Witamina C nie działa tak, jak sądzi większość osób. Naukowcy wskazali wyjątki

Witamina C od lat uchodzi za jeden z najprostszych sposobów na wzmocnienie odporności. Wiele osób sięga po nią profilaktycznie, zwłaszcza jesienią i zimą. Tymczasem duży przegląd badań przyniósł zaskakujący wniosek: u większości ludzi suplementacja nie zmniejsza ryzyka przeziębienia. Są jednak wyjątki.

Osoba trzymająca białą tabletkę nad szklanką wody. Obok cytrusy. O suplementacji witaminy C przeczytasz na Poradnik Zdrowie.
Autor: Zdjęcie poglądowe/ Wygenerowane przez AI Dłonie trzymające tabletkę witaminy przy szklance wody i cytrusach na drewnianym stole.
  • Badania objęte przeglądem Cochrane wykazały brak wpływu regularnej suplementacji na częstotliwość chorowania w ogólnej populacji
  • Ryzyko zachorowania spada o połowę jedynie u osób narażonych na ekstremalny wysiłek fizyczny lub bardzo niskie temperatury
  • Według National Institutes of Health zażywanie witaminy C po wystąpieniu objawów nie skraca czasu trwania przeziębienia
  • Przekraczanie bezpiecznej dawki 2000 mg na dobę zwiększa ryzyko powstawania kamieni nerkowych oraz wystąpienia uciążliwej biegunki
  • Najlepiej przyswajalną formą kwasu askorbinowego pozostaje codzienna dieta bogata w warzywa, takie jak papryka czy natka pietruszki

Witamina C (kwas askorbinowy) i odporność: skąd to skojarzenie

Witamina C (kwas askorbinowy) to składnik, którego organizm nie wytwarza samodzielnie. Trzeba dostarczać go z dietą, bo wspiera funkcjonowanie układu odpornościowego i procesy regeneracji tkanek. Stąd wzięło się popularne przekonanie, że regularne „branie witaminy C” chroni przed wirusami wywołującymi przeziębienie.

Suplementy z witaminą C wiele osób bierze zwłaszcza w sezonie jesienno zimowym, licząc na mniejsze ryzyko kataru i bólu gardła. To skojarzenie ma sens, bo witamina C uczestniczy w pracy białych krwinek odpowiedzialnych za walkę z drobnoustrojami. Problem w tym, że dane naukowe pokazują mniejszy wpływ suplementacji na zapobieganie infekcjom u osób z ogólnej populacji, niż sugeruje popularna opinia.

Poradnik Zdrowie: Zdrowo Odpytani, odc. 13 Witamina C

Czy witamina C zapobiega przeziębieniu, jeśli bierze się ją codziennie?

Codzienna tabletka witaminy C u większości osób nie oznacza rzadszych przeziębień. Przegląd badań w Cochrane Database of Systematic Reviews, obejmujący ponad 11 000 uczestników, nie wykazał wpływu regularnej suplementacji na częstość zachorowań. W ogólnej populacji ryzyko przeziębienia było bardzo podobne niezależnie od tego, czy witamina C była przyjmowana profilaktycznie.

Wnioski z przeglądu są proste: rutynowa suplementacja witaminy C „dla każdego” nie jest uzasadnioną metodą zapobiegania przeziębieniom. Sama witamina C jest potrzebna, ale dodatkowe dawki w tabletkach nie zamieniają odporności w skuteczną tarczę. To ważne zwłaszcza wtedy, gdy suplementy mają być stałym elementem domowej apteczki.

Komu może pomóc suplementacja witaminy C

Są sytuacje, w których suplementacja witaminy C może mieć wyraźniejszy sens. Analiza w Cochrane Database of Systematic Reviews wskazuje, że u osób narażonych na ekstremalny wysiłek fizyczny lub bardzo niskie temperatury ryzyko zachorowania spada o połowę. Dotyczy to między innymi sportowców oraz osób pracujących w trudnych warunkach.

Na konkretne grupy zwracają też uwagę polskie normy żywienia opracowane przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH Państwowy Instytut Badawczy. W tych zaleceniach pojawia się informacja, że dawka co najmniej 200 mg na dobę może być korzystna u wybranych osób. Chodzi o:

  • biegacze maratońscy i narciarze
  • żołnierze uczestniczący w ćwiczeniach w trudnych warunkach
  • palacze tytoniu
  • osoby starsze
  • osoby z bardzo niskim poziomem tej witaminy w organizmie.

Czy witamina C pomaga, gdy przeziębienie już się zaczęło?

Witaminę C wiele osób zaczyna brać dopiero wtedy, gdy pojawia się drapanie w gardle albo katar. Informacje National Institutes of Health (NIH) wskazują jednak, że taka strategia nie daje oczekiwanych efektów. Przyjmowanie witaminy C po wystąpieniu objawów nie skraca czasu trwania przeziębienia i nie sprawia, że przebieg jest łagodniejszy.

Gdy objawy infekcji już się pojawiły, sama witamina C nie przyspieszy powrotu do zdrowia. W praktyce większe znaczenie ma odpoczynek, odpowiednie nawodnienie i leczenie objawowe. Witamina C lepiej spełnia swoją rolę wtedy, gdy jej poziom w diecie jest uzupełniany regularnie, a nie tylko doraźnie.

Maksymalna dawka witaminy C: ile to jest 2000 mg i jakie są skutki uboczne

W przypadku witaminy C łatwo przesadzić z dawką. Według wytycznych National Institutes of Health (NIH) górna bezpieczna granica dla dorosłych to 2000 mg na dobę. Długotrwałe przekraczanie tej ilości może powodować dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego i zwiększać ryzyko innych problemów zdrowotnych.

Zbyt wysokie dawki witaminy C mogą powodować między innymi:

  • biegunkę i nudności
  • skurcze brzucha i inne problemy żołądkowo-jelitowe
  • zwiększone ryzyko powstawania kamieni nerkowych
  • nasilenie problemów z nadmiarem żelaza u osób chorych na hemochromatozę.

Witamina C a odporność: najważniejsze wnioski i praktyczne wskazówki

Jeśli masz przeciętną aktywność fizyczną, rutynowa suplementacja witaminą C zwykle nie jest potrzebna jako sposób na uniknięcie przeziębienia. Lepiej zadbać o stałe źródła w diecie, na przykład paprykę, natkę pietruszki, owoce cytrusowe i kiszonki. Taka forma dostarczania witaminy C jest dobrze przyswajalna i bezpieczna.

Jeśli intensywnie trenujesz, palisz papierosy albo należysz do grup wymienionych wcześniej, dodatkowa dawka witaminy C może mieć uzasadnienie. Odporność nie zależy od jednej tabletki, tylko od podstaw, takich jak zbilansowana dieta, sen i ograniczanie przewlekłego stresu. Z kolei w czasie choroby nie warto opierać się na wysokich dawkach suplementów jako głównej strategii postępowania.

Objawy niedoboru witaminy C GALERIA

Źródła: