca nie ma świadomości tego, że jej wspomnienia w rzeczywistości mijają się z prawdą.

Opisując problemy z zapamiętywaniem, nie sposób nie wspomnieć o zaburzeniach pamięci u osób starszych. Drobne problemy, takie jak próby znalezienia odłożonych przed chwilą okularów, nie muszą budzić niepokoju – wynikać mogą one bowiem ze związanych z naturalnymi procesami starzenia zmniejszonych możliwości koncentrowania się na kilku czynnościach jednocześnie (bywają one nawet uznawane nie za zaburzenia pamięci, a za zaburzenia uwagi i koncentracji). Znacznie większym problemem u starszych pacjentów mogą być dość spektakularne zaburzenia pamięci, dotyczące np. zapominania własnego adresu czy trudności z rozpoznawaniem członków własnej rodziny. Występowanie takiego rodzaju trudności powinno budzić niepokój – a chorzy mogą nawet wymagać stałej opieki, dlatego też wystąpienie tak znaczących zaburzeń pamięci powinno zawsze skłonić do wizyty lekarskiej.

Przyczyny zaburzeń pamięci

Za schorzenia najczęściej związane z upośledzeniem procesów pamięciowych uznaje się zaburzenia otępienne. Zapewne najbardziej znana z tej grupy jest choroba Alzheimera, czyli otępienie występujące u nawet co piątej osoby mającej 80 lub więcej lat. Typowo schorzenie kojarzy się z osobami starszymi, jednakże pojawia się ono nie tylko wśród przedstawicieli tej grupy pacjentów – w przypadku predyspozycji genetycznych choroba Alzheimera może wystąpić nawet u trzydziestolatka, dlatego też znaczne zaburzenia pamięci w młodym wieku powinny wzbudzać szczególny niepokój.

Pobierz poradnik dla opiekuna
Fundacja TZMO Razem Zmieniamy Świat

Autor: Fundacja TZMO Razem Zmieniamy Świat

materiał partnera

Celem poradnika “Co warto wiedzieć o chorobie Alzheimera i innych formach demencji” jest prowadzić cię po złożonym świecie demencji, skutecznie wspierać i pomagać ci w zrozumieniu sytuacji, w których uczestniczysz wraz z chorym. W publikacji znajdziesz konkretne narzędzia i studia przypadku opiekunów i bliskich im osób.

Wiedza i bogaty zestaw porad opierają się na relacjach samych osób żyjących z demencją oraz ich opiekunów, których głosu brakowało dotąd w publikacjach poświęconych demencji.

Co znajduje się w przewodniku?

  • opisy rodzajów demencji
  • wskazówki, jak rozpoznawać etapy choroby
  • zasady tworzenia otoczenia przyjaznego dla chorego
  • nauka zachowania spokoju w trudnych sytuacjach

Poradnik możesz ściągnąć w formacie PDF lub bezpłatnie zamówić jego drukowaną wersję!

Innymi przykładami zaburzeń otępiennych są choroba Parkinsona i otępienie czołowo-skroniowe, objawy podobne jak we wcześniej wymienionych jednostkach spotykane bywają też w przebiegu wodogłowia normotensyjnego.

Wśród innych przyczyn zaburzeń pamięci wymieniane są:

Zaburzenia pamięci mogą być również spowodowane przebytymi urazami. Do problemów z zapamiętywaniem dochodzić może na skutek różnego rodzaju wypadków (np. kraksy samochodowej czy upadków), szczególnie jeżeli podczas takich zdarzeń dojdzie do urazu okolicy głowy. Zaburzenia pamięci wynikają jednak nie tylko z urazów cielesnych – również i silny wstrząs psychiczny, związany z jakąś traumą (np. gwałtem) może być ich przyczyną, szczególnie dotyczy to stanów amnezji.

Leczenie zaburzeń pamięci

Leczenie zaburzeń pamięci zależne jest od rodzaju czynnika wywołującego problem – dlatego też tak istotna przy kłopotach z zapamiętywaniem jest właściwie przeprowadzona diagnostyka. W przypadku schorzeń otępiennych (choroby Alzheimera, Parkinsona czy otępienia czołowo-skroniowego) farmakoterapia co prawda nie umożliwia cofnięcia już zaistniałych zaburzeń, ale jej stosowanie pozwala spowolnić tempo rozwoju tych schorzeń, a co za tym idzie – opóźnić progresję zaburzeń pamięci.

W przypadku schorzeń endokrynologicznych związanych z zaburzeniami pamięci, stosowane są dostosowane do problemu leki (np. hormony tarczycy w jej niedoczynności czy glikokortykosteroidy w chorobie Addisona).

Jeżeli za zaburzenia pamięci odpowiedzialne jest nadmierne spożywanie alkoholu, to poprawę stanu klinicznego uzyskać można poprzez leczenie uzależnienia. Alkohol bywa przyczyną nieodwracalnych uszkodzeń w obrębie układu nerwowego, jednakże pacjenci nie pozostają bez żadnych szans – szacuje się, że dzięki abstynencji powrót właściwego funkcjonowania pamięci występuje u nawet około 1/4 chorych. Pomocna w przypadku zaburzeń pamięci związanych z uzależnieniem od alkoholu może być suplementacja witaminy B1.

Wspomagająco w różnych zaburzeniach pamięci stosowane bywają tzw. leki prokognitywne (nootropowe), które mają za zadanie stymulować przebieg procesów metabolicznych w mózgowiu i przez to wpływać na poprawę m.in. procesów zapamiętywania.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 12/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
katarzyna
|

stres rzeczywiście bardzo niekorzystnie wpływa na koncentrację i pamięć. A w pracy mam go niestety dużo, dlatego zaczęłam brać regularnie kapsułki herbaya z wyciągiem z żeńszenia syberyjskiego, który wzmacnia odporność organizmu na stres i dodaje energii

Ja
|

Mam 32 lata. Dziś wybrałam się z synem do apteki. Po drodze zapomniałam dokąd idę. Ścieżki które pokonuje codziennie, stały się obce... Bardzo się przerazilam. Co moze byc przyczyną? Mialam czasem chwilowe sekundowe zaniki, ale nigdy tak dlugo. Ostatnio mam bardzo duzo stresu.