Odleżyny: jak zapobiegać i leczyć rany na skórze

2007-07-17 3:43 lek. med. Grzegorz Prasałek

Odleżyny to uszkodzenia skóry oraz znajdujących się pod nią tkanek i kości, które pojawiają się w czasie długiego leżenia. Powstają z powodu długotrwałego ucisku, który hamuje prawidłowy przepływ krwi. Odleżyny mogą doprowadzić do zakażenia organizmu, a nawet śmierci chorego. Trudno je leczyć, łatwiej im zapobiegać.

Odleżyny zwykle tworzą się w miejscach najbardziej narażonych na długotrwały ucisk. Jeśli chory leży na plecach, pojawiają się tam, gdzie stale naciska materac, czyli wzdłuż kręgosłupa, przeważnie w okolicy kości guzicznej i krzyżowej. Mogą też powstać na potylicy, małżowinach usznych, na łopatkach, łokciach, piętach, a także w miejscach stale uciskanych przez przykrycie, np. na kolanach. Jeżeli chory leży na boku, odleżyny powstają w okolicy stawu biodrowego, na wewnętrznej stronie kolan, przy kostkach nóg i za uszami. Z kolei przy źle założonym gipsie pojawiają się tu, gdzie opatrunek ociera ciało.

Odleżyny: ucisk, obrzęk skóry, rana...

Do stale uciskanych tkanek miękkich pokrywających kości coraz słabiej dopływa krew. Pierwszym sygnałem, że zaczyna się z nimi dziać coś niedobrego, jest ból i niewielki obrzęk w miejscu ucisku. Skóra jest zaczerwieniona (tzw. rumień), a potem dochodzi do jej zasinienia i łuszczenia. Obrzęk powiększa się, a skóra staje się nadmiernie wrażliwa. Gdy dojdzie do otarcia naskórka, zaczyna się z niego sączyć płyn surowiczy. Jeżeli chore miejsce nadal jest uciskane, powoli obumierają tkanki skóry. Obumarłe, oddzielają się od zdrowych i dochodzi do ubytku owrzodzeniowego (nadżerki). Tak powstają odleżyny. Proces ten szybko postępuje i zaczynają obumierać tkanki położone głębiej, m.in. mięśni, ścięgien, niekiedy okostnej i samych kości. W końcu może dojść do zniszczenia obnażonej kości i bakteryjnego zakażenia szpiku kostnego. Zaniedbane odleżyny mogą być nawet przyczyną zgonu. By do tego nie doszło, trzeba im zapobiegać.

Warto wiedzieć
Alantan, maść 20mg/1g, 30g

Autor: materiały prasowe

materiał partnera

W przypadku odleżyn I stopnia (rumień w miejscu ucisku) i II stopnia (płytkie owrzodzenie obejmujące górne warstwy skóry) mogą pomóc preparaty do stosowania miejscowego, np. maść Alantan 1). Dobrze natłuszcza i nawilża skórę, pozostawiając na niej "tłusty plasterek", który pozwala dłużej wnikać substancjom czynnym. Lek Alantan maść stosuje się na skórę całego ciała oraz błony śluzowe.

Opieka nad chorym: jak zapobiegać odleżynom

  • chociaż 2-3 razy dziennie oglądaj okolice skóry narażone na odleżyny. Musisz to robić przy dobrym oświetleniu (żeby nie przeoczyć zaczerwienienia) i dotykając "podejrzanych" miejsc (wyczujemy nawet lekkie stwardnienia);
  • co 1-2 godziny zmieniaj pozycję chorego (jeśli wozisz go na wózku inwalidzkim, musisz zmieniać mu pozycję co kwadrans);
  • kup materac przeciwodleżynowy, np. zmiennociśnieniowy z elektryczną pompką, z pianogumy, profilowany na kształt pojemników do przenoszenia jaj, lub wodny (dostępne są one w sklepach zaopatrzenia medycznego);
  • jeśli nie masz takiego materaca, wyłóż łóżko owczą skórą, która zmniejsza ucisk i utrzymuje skórę w dobrym stanie (rada ta dotyczy zwłaszcza osób wyniszczonych);
  • stosuj środki zabezpieczające przed uciskiem, np. wałek do podpierania nóg, by nie opierały się stale na piętach, "budkę" utrzymującą kołdrę z dala od ciała, gumowe kółka, które podkłada się pod zmienione miejsca na skórze (kółko trzeba ułożyć tak, by zaczerwienione czy stwardniałe miejsce znalazło się w środku obręczy). Możesz też zagrożone odleżynami miejsca zabezpieczyć specjalnym opatrunkiem (np. granuflex extra thin);
  • systematycznie zmieniaj bieliznę i pościel chorego. Często naciągaj prześcieradło i usuwaj okruszki;
  • chroń skórę chorego. W czasie upałów musi być lekko zwilżana (gazikiem zmoczonym w przegotowanej wodzie) i dokładnie osuszana po kąpieli. Szczególnie skrupulatnie musisz dbać o higienę osób, które cierpią na nietrzymanie moczu lub stolca albo muszą w łóżku korzystać z basenu. Poza częstym podmywaniem musisz dokładnie osuszać ich skórę i zasypywać talkiem;
  • delikatnie masuj skórę chorego, używając np. oliwki dla dzieci;
  • zapewnij mu dietę bogatą w białko, wzbogaconą w witaminę C i cynk
  • możesz sięgnąć po miód manuka - warto wykorzystać właściwości przeciwbakteryjne oraz działanie przeciwzapalne i oczyszczające
  • jeśli chory nie może się ruszać, rób z nim ćwiczenia bierne, np. delikatnie, wiele razy zginaj mu ręce i nogi w stawach.

1) Alantan, maść 20mg/1g, 30g

Wskazania: Alantan maść jest preparatem wskazanym do stosowania w trudno gojących się ranach (otarcia, skaleczenia), owrzodzeniach (odleżyny I i II stopnia), oparzeniach (także słonecznych), przewlekłych stanach zapalnych skóry przebiegających z nadmiernym złuszczaniem i rogowaceniem (m.in. atopowe zapalenie skóry, wyprysk, łuszczyca) oraz w ubytkach skóry i błon śluzowych. Maść Alantan jest polecana także w terapii skojarzonej z kortykosteroidami.

Skład: 1 g maści zawiera 20 mg alantoiny (Allantoinum) i 50 mg deksopantenolu (Dexpanthenolum) w postaci 50% roztworu pantenolu w glikolu propylenowym. Substancje pomocnicze: Lanolina, parafina ciekła, wazelina biała, etylu parahydroksybenzoesan, woda oczyszczona.

Przeciwskazania: nadwrażliwość na substancję czynną lub którykolwiek składnik

Podmiot odpowiedzialny: Zakłady Farmaceutyczne "UNIA" Spółdzielnia Pracy, ul. Chłodna 56/60, 00-872 Warszawa, tel./fax: (22) 654 15 87

Przed użyciem zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyz każdy lek niewłaściwie użyty zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.

miesięcznik "Zdrowie"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie! Z kodem rabatowym: "wiosna" tylko 2,50 zł za 96 stron porad o zdrowiu! Dodatkowo otrzymasz dostęp do numerów archiwalnych. W nr 4/2020 „Zdrowia m.in.: poradnik alergika, choroby zakaźne pod lupą, „młody” zawał serca, mity o recyklingu.

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 4/2020

Materiał partnerski

KOMENTARZE
nawrot
|

jak już nabawimy się odleżyn to pozostaje tylko wizyta u specjalisty. Ktoś z mojej rodziny po długiej chorobie nabawił się odleżyn i pomogła mu p. Agnieszka Głuszczak z "Centrum Stopy" w Łodzi. Świetna robota i nie ma śladu po odleżynach

Miras
|

Właśnie się dowiedziałem od starszego kolegi, że u ojca nie mógł sobie poradzić z odleżynami ale usłyszał poradę i zastosował zwykłe szare mydło do przemywania ran. Pomogło ! Lekarz był zdziwiony

Anna
|

Bardzo ciężko pozbyć się odleżyn we własnym zakresie. Do tego potrzebne są specjalistyczne opatrunki i opieka specjalisty.

Kasia Mójta
|

Trudno wyjść z odleżyn, kiedy już ten stan na naszej skórze jest widoczny. Mi jednak (a raczej mojej mamie) udało się wyjśc z tego dzięki materacowi antyodleżynowemu. Polecam z całego serca

Iwona
|

Prawda jest taka , że samemu jest bardzo ciężko doprowadzić do zagojenia się dużej rany odleżynowej. Mi pomogła pielęgniarka pani Dorota Owczarczyk , pielęgniarka z dużą wiedzą i wieloletnim doświadczeniem. Skutecznie doprowadziła do tego , ze rana ładnie wygoiła się.

ola
|

granuflex jest ryzykowny. stosowałam go i robily sie jeszcze wieksze rany. aktualnie uzywam uni gel i do tego bactigras jako opatrunek. wyleczylam tym zaczynajaca sie martwice

Henryk
|

Ja również polecam Alezin, maść to profilaktyka przeciwodleżynowa, otarcia i odparzenia. Jest to aktywny dermokosmetyk działający pielegnująco, ochronnie oraz pomagający utrzymać w dobrej kondycji skórę narażoną na otarcia i oparzenia. W swoim składzie zawiera: tllenek cynku, lanoline, żel aloesowy, prowitamine B5, witamine E oraz składniki aktywne balsamu peruwiańskiego. Cena w aptece około 14 zł.Gorąco polecam jak ktoś chce kupić coś dobrego jakościowo w niskiej cenie.

Karolina
|

ja polecam alezin. Jest to produkt na odleżyny , otarcia i odparzenia. Można go kupić w aptece za około 14 zł w aptece. Posiada bogaty skład: tlenek cynku, lanolina, żel aloesowy, prowitamina B5 oraz aktywne składniki balsamu peruwiańskiego.

Bort
|

Zdecydowałem się na zakup takiego zmiennociśnieniowego materaca dla dziadka. Przyznaję, że było warto. Poczuł wielką ulgę, dzięki temu, że ucisk się zmniejszył.

Elle
|

Na zapobieganie odlezyn jest Cavilon oraz Proshileld barrier cream.Oczywiscie materace przeciw-odlezynowe,poduszki.W zaleznosci od stopnia odlezyn,moze byc to opatrunek zmieniany regularnie .