Problemy z pamięcią po 50. roku życia nie zawsze oznaczają demencję. Przyczyną może być niedobór witaminy

Coraz częściej zapominasz imion, szukasz kluczy i masz trudności z koncentracją? Magnez, witamina B12 i koenzym Q10 to składniki popularnych suplementów stosowanych z myślą o zdrowiu mózgu. Wyniki badań nie dają jednak podstaw, by wszystkim osobom po 50. roku życia zalecać ich przyjmowanie.

Dojrzała kobieta trzyma żółtą tabletkę i szklankę wody. O suplementach na pamięć przeczytasz na Poradnik Zdrowie.
Autor: getty/ Getty Images Problemy z pamięcią po 50. roku życia nie zawsze oznaczają demencję. Przyczyną może być niedobór witaminy

Z wiekiem coraz częściej zdarza się zapomnieć, gdzie odłożyliśmy przedmiot, stracić wątek podczas rozmowy lub mieć trudności ze skupieniem uwagi. W poszukiwaniu sposobów na poprawę pamięci wiele osób sięga po suplementy diety. To, że określona substancja jest potrzebna do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, nie oznacza jednak, że przyjmowanie jej dodatkowych dawek poprawi zdolności poznawcze.

Jak ćwiczyć pamięć

Czy magnez poprawia pamięć i koncentrację po 50. roku życia?

Magnez uczestniczy w licznych reakcjach biochemicznych, odpowiada m.in. za prawidłowe przewodzenie impulsów nerwowych i bierze udział w procesach związanych z aktywnością mózgu. Z tego względu naukowcy od lat badają jego wpływ na pamięć oraz inne funkcje poznawcze.

Wyniki nie dają jednak jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy przyjmowanie preparatów z magnezem pozwala zachować sprawność umysłową wraz z wiekiem. Zaobserwowane zależności między spożyciem tego pierwiastka a funkcjonowaniem mózgu nie są równoznaczne z potwierdzeniem skuteczności suplementacji.

Magnez pozostaje niezbędnym składnikiem diety, ale nie ma wystarczających dowodów klinicznych, aby zalecać jego dodatkowe przyjmowanie wszystkim osobom po pięćdziesiątce w celu poprawy pamięci.

W 2024 roku na łamach czasopisma „Advances in Nutrition” opublikowano przegląd systematyczny i metaanalizę obejmujące 15 badań dotyczących związku magnezu ze zdrowiem poznawczym dorosłych. Autorzy nie znaleźli wystarczających dowodów na to, że suplementacja magnezu poprawia funkcje poznawcze.

Wcześniejsze badanie, opublikowane w 2022 roku, objęło 2508 mieszkańców Stanów Zjednoczonych w wieku co najmniej 60 lat. Osoby spożywające więcej magnezu uzyskiwały nieco lepsze wyniki w testach poznawczych. Badanie miało jednak charakter obserwacyjny, dlatego nie można jednoznacznie przypisać tych wyników działaniu magnezu.

Koenzym Q10 na pamięć. Wyniki badań nie pozostawiają pewności

Koenzym Q10 jest naturalnie wytwarzany przez organizm i występuje praktycznie we wszystkich komórkach. Uczestniczy w produkcji energii w mitochondriach i wykazuje właściwości przeciwutleniające, pomagając chronić komórki przed uszkodzeniami powodowanymi przez wolne rodniki.

Ze względu na duże zapotrzebowanie mózgu na energię naukowcy sprawdzają, czy koenzym Q10 może pomagać w zachowaniu jego sprawności w procesie starzenia.

W przeglądzie badań opublikowanym w 2025 roku uwzględniono osiem badań klinicznych przeprowadzonych z udziałem ludzi. W czterech odnotowano pewne korzyści dotyczące funkcji poznawczych. Różnice między poszczególnymi badaniami oraz ograniczenia metodologiczne nie pozwoliły jednak na wyciągnięcie jednoznacznych wniosków.

W kolejnym badaniu, opublikowanym w 2026 roku, uczestniczyło 111 osób w wieku co najmniej 60 lat. Przez 90 dni część uczestników otrzymywała 200 mg ubichinolu, jednej z form koenzymu Q10, a pozostali przyjmowali placebo.

Chociaż suplementacja zwiększyła stężenie koenzymu Q10 we krwi, nie odnotowano istotnych różnic w funkcjonowaniu poznawczym między obiema grupami. Nadal brakuje zatem przekonujących dowodów, że preparaty z koenzymem Q10 poprawiają pamięć i koncentrację u osób starszych.

Witamina B12 na pamięć i koncentrację. Kiedy warto ją suplementować?

Spośród trzech omawianych składników najlepiej poznany jest związek witaminy B12 z funkcjonowaniem układu nerwowego. Kobalamina uczestniczy w tworzeniu komórek krwi oraz utrzymaniu osłonek mielinowych, które chronią włókna nerwowe i umożliwiają prawidłowe przewodzenie impulsów.

Niedobór witaminy B12 może powodować:

  • przewlekłe zmęczenie,
  • mrowienie kończyn,
  • trudności z koncentracją,
  • zaburzenia pamięci,
  • objawy neurologiczne w przypadku nasilonego niedoboru.

Ryzyko niedoboru witaminy B12 wzrasta wraz z wiekiem. Niektóre choroby przewodu pokarmowego oraz przyjmowane leki mogą ograniczać jej wchłanianie. Rozpoznanie i leczenie niedoboru ma istotne znaczenie w zapobieganiu powikłaniom neurologicznym.

Czy jednak dodatkowe przyjmowanie witaminy B12 poprawia pamięć? W 2015 roku w czasopiśmie „American Journal of Clinical Nutrition” opublikowano wyniki randomizowanego badania klinicznego z udziałem 201 osób w wieku co najmniej 75 lat. U uczestników stwierdzono umiarkowany niedobór witaminy B12, któremu nie towarzyszyła niedokrwistość.

Przez 12 miesięcy badani otrzymywali 1 mg witaminy B12 dziennie lub placebo. Pomimo wzrostu stężenia witaminy we krwi nie stwierdzono istotnej poprawy funkcji poznawczych ani neurologicznych.

Do podobnych wniosków doprowadziła metaanaliza z 2021 roku, w której oceniano działanie witaminy B12 stosowanej samodzielnie lub w połączeniu z kwasem foliowym i witaminą B6. Nie potwierdzono istotnych korzyści dla funkcji poznawczych u osób bez wyraźnego niedoboru kobalaminy lub zaawansowanych zaburzeń neurologicznych.

Podstawowym wskazaniem do przyjmowania witaminy B12 pozostaje wyrównanie stwierdzonego niedoboru, a nie poprawa pamięci u osób, które mają prawidłowe stężenie tej witaminy.

Jak poprawić pamięć po pięćdziesiątce? Nie zaczynaj od suplementów

Problemy z zapamiętywaniem i koncentracją nie muszą wynikać z niedoborów żywieniowych. Na funkcjonowanie mózgu wpływają również jakość snu, przewlekły stres, brak aktywności fizycznej, zmiany hormonalne, przyjmowane leki oraz współistniejące choroby.

Jeżeli trudności z zapamiętywaniem zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się z lekarzem. Przyjmowanie suplementów na własną rękę może nie rozwiązać problemu, a w zależności od rodzaju preparatu i stosowanej dawki może wiązać się również z zagrożeniami dla zdrowia.

W zachowaniu sprawności umysłowej wraz z wiekiem istotną rolę odgrywają zbilansowana dieta, regularna aktywność fizyczna, odpowiednia jakość snu oraz kontrolowanie stanu zdrowia.

Suplementacja witaminy B12 u seniorów. Co zalecają polskie instytucje?

Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej zwraca uwagę, że osoby starsze są szczególnie narażone na niedobór witaminy B12. Wynika to m.in. ze zmian w funkcjonowaniu przewodu pokarmowego zachodzących wraz z wiekiem, które mogą ograniczać wchłanianie kobalaminy.

Źródła:

  • boaforma.abril.com
  • Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej
  • Poradnik Zdrowie