Nadciśnienie w ciąży

2007-06-22 12:25

Wysokie ciśnienie w ciąży może mieć poważne konsekwencje i dla mamy, i dla dziecka. Nadciśnienie może spowodować udar mózgu lub zawał serca u kobiety, a także zaburzenia rozwoju płodu. Dlatego tak ważne jest, by ciśnienie w ciąży regularnie kontrolować.

Z dr. n.med. Tomaszem Maciejewskim, specjalistą ginekologiem położnikiem, dyrektorem ds. klinicznych Instytutu Matki i Dziecka rozmawia Marta Radzik-Maj.

Czy problemy z nadciśnieniem w ciąży dotyczą kobiet, które już wcześniej miały wysokie ciśnienie?

Tak, ale nie tylko. Wyróżniamy u ciężarnych kilka postaci nadciśnienia tętniczego. Pierwsze występuje już przed zajściem w ciążę i zazwyczaj jest pochodną schorzeń nerek, serca, układu krążenia, problemów endokrynologicznych. Drugie to nadciśnienie indukowane ciążą, nazywane też zatruciem ciążowym czy gestozą. Pojawia się po 20. tygodniu ciąży. Mogą mu towarzyszyć obrzęki i utrata białka z moczem, tzw. białkomocz.

Dlaczego ciąża może wywołać nadciśnienie?

Nie ma na ten temat jasno sprecyzowanej teorii, jest kilka hipotez. Najbardziej prawdopodobna wydaje się ta, że dochodzi do zaburzenia równowagi pomiędzy tkankami matki i tkankami dziecka. Pamiętajmy, ciąża jest pewnego rodzaju przeszczepem, organizm matki musi ją zaakceptować. W tym celu we krwi kobiety produkowane są substancje, które powodują, że tkanki płodu nie są rozpoznawane przez krwinki matki jako obce. Gdy ten proces jest zaburzony, czyli gdy nie ma tolerancji immunologicznej, dochodzi do niszczenia tkanek łożyska i wydzielania się u matki substancji obkurczających naczynia krwionośne, co zwiększa ciśnienie krwi. Może też wtedy zostać uszkodzony nabłonek naczyń w nerkach, czego efektem jest utrata białka z moczem.

Czy nadciśnienie w ciąży zawsze jest groźne?

Kobiety, które chorowały na nadciśnienie już wcześniej i u których nie ma objawów nadciśnienia ciążowego, generalnie przechodzą ciążę podobnie jak kobiety zdrowe. Czasem nawet obserwujemy u nich lepsze wyrównanie ciśnienia krwi. Ważne jednak, aby ciąża kobiety z nadciśnieniem była zaplanowana, często bowiem konieczne jest wcześniejsze leczenie i wyregulowanie ciśnienia. Jeśli pacjentka przyjmuje leki, zmienia się je na takie, które są bezpieczne dla rozwijającego się dziecka. Jeśli natomiast do nadciśnienia sprzed ciąży nałożą się obrzęki, białkomocz albo u ciężarnej pojawi się nadciśnienie ciążowe, wtedy może to być groźne. Zarówno dla matki, jak i dla dziecka.

Ważne

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WH0) nadciśnienie tętnicze ma miejsce, kiedy wartość ciśnienia przekracza 140/90 mmHg.

Ciąża przestaje się prawidłowo rozwijać?

Tak, nadciśnienie może spowodować niedotlenienie i zaburzenia rozwoju dziecka. Może np. dojść do zatrzymania wzrostu wewnątrzmacicznego płodu, tzw. hipotrofii, do przedwczesnego oddzielenia się łożyska, a nawet obumarcia wewnątrzmacicznego płodu. Matce grożą bardzo poważne powikłania, takie jak udar mózgu, zawał serca, niewydolność krążenia, szczególnie jeśli wysokiemu ciśnieniu towarzyszą obrzęki i białkomocz. Niezwykle niebezpiecznym powikłaniem nadciśnienia ciążowego jest tzw. rzucawka, do której może dojść przy bardzo wysokich wartościach ciśnienia i białkomoczu. To napad drgawek przypominający atak epilepsji. Śmiertelność matki i płodu przekracza wtedy 50 procent.

Co można zrobić, aby nie doszło do takich komplikacji?

Najważniejsza jest regularna kontrola ciśnienia, dlatego ciężarnym mierzy się ciśnienie przy każdej wizycie u ginekologa. W przypadku stwierdzenia jego podwyższonych wartości wykonuje się szereg innych badań dodatkowych. Ciężarna z nadciśnieniem powinna unikać wysiłku i stresu, dlatego jeśli pracuje zawodowo, kierowana jest na zwolnienie lekarskie.

Zrób to koniecznie

Nie lekceważ obrzęków. Jeśli pojawiają się nagle albo utrzymują po nocnym odpoczynku skonsultuj się z lekarzem.

Czy ciężarna z wysokim ciśnieniem musi cały czas leżeć?

Nie, ale powinna dużo odpoczywać i stosować odpowiednią dietę. Kiedyś zalecano dietę bezsolną, w tej chwili uważa się, że powinna być raczej małosolna. Nie należy więc dodatkowo dosalać posiłków, jeść słonych paluszków, ale to nie znaczy, że pokarmy mają być zupełnie pozbawione soli. Ciężarna z nadciśnieniem powinna też spożywać produkty bogate w magnez i witaminy, a więc dużo warzyw i owoców. Zalecamy też regularną kontrolę ciśnienia w domu, gdyż czasami podwyższony pomiar w gabinecie spowodowany jest tzw. efektem białego fartucha, czyli zdenerwowania z powodu wizyty. Ciężarna powinna więc kupić sobie aparat do mierzenia ciśnienia i dokonywać pomiarów samodzielnie, od 2 do 4 razy dziennie. Jeśli w warunkach domowych ciśnienie jest prawidłowe, nie pojawiają się obrzęki czy białkomocz, to znak, że podwyższony wynik w gabinecie był tylko efektem stresu. I wtedy nie ma zagrożenia powikłaniami. Natomiast jeśli nadal pojawiają się podwyższone wartości, to ciężarna zostaje objęta większym nadzorem i kontrolą – częstsze są lekarskie konsultacje, badania USG. Trzeba sprawdzić morfologię krwi, wydolność nerek i wątroby, zapisy KTG.

Czy konieczne jest przyjmowanie leków i pobyt w szpitalu?

Leczenie farmakologiczne włączamy, kiedy ciśnienie regularnie przekracza wartość 140/90 mmHg. Jeżeli uda się je utrzymać w granicach 150–160 /100 mmHg, nie pojawia się białkomocz, nie narastają obrzęki, a przyrost dziecka jest prawidłowy, to nie ma konieczności pobytu w szpitalu. W momencie, gdy wartości ciśnienia przekraczają 160/100 mmHg przy zaburzeniach wzrastania płodu i objawach białkomoczu powyżej 0,5 grama na dobę – kobieta zostaje skierowana na patologię ciąży i tam jest dalej obserwowana.

Czy ciąże z nadciśnieniem kończą się porodem przedwczesnym?

Ze względu na zagrożenie życia matki czy płodu często dochodzi do rozwiązania przed terminem, ale chciałbym podkreślić, że celem postępowania lekarskiego jest utrzymanie ciąży maksymalnie blisko terminu porodu. Noworodek matki z nadciśnieniem ma bowiem zwykle mniejszą wagę urodzeniową niż wynika to z czasu trwania ciąży. To wynik gorszego ukrwienia, dotlenienia, a tym samym gorszego odżywienia płodu.

W jaki sposób, oprócz zmierzenia ciśnienia, kobieta może poznać, że zagraża jej nadciśnienie ciążowe?

Jeśli nagle pojawią się obrzęki twarzy czy górnej połowy ciała albo obrzęki, które nie ustępują po odpoczynku w pozycji leżącej, to wtedy na pewno powinna się skontaktować z lekarzem ginekologiem. Niepokojące są także bóle głowy, które dotychczas nie występowały, oraz zaburzenia widzenia.

Czy można zapobiec pojawieniu się w ciąży nadciśnienia?

Uważa się, że częściej występuje ono u kobiet powyżej 35. roku życia, otyłych oraz tych, które już chorują na cukrzycę czy nerki. Obarczone zwiększonym ryzykiem są też te kobiety, u których w rodzinie występuje nadciśnienie tętnicze. Jeśli więc kobieta z tej grupy planuje ciążę, to powinna przede wszystkim zadbać o prawidłową wagę i stan zdrowia. Warto też wiedzieć, że nadciśnienie ciążowe jest związane tylko z ciążą, czyli zwykle ustępuje w ciągu kilku tygodni lub miesięcy po narodzinach dziecka. A poza tym ryzyko jego wystąpienia dotyczy głównie kobiet, które spodziewają się pierwszego dziecka.

Kolejne ciąże nie zwiększają zagrożenia?

Nie. Wprawdzie nie można wykluczyć, że nadciśnienie znów się pojawi, jednak to ryzyko jest takie samo jak przy pierwszej ciąży, a nawet mniejsze.

miesięcznik "M jak mama"
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W nowym M jak Mama o tym, dlaczego w ciąży boli kręgosłup i jak można sobie pomóc w takiej sytuacji. A także: jakie formalności trzeba załatwić po urodzeniu dziecka, kiedy warto kupić niemowlakowi szumiącą zabawkę i jak przystawiać malca do piersi.

Kup dostęp od 2,50 zł
mjm 12/19
KOMENTARZE
Ona*
|

Byłam dwa razy w ciąży. Obie ciąże przebiegały książkowo do 28 tyg. Potem miałam bardzo wysokie nadciśnienie w obu ciążach i dopiero w drugiej ciąży zostałam w szpitalu. Dwa razy urodziłam w 30 tyg ciąży więc ryzyko powtórki w moim przypadku jest bardzo wysokie. Zaznaczę jeszcze ze rodziłam przed ukończeniem 30 roku życia a badania krwi i moczu były bardzo dobre. Lekarze nie wiedzą do tej pory dlaczego mój organizm odrzuca ciąże. Zajmowało się mną i konsultowalo między sobą 4 bardzo dobrych ginekologów. Dzieci żyją i są zdrowe;)

Zwykła Kobieta
|

Mnie nadciśnienie dopadło pod koniec pierwszej ciąży. Przez chwilę udało mi się regulować domowymi sposobami i dietą ale pod koniec musiałam się zgłosić do szpitala. Udało się unormować ciśnienie na w miarę bezpiecznym poziomie, ale córeczka zadecydowała za lekarzy, że dość już tego i się urodziła przez cc na drugi dzień po opanowaniu sytuacji. Nadciśnienie tak jak się pojawiło nagle tak nagle się skończyło. Córeczka ma teraz 14 miesięcy i jest zdrowa. Najważniejsze w tym wszystkim jest to, żeby zareagować w porę i wtedy będzie dobrze. Teraz już wiem, że mogę mieć nadciśnienie i od pierwszych tygodni ciąży kontroluję ciśnienie krwi, żeby w razie czego zareagować jak najprędzej...

Kasiula
|

Ja w pierwszej ciąży cały czas dobrze się czułam, aż do ok 32 tygodnia. Wtedy zaczęło mi skakać ciśnienie i byłam pod stałą kontrolą. Lekarz kazał mi mierzyć je sobie co kilka godzin, a w przypadku pojawienia się bólu w potylicy (z tyłu głowy) natychmiast jechać do szpitala. W 36 tygodniu miałam 210/190 i rosło mimo podawania leków. Miałam stan przedrzucawkowy, decyzja była szybka - cesarskie cięcie. Córka urodziła się z wagą 2350 i miała 49cm. Miesiąc po cięciu ciśnienie unormowało się. Teraz jestem w trzeciej ciąży i dokładnie dzisiaj, w 38 tygodniu zaczyna się ta sama historia. Trochę się boję kolejnego cięcia, po którym długo dochodziłam do siebie. Niemniej wolę już je mieć, niż urodzić po terminie. Przenoszona ciąża to same problemy z dzieckiem, ale to już inna historia. Nie należy jednak ciśnienia bagatelizować

ak
|

Dzien dobry

Mam pytanie, moze ktos madry mi odpowie :-)

Jestem w 34tyg ciazy, dwa razy zdazylo mi sie strasznie zle sie poczuc. Zawroty glowy, czulam jak by glowa miala mi zaraz wybuchnac, czulam jak naczynka w glowie i w nosie mi sie rozszezaja. Trzymalo mnie takie samopoczucie ok 2 h. Bylam u kardiologa nie mam wady serca, zalozyli mi cisnieniomierz na 24 h i wyniki ksiazkowe. Fakt ze kiedy mialam ten cisnieniomierz czulam sie bardzo dobrze.
kolezanka zaproponowala mi zebym mierzyla cisnienie zawsze kiedy zle sie poczuje. cale zycie jestem niskocisnieniowcem zawsze mialam cisnienie 76\ 57, w ciazy wzrasta mi 120\70 czyli niby norma. Ale za rada kolezanki zaczelam robic pomiar cisnienia jak sie bardzo zle czuje. od 4 dni zdaza mi sie to czesciej. Gdy zle sie czuje (nagle mam zawroty glowy, dretwienie reki i dolnej wargi ust, oblewa mnie pot) cisnienie rosnie mi do 154\80 i puls 115 dodam ze siedze na kanapie i lapie mnie to nagle. po 10 minutach mierze jeszcze raz i mam 131\70 puls 123. Ostatnia probke moczu dalam 2 tyg temu i nie mialam zadnego bialkomoczu. Co z tym fantem zrobic??? Martwic sie isc do lekarza? czy odpuscic i zwalic na ciaze??
Prosze o jakas madra rade?

mama
|

Tak czytam i zastanawiam się, jak to jest.. Dlaczego kobietki panikujecie przy ciśnieniu 140/90, które się raz zdarzyło? Ja biorę 6 tabletek dopegytu na dobę, dodatkowo metocard, furę magnezu (3x2 aspargin, 2x1 chela-mag), ciśnienie mimo to 150/100. Ani razu nie byłam w szpitalu. Lekarz prowadzący ciążę czuwa, zleca badania. Obrzęki to nie sensacja w ciąży, a białka w moczu nie mam. Co jest powodem Waszych hospitalizacji przy nadciśnieniu? Bardzo mnie to ciekawi.. Jestem w 39 tygodniu, leki biorę od połowy ciąży. W poprzedniej brałam cały czas, bo ciśnienie mam wysokie od 15 roku życia (zniknęło tylko między jedną a drugą ciążą). Gruba nie jestem, nerki mam zdrowe. Co do soli to uważajcie, bo nie każdy ma ja ograniczać!!! Mi w badaniu Na wyszło poniżej normy, a jest bardziej niebezpieczne (i rzadziej występuje) niż nadmiar tego pierwiastka. Dieta bezsolna mogłaby mnie wysłać na tamten świat. To tak dla tych, którzy lubią radzić innym, jak mają jeść..

Nick
|

Leżałam w szpitalu z nadciśnieniem. Pojawiło białko w moczu obrzęki.Zadnej reakcji od lekarza nie było. Wody odeszły dziecko się urodziło.
Miałam rzucawkę po porodzoe. Dziecko w okrpnym cierpieniu zmarło.

nat
|

witam, tez mialam gestoze od 30 tygodnia ciazy podwyzszone cisnienie, w 32 tygodniu trafilam na oddzial z wysokim cisnieniem, bialkomoczem i opuchlizna, w 34 tygodniu zrobili cesarke- teraz 12 tygodni po, czujemy sie obie z mala swietnie, jedyne co nie daje mi spokoju to nabyte w czasie ciazy kilogramy, w sumie przybylo mi ich 28, z czego 15 kg w cigu ostatnich dwoch m-cy ciazy

malina
|

juz jest wszystko dobrze..okazalo sie ze miala to na tle nerwowym..

malinka
|

i doddam rowniez ze w okresie ciazy wszystko bylo w porzadku

malinka
|

moja kuzynka po cesarskim cieciu dostala obrzek twarzy i bardzo wysokie cisnienie 170/110.spada na chwile po czym spwrotem rosnie..lekarze nie wiedza co jej jest..moze ktos spotkal sie z takim przypadkiem.dodam ze dziecko na szczescie jest zdrowe