Ponad 6000 rozpoznań w Polsce. Nerwiak może rozwijać się latami bez wyraźnych objawów

Pogorszenie słuchu w jednym uchu łatwo zrzucić na wiek, hałas albo zwykłe problemy laryngologiczne. Tymczasem czasem za stopniowym niedosłuchem stoi nerwiak nerwu słuchowego, czyli łagodny guz rozwijający się w pobliżu ważnych struktur mózgu. Towarzyszyć mu mogą szumy uszne i zaburzenia równowagi.

Zatroskana kobieta trzyma się za ucho. O objawach nerwiaka nerwu słuchowego przeczytasz na Poradnik Zdrowie.
Autor: Zdjęcie poglądowe/ Wygenerowane przez AI Kobieta trzymająca się za ucho na kanapie w salonie
  • Najczęstszym wczesnym objawem nerwiaka jest postępująca i jednostronna utrata słuchu
  • Chorobie często towarzyszy dzwonienie lub huczenie w uchu oraz poczucie niestabilności podczas chodzenia
  • Większy guz może uciskać nerw twarzowy, powodując drętwienie policzka lub osłabienie mięśni twarzy
  • Według danych NFZ w latach 2011–2020 nerwiaka słuchu zdiagnozowano u ponad 6000 Polaków

Co to jest nerwiak nerwu słuchowego (nerwiak osłonkowy)?

Nerwiak nerwu słuchowego, czyli nerwiak osłonkowy, to łagodny guz, który zwykle rośnie bardzo wolno. Powstaje z komórek otaczających nerw przedsionkowy w obrębie przewodu słuchowego oraz w okolicy kąta mostowo-móżdżkowego. Nie jest to nowotwór złośliwy, więc nie daje przerzutów.

Guz rozwija się w ciasnej przestrzeni wewnątrz czaszki, dlatego nawet niewielka zmiana może uciskać sąsiednie nerwy. Chodzi przede wszystkim o struktury związane ze słuchem, równowagą i pracą mięśni twarzy. Przy objawach ze strony ucha łatwo pomylić przyczynę, dlatego liczy się zwracanie uwagi na typowy zestaw sygnałów.

Gadaj Zdrów - Jak dbać o mózg

Jednostronny niedosłuch: najczęstszy pierwszy objaw nerwiaka

Najczęstszy pierwszy objaw to pogorszenie słuchu w jednym uchu. Według publikacji w „Journal of Clinical Medicine” postępujący, jednostronny niedosłuch jest najczęściej opisywanym wczesnym sygnałem nerwiaka. Zwykle narasta powoli, dlatego wiele osób przyzwyczaja się do zmiany i odkłada diagnostykę na później.

Typowe jest wrażenie, że rozmówca przez telefon jest wyraźny tylko przy jednym uchu. Często pojawia się też trudność w rozumieniu mowy w hałaśliwym miejscu. Wczesne rozpoznanie ułatwia zaplanowanie dalszego postępowania i ogranicza ryzyko powikłań wynikających z ucisku guza na sąsiednie nerwy.

Szumy uszne i zaburzenia równowagi przy nerwiaku

Poza niedosłuchem często pojawiają się szumy uszne i zaburzenia równowagi. NCBI Bookshelf opisuje je jako dzwonienie, brzęczenie albo huczenie w uchu, które utrzymuje się mimo braku dźwięków z zewnątrz. Taki objaw może wynikać z podrażnienia lub ucisku dróg nerwowych przewodzących sygnały słuchowe do mózgu.

Zaburzenia równowagi rzadko przypominają gwałtowne napady, częściej jest to stałe poczucie niestabilności podczas chodzenia. U części osób objawy zwiększają ryzyko upadku, szczególnie w starszym wieku. Niepokojące mogą być niepewny chód i częstsze potykanie się bez jasnej przyczyny.

Objawy ze strony nerwu twarzowego przy nerwiaku

Gdy guz rośnie, może uciskać także nerw twarzowy, położony blisko nerwu słuchowego. National Institute on Deafness and Other Communication Disorders (NIDCD) podaje, że może to powodować osłabienie, a czasem porażenie mięśni twarzy po stronie zmiany. Bywa to widoczne jako opadanie kącika ust albo trudność w domknięciu oka.

Możliwe objawy po stronie nerwu twarzowego to:

  • drganie mięśni twarzy po jednej stronie
  • uczucie drętwienia lub mrowienia na policzku
  • osłabienie siły mięśniowej podczas uśmiechania się
  • zmiana w odczuwaniu smaku

Takie zmiany mogą przypominać inne schorzenia, dlatego liczy się cały obraz objawów. Jeśli do dolegliwości ze strony twarzy dołącza jednostronny niedosłuch lub szumy uszne, jest to ważna wskazówka diagnostyczna.

Duży nerwiak: objawy ucisku pnia mózgu i wodogłowia

Przy większym guzie może dojść do ucisku pnia mózgu. Badania dostępne w PubMed Central opisują, że taki ucisk może prowadzić do wodogłowia oraz zaburzeń koordynacji ruchowej (ataksji). Wtedy pojawiają się trudności z precyzyjnymi ruchami rąk i z utrzymaniem prostej linii podczas chodzenia.

W skrajnych przypadkach rośnie ciśnienie wewnątrz czaszki. Mogą pojawić się silne bóle głowy, nudności, wymioty oraz problemy ze wzrokiem, w tym obrzęk tarczy nerwu wzrokowego. Taka sytuacja zdarza się rzadko, bo u wielu osób wcześniej pojawiają się objawy ze strony słuchu.

Nerwiak nerwu słuchowego w Polsce: ile jest rozpoznań?

Nerwiaki nerwu słuchowego nie należą w Polsce do częstych rozpoznań, ale są dobrze opisane w statystykach. Dane Narodowego Funduszu Zdrowia, opublikowane w PubMed Central, pokazują, że w latach 2011–2020 u ponad 6000 dorosłych Polaków rozpoznano guzy w obrębie przewodu słuchowego i kąta mostowo-móżdżkowego. Średnio daje to 2 rozpoznania rocznie na 100 000 mieszkańców.

Przy jednostronnym niedosłuchu lub szumach usznych ważna jest diagnostyka, bo objawy mogą mieć różne przyczyny. Za najskuteczniejsze badanie potwierdzające lub wykluczające nerwiaka uznaje się rezonans magnetyczny głowy z kontrastem. Wczesne wykrycie zwykle poszerza możliwości postępowania, w tym wybór mniej inwazyjnych metod lub obserwację zmiany.

Źródła: