- Mikrobiom różni się w zależności od partii ciała: inne drobnoustroje żyją na twarzy, a inne pod pachami
- Częste używanie detergentów może uszkadzać warstwę lipidową skóry i zwiększać utratę wody przez naskórek
- Suchość, uczucie ściągnięcia, pieczenie i łuszczenie częściej wskazują na podrażnienie bariery ochronnej skóry niż na niedokładne umycie
- Długość prysznica, temperatura wody i sposób osuszania skóry są równie ważne jak wybór kosmetyku
Mikrobiom skóry to nie warstwa brudu
Mikrobiom skóry to zespół drobnoustrojów żyjących na jej powierzchni oraz między innymi w mieszkach włosowych. Tworzą go przede wszystkim bakterie, a także grzyby i wirusy. Na skórze mogą żyć również mikroskopijne roztocza, takie jak nużeniec. Ich skład nie jest taki sam na całym ciele, ponieważ suche przedramię, tłusta strefa T i wilgotna skóra pod pachami tworzą zupełnie inne warunki.
U zdrowej osoby mikrobiom współdziała z naskórkiem, płaszczem hydrolipidowym, czyli naturalną warstwą ochronną skóry, oraz układem odpornościowym. Pomaga utrzymać równowagę na powierzchni skóry, choć nie oznacza to, że każdy mikroorganizm jest korzystny ani że trzeba przestać się myć. Ważne jest więc łagodne, regularne mycie, które usuwa pot, sebum i zabrudzenia, ale nie podrażnia skóry przy każdym myciu.
Zbyt częste mycie skóry osłabia jej barierę ochronną
Zbyt częste mycie może osłabiać barierę ochronną skóry. Gorąca woda, długi kontakt z detergentem, intensywne pocieranie i częste złuszczanie mogą wypłukiwać lipidy chroniące powierzchnię skóry. W efekcie skóra szybciej traci wodę i może gorzej tolerować kosmetyki, pot, zimno oraz kontakt z tkaninami.
Zmiana warunków na powierzchni skóry, w tym pH i ilości lipidów, może również wpływać na skład mikrobiomu. Badania nad tym zjawiskiem nadal trwają, dlatego nie da się uczciwie obiecać, że konkretny kosmetyk odbuduje mikrobiom. Samo określenie mikrobiomowy na opakowaniu nie gwarantuje, że produkt będzie łagodny dla skóry ani że pomoże w leczeniu problemów skórnych.
Problemem nie musi być sama liczba pryszniców. Skórę może przesuszać także kilkukrotne mycie twarzy bez wyraźnej potrzeby, używanie silnie pieniącego się żelu do całego ciała, szorowanie gąbką oraz codzienne stosowanie peelingów.
Skóra po myciu piecze i jest ściągnięta? Prawdopodobnie oczyszczanie jest zbyt intensywne
Po umyciu skóra nie powinna być nieprzyjemnie napięta ani sprawiać wrażenia przesuszonej. Po zbyt agresywnym myciu może pojawić się suchość, świąd, zaczerwienienie, łuszczenie albo szczypanie po nałożeniu zwykłego kremu. Na dłoniach zdarzają się też bolesne pęknięcia, szczególnie zimą i przy częstym kontakcie z wodą.
Takie objawy same w sobie nie świadczą o zaburzeniu mikrobiomu. Częściej wskazują na podrażnienie bariery ochronnej skóry lub na to, że używany kosmetyk jej nie służy. Jeżeli swędzenie, wysypka, sączenie, pękanie lub zaczerwienienie utrzymują się mimo łagodniejszej pielęgnacji, warto skonsultować się z dermatologiem, ponieważ podobnie może wyglądać między innymi wyprysk kontaktowy, atopowe zapalenie skóry czy łuszczyca.
Jak myć skórę, żeby jej nie przesuszać?
Do codziennego mycia ciała zwykle wystarczy krótki prysznic w ciepłej, a nie gorącej wodzie. Preparat myjący warto stosować przede wszystkim w miejscach, w których skóra bardziej się poci, czyli pod pachami, w pachwinach i na stopach. W zewnętrznych okolicach intymnych najlepiej używać łagodnych produktów przeznaczonych do tej części ciała. Pozostałe partie ciała często nie wymagają silnego mycia środkiem detergentowym przy każdym prysznicu.
Twarz najczęściej wystarczy myć rano i wieczorem oraz po intensywnym spoceniu. Warto wybierać łagodny preparat bez drobinek ścierających i substancji zapachowych. Skórę myj opuszkami palców, a następnie delikatnie osusz ją ręcznikiem. Po myciu, gdy skóra jest jeszcze lekko wilgotna, nałóż krem nawilżający, jeśli ma skłonność do suchości lub podrażnień.
Obawa o mikrobiom nie powinna być powodem do rzadszego mycia rąk. Ręce trzeba myć po skorzystaniu z toalety, przed jedzeniem, po kontakcie z widocznymi zabrudzeniami, odpadami lub surową żywnością. Jeśli częste mycie wysusza dłonie, lepszym rozwiązaniem jest delikatniejsze mydło i regularne stosowanie kremu do rąk niż rzadsze mycie.
Źródła:
- PubMed (Microbiota and maintenance of skin barrier function)
- PubMed (Effects of skin washing frequency on the epidermal barrier function and inflammatory processes of the epidermis: An experimental study)
- American Academy of Dermatology (Dermatologists' top tips for relieving dry skin)
- American Academy of Dermatology (Face washing 101)
- PubMed Central (The dynamic relationship between skin microbiomes and personal care products: A comprehensive review)