Zielony katar i nalot na migdałkach. Kiedy potrzebny jest antybiotyk?

Zielony katar, biały nalot na migdałkach czy silny ból gardła często są uznawane za oznaki infekcji bakteryjnej. Tymczasem żaden z tych objawów nie przesądza o konieczności przyjmowania antybiotyku. Specjaliści wyjaśniają, kiedy takie leczenie jest uzasadnione, a kiedy może przynieść więcej szkody niż pożytku.

Chora kobieta wyciera nos chusteczką i trzyma tabletki. O leczeniu infekcji antybiotykami przeczytasz na Poradnik Zdrowie.
Autor: getty/ Getty Images Zielony katar i nalot na migdałkach. Kiedy potrzebny jest antybiotyk?

W sezonie jesienno-zimowym wzrasta liczba infekcji górnych dróg oddechowych. Większość z nich ma podłoże wirusowe, dlatego stosowanie antybiotyków nie przyspiesza powrotu do zdrowia.

Z okazji Światowego Tygodnia Wiedzy o Oporności na Środki Przeciwdrobnoustrojowe, obchodzonego od 18 do 24 listopada, laryngolodzy przypominają, jak postępować w przypadku najczęstszych infekcji gardła, nosa i uszu.

Co to jest grypa? Co ją wywołuje?

Zielony katar i biały nalot na migdałkach. Czy oznaczają infekcję bakteryjną?

Drapanie w gardle, zatkany nos, kichanie i kaszel nie są wystarczającym wskazaniem do rozpoczęcia antybiotykoterapii. Podobne dolegliwości mogą być również następstwem alergii lub podrażnienia błon śluzowych.

Także nasilenie objawów nie pozwala jednoznacznie ustalić przyczyny choroby. Biały nalot na migdałkach może pojawić się zarówno podczas infekcji wirusowej, jak i bakteryjnej.

Podobnie jest w przypadku zielonego kataru. Żółta lub zielonkawa wydzielina z nosa nie świadczy automatycznie o bakteryjnym zapaleniu zatok.

W przypadku podejrzenia anginy paciorkowcowej lekarz może zlecić szybki test wykrywający antygeny paciorkowców lub badanie mikrobiologiczne wymazu z gardła.

Antybiotyk na przeziębienie. Dlaczego nie warto brać go na wszelki wypadek?

Przyjmowanie antybiotyku w celu uniknięcia ewentualnych powikłań przeziębienia nie jest uzasadnione. Nie wykazano, aby rutynowe stosowanie tych leków podczas infekcji wirusowych zapobiegało powikłaniom bakteryjnym.

Nie należy również sięgać po antybiotyki pozostałe po poprzedniej kuracji, nawet jeśli objawy wydają się identyczne. Kolejne zapalenie gardła, ucha czy zatok może mieć zupełnie inną przyczynę i wymagać odmiennego leczenia.

Samodzielne rozpoczęcie antybiotykoterapii stwarza ryzyko zastosowania niewłaściwego leku, nieodpowiedniej dawki oraz zbyt krótkiego lub zbyt długiego czasu leczenia.

Niepotrzebne przyjmowanie antybiotyków może również zaburzać naturalną mikrobiotę organizmu i sprzyjać rozwojowi bakterii opornych na leczenie.

Kiedy potrzebny jest antybiotyk? Tych objawów nie lekceważ

Wiele przypadków przeziębienia, zapalenia gardła, ostrego zapalenia zatok, a także niektóre infekcje ucha ustępują bez konieczności stosowania antybiotyków.

W łagodzeniu dolegliwości mogą pomóc odpoczynek, odpowiednie nawodnienie, płukanie nosa roztworem soli fizjologicznej oraz, jeśli są wskazane, leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe.

Istnieją jednak sytuacje, w których nie należy zwlekać z konsultacją lekarską. Należą do nich:

  • utrzymująca się gorączka,
  • silny ból gardła,
  • silny ból ucha,
  • pogorszenie samopoczucia po początkowej poprawie,
  • przedłużające się dolegliwości ze strony nosa, które nie ustępują.

Trudności w oddychaniu lub przełykaniu śliny wymagają natomiast pilnej pomocy medycznej.

O konieczności zastosowania antybiotyku decyduje lekarz, uwzględniając rozpoznanie, nasilenie objawów, wiek oraz indywidualny stan zdrowia pacjenta.

Jeżeli antybiotyk został przepisany, należy stosować go zgodnie z zaleceniami. Nie powinno się samodzielnie zmieniać dawkowania ani przerywać leczenia po ustąpieniu dolegliwości.

Polacy nadal przyjmują dużo antybiotyków. Sanepid ostrzega przed konsekwencjami

Według danych dotyczących konsumpcji antybiotyków w Polsce i Europie, opublikowanych na portalu Gov.pl, w 2025 roku zużycie antybiotyków stosowanych ogólnoustrojowo w Polsce wynosiło 22 definiowane dawki dobowe (DDD) na 1000 mieszkańców dziennie. W lecznictwie ambulatoryjnym wskaźnik ten wynosił 20,6 DDD. Udział antybiotyków z grupy Access, obejmującej leki preferowane w leczeniu wielu powszechnych zakażeń, wyniósł 57,1 proc., pozostając poniżej zalecanego przez WHO progu 65 proc.

Państwowa Inspekcja Sanitarna przypomina, że niewłaściwe stosowanie antybiotyków jest jednym z głównych czynników sprzyjających rozwojowi antybiotykooporności.

Rozwój oporności bakterii może sprawić, że w przyszłości leczenie zakażeń rzeczywiście wymagających antybiotykoterapii, w tym niektórych zapaleń ucha i zatok, stanie się znacznie trudniejsze.

Dlatego antybiotyki należy stosować wyłącznie w uzasadnionych przypadkach i zgodnie z zaleceniami lekarza.

  • Infosalus, Europa Press
  • Gov.pl
  • Państwowa Inspekcja Sanitarna.