Uraz kręgosłupa po wypadku. Jak udzielić pierwszej pomocy i nie pogorszyć stanu poszkodowanego

Wypadek, ranny człowiek i odruch, by jak najszybciej mu pomóc. Właśnie wtedy łatwo popełnić błąd, który może pogłębić uraz kręgosłupa, a nawet doprowadzić do uszkodzenia rdzenia kręgowego. Przy podejrzeniu takiego urazu najważniejsze jest ograniczenie ruchów, kontrolowanie oddechu i wezwanie ratowników.

Ręce osoby przykrywającej poszkodowanego folią NRC po wypadku. O zasadach pierwszej pomocy przeczytasz na Poradnik Zdrowie.
Autor: Zdjęcie poglądowe/ Wygenerowane przez AI Osoba udzielająca pierwszej pomocy okrywająca poszkodowanego kocem termicznym na miejscu wypadku.
  • Drętwienie kończyn, silny ból pleców lub nienaturalne wykrzywienie szyi sugerują poważne uszkodzenie kręgosłupa
  • Najbezpieczniejszą metodą pomocy jest pozostawienie poszkodowanego w pozycji, w której został znaleziony
  • Zabrania się zdejmowania kasków, prostowania szyi oraz pozwalania rannemu na wstawanie lub chodzenie
  • Według AHA u nieprzytomnych osób należy sprawdzić oddech i w razie potrzeby rozpocząć uciski klatki piersiowej
  • Dzwoniąc pod numer 112, trzeba wyraźnie zaznaczyć dyspozytorowi podejrzenie wystąpienia urazu kręgosłupa
  • Objawy urazu kręgosłupa po wypadku. Po czym go rozpoznać

    Uraz kręgosłupa oznacza uszkodzenie kości kręgosłupa albo rdzenia kręgowego, który przebiega w jego wnętrzu. To stan poważny, bo rdzeń przekazuje sygnały z mózgu do reszty ciała, a jego przerwanie może skończyć się porażeniem. Według Mayo Clinic niepokojące po wypadku są m.in. silny ból pleców, uczucie ucisku w szyi lub głowie oraz problemy z oddychaniem.

    U poszkodowanego często pojawiają się zaburzenia czucia, które mogą sugerować ucisk na nerwy. Jeśli po wypadku występuje którykolwiek z poniższych objawów, trzeba wezwać pomoc. Szczególnie ważne są drętwienie kończyn, osłabienie i utrata kontroli nad pęcherzem lub jelitami.

    • drętwienie, mrowienie lub całkowita utrata czucia w dłoniach i stopach
    • osłabienie lub brak kontroli nad jakąkolwiek częścią ciała
    • problemy z równowagą i utrzymaniem się na nogach
    • utrata kontroli nad pęcherzem lub jelitami
    • nienaturalne wykrzywienie szyi lub pleców.
    Poradnik Zdrowie: Żyję z urazem kręgosłupa

    Pierwsza pomoc przy podejrzeniu urazu kręgosłupa. Co zrobić na miejscu wypadku

    Przy podejrzeniu urazu kręgosłupa najważniejsze jest, by nie doprowadzić do dalszych uszkodzeń. Najbezpieczniej zostawić poszkodowanego w pozycji, w której został znaleziony, i poprosić go, by się nie poruszał. Według wytycznych International Federation of Red Cross (IFRC) u osoby przytomnej warto ją uspokajać i dopilnować, by nie zmieniała ułożenia ciała do przyjazdu karetki.

    Jeśli opiekujesz się rannym, ogranicz dotykanie i poruszanie go do minimum. Kontroluj oddech i zadbaj o komfort termiczny, aby nie doszło do wychłodzenia ani przegrzania, co może zmniejszać ryzyko wstrząsu. IFRC podkreśla, że gdy przeniesienie jest konieczne (np. z powodu pożaru), powinny robić to co najmniej dwie osoby, utrzymując głowę w jednej linii z plecami.

    Czego nie robić przy podejrzeniu urazu kręgosłupa. Najczęstsze błędy

    W stresie łatwo o odruchowe działania, które mogą pogorszyć stan poszkodowanego. MedlinePlus podkreśla, że nie wolno prostować szyi ani pozwalać na wstawanie lub chodzenie. Gwałtowny ruch może przesunąć uszkodzone struktury i doprowadzić do uszkodzenia rdzenia kręgowego.

    Te zasady pomagają nie pogorszyć urazu do czasu przyjazdu ratowników:

    • nie zdejmuj kasku motocyklowego ani sportowego, jeśli podejrzewasz uraz kręgosłupa
    • nie obracaj osoby na bok, chyba że wymiotuje lub krztusi się krwią
    • nie próbuj podnosić ani zginać głowy rannego
    • nie używaj kołnierzy ortopedycznych na własną rękę, jeśli nie masz profesjonalnego przeszkolenia medycznego.

    Nieprzytomny poszkodowany i podejrzenie urazu kręgosłupa. Jak sprawdzić oddech

    Jeśli poszkodowany nie reaguje, trzeba sprawdzić, czy oddycha. Obserwuj ruchy klatki piersiowej i nasłuchuj przy ustach przez około 10 sekund. American Heart Association (AHA) wskazuje, że przy prawidłowym oddechu należy monitorować stan poszkodowanego i pilnować bezruchu do czasu przyjazdu ratowników.

    Gdy poszkodowany nie oddycha lub tylko łapie powietrze, trzeba rozpocząć resuscytację krążeniowo oddechową. AHA zaleca, by osoby bez specjalistycznego sprzętu skupiły się na uciskach klatki piersiowej. Przy podejrzeniu urazu szyi osoba przeszkolona może udrożnić drogi oddechowe przez wysunięcie żuchwy, bez odchylania głowy do tyłu.

    Telefon na 112 lub 999 przy wypadku. Co powiedzieć o podejrzeniu urazu kręgosłupa

    W razie wypadku w Polsce należy zadzwonić pod numer 112 lub 999. Ministerstwo Zdrowia przypomina, że kluczowe jest podanie dokładnej lokalizacji, a przy drogach mogą w tym pomóc słupki pikietażowe. Warto wyraźnie powiedzieć dyspozytorowi o podejrzeniu urazu kręgosłupa, aby zespół ratownictwa medycznego przyjechał z wyposażeniem do bezpiecznej stabilizacji.

    Podczas rozmowy zachowaj spokój i wykonuj polecenia dyspozytora. Zostań przy poszkodowanym do czasu przejęcia go przez ratowników. Przy podejrzeniu urazu kręgosłupa najbezpieczniej jest nie poruszać poszkodowanego, pilnować bezruchu i zapewnić mu wsparcie do przyjazdu pomocy.

    Źródła: