- Angina wirusowa rozwija się stopniowo i zwykle towarzyszy jej katar, kaszel oraz chrypka
- Infekcja bakteryjna pojawia się gwałtownie i objawia się silnym bólem gardła bez kataru
- U dzieci angina paciorkowcowa może powodować ból brzucha, nudności oraz silne bóle głowy
- Szybkie testy antygenowe z wymazu pozwalają wykryć bakterie w czasie krótszym niż 10 minut
- Podanie antybiotyku w ciągu 9 dni od pierwszych objawów chroni przed groźną gorączką reumatyczną
Jak odróżnić anginę wirusową od bakteryjnej po objawach?
Angina to potoczna nazwa ostrego zapalenia migdałków podniebiennych i gardła. Najczęściej przyczyną są wirusy, ale angina bakteryjna wywołana przez paciorkowce ma większe znaczenie kliniczne ze względu na możliwe powikłania. Dlatego przy bólu gardła warto sprawdzić objawy towarzyszące, bo leczenie infekcji wirusowej i bakteryjnej wygląda inaczej.
Infekcja wirusowa zwykle narasta stopniowo i przypomina przeziębienie. **Centers for Disease Control and Prevention (CDC)** podaje, że gdy ból gardła występuje razem z poniższymi objawami, najczęściej odpowiadają za niego wirusy:
- kaszel
- katar i nieżyt nosa
- chrypka
- owrzodzenia lub małe ranki w jamie ustnej
- zapalenie spojówek.
Objawy anginy paciorkowcowej. Kiedy ból gardła ma przyczynę bakteryjną?
Angina bakteryjna, czyli zapalenie gardła wywołane przez paciorkowce grupy A, zwykle zaczyna się nagle. Typowo nie ma kaszlu ani kataru, za to pojawia się silny ból przy przełykaniu. Często dochodzi też wysoka gorączka i wyraźne osłabienie, czasem w ciągu kilku godzin.
W gardle często widać wyraźne zaczerwienienie i powiększone migdałki, czasem z białawymi nalotami. CDC wskazuje też na częste znaleziska w badaniu: bolesne węzły chłonne na szyi i drobne czerwone punkciki na podniebieniu (wybroczyny). U części chorych może pojawić się także wysypka o charakterze szkarlatynowym.
U dzieci angina bakteryjna może wyglądać inaczej niż u dorosłych. Poza bólem gardła mogą pojawić się objawy, które nie kojarzą się bezpośrednio z infekcją gardła:
- ból brzucha
- nudności i wymioty
- silny ból głowy
U dzieci poniżej 3. roku życia klasyczna angina bakteryjna występuje rzadko. Zamiast tego może pojawić się tzw. gorączka paciorkowcowa z ropnym katarem, brakiem apetytu i dużą drażliwością.
Badania na anginę paciorkowcową. Jak potwierdza się przyczynę bólu gardła?
Objawy mogą naprowadzać na rozpoznanie, ale polskie rekomendacje opublikowane w serwisie antybiotyki.edu.pl podkreślają, że anginy bakteryjnej nie da się potwierdzić samym oglądaniem gardła. Do decyzji o antybiotyku potrzebne są dodatkowe testy. W praktyce stosuje się też skale punktowe, na przykład skale Centora/McIsaaca, które pomagają ocenić ryzyko zakażenia.
Najszybciej przyczynę bólu gardła sprawdza się szybkim testem antygenowym (RADT) z wymazu. Publikacja w Frontiers in Cellular and Infection Microbiology opisuje, że wynik bywa dostępny w czasie krótszym niż 10 minut, a trafność w wykrywaniu bakterii wynosi zwykle około 85 proc. Są też testy molekularne z wynikiem w 8-15 minut, niemal tak dokładne jak tradycyjny posiew.
Gdy szybki test u dziecka jest ujemny, a podejrzenie zakażenia nadal jest duże, zalecenia przewidują wykonanie tradycyjnego posiewu z gardła. Na wynik czeka się zwykle 24 do 48 godzin, ale badanie pozwala ostatecznie potwierdzić albo wykluczyć paciorkowce. U dorosłych ujemnego testu najczęściej nie trzeba potwierdzać posiewem, bo ryzyko powikłań jest w tej grupie mniejsze.
Leczenie anginy wirusowej i bakteryjnej. Dlaczego rozpoznanie ma znaczenie?
Różnica ma znaczenie przede wszystkim dla leczenia. Infekcje wirusowe leczy się objawowo, na przykład lekami przeciwbólowymi i odpoczynkiem, bo antybiotyki nie działają na wirusy. Antybiotyk „na wszelki wypadek” nie skraca choroby, a może niepotrzebnie obciążać organizm.
Przy potwierdzonej anginie bakteryjnej standardem jest penicylina lub amoksycylina przez 10 dni. Dane opisywane w badaniach dostępnych na PubMed Central wskazują, że właściwa antybiotykoterapia zmniejsza ryzyko ropnych powikłań, takich jak ropień okołomigdałkowy czy zapalenie ucha środkowego. Wdrożenie leczenia w ciągu 9 dni od pierwszych objawów chroni też przed gorączką reumatyczną.
Silny ból gardła bez kataru. Co zrobić i o co poprosić w gabinecie?
Jeśli pojawia się silny ból gardła z wysoką gorączką, bez kataru i kaszlu, nie zwlekaj z konsultacją. W gabinecie poproś o szybki test na paciorkowca, zamiast antybiotyku „na wszelki wypadek”. Antybiotyk ma sens wtedy, gdy test potwierdzi bakterie, a nieprzerwanie kuracji przed zalecanymi 10 dniami może sprzyjać nawrotowi choroby.
W trakcie infekcji pij regularnie i unikaj potraw, które dodatkowo podrażniają gardło, zwłaszcza bardzo gorących. U dziecka zwracaj uwagę na objawy dodatkowe, na przykład ból brzucha albo wysypkę, i przekaż tę informację podczas konsultacji. Rozpoznanie potwierdzone badaniem ułatwia dobranie leczenia i zmniejsza ryzyko powikłań.
6
Źródła:
