Amyloidoza serca (sztywne serce): na czym polega choroba
Amyloidoza serca to choroba, w której w mięśniu sercowym odkładają się nieprawidłowe białka nazywane amyloidem. Te złogi stopniowo pogrubiają i usztywniają ściany serca. W efekcie serce traci elastyczność i gorzej pompuje krew do całego organizmu.
Z czasem dochodzi do niewydolności serca, a to wyraźnie pogarsza codzienne funkcjonowanie. Trudność polega na tym, że na początku choroba nie daje charakterystycznych sygnałów w rutynowych badaniach. Dlatego rozpoznanie często pojawia się dopiero wtedy, gdy zmiany w sercu są już zaawansowane.
Amyloidoza serca: duszność i obrzęki nóg jako typowe objawy
Objawy amyloidozy serca są nieswoiste, więc łatwo pomylić je z innymi chorobami układu krążenia. Duszność to najczęstsza dolegliwość i w badaniach dotyczy od 30 do 92 proc. pacjentów, zwykle najpierw tylko przy wysiłku. Obrzęki kończyn dolnych według danych z „Blood Advances” występują u 43 do 81 proc. chorych.
Zdarza się też, że pewne dolegliwości pojawiają się na lata przed rozpoznaniem problemów z sercem. Do takich objawów należą:
- ból w klatce piersiowej (u 7–39 proc. pacjentów)
- omdlenia i zasłabnięcia
- zespół cieśni nadgarstka, który dotyka od 25 do 55 proc. osób z amyloidozą
Drętwienie i ból w nadgarstkach mogą pojawić się nawet 9 lat przed objawami ze strony układu krążenia. Taka informacja bywa ważna przy ocenie przyczyn duszności i obrzęków. Warto ją zgłosić podczas konsultacji kardiologicznej.
Amyloidoza serca a nadciśnienie: skąd biorą się pomyłki w rozpoznaniu
Rozpoznanie amyloidozy serca bywa trudne, bo objawy przypominają inne choroby. American Heart Association podaje, że pacjenci często są leczeni jak w typowej niewydolności serca albo kardiomiopatii nadciśnieniowej. Pogrubione ściany serca mogą sugerować wieloletnie nadciśnienie tętnicze, dlatego podejrzenie często idzie w tym kierunku.
W efekcie właściwe rozpoznanie może się opóźniać, a leczenie nie odpowiada na przyczynę choroby. Mayo Clinic zwraca uwagę, że przez nieswoiste objawy diagnostyka bywa długim i obciążającym procesem. Gdy standardowe leczenie nadciśnienia nie daje efektu, potrzebne są specjalistyczne badania obrazowe w kierunku amyloidozy.
Badania w amyloidozie serca: echo, scyntygrafia, SPECT i rezonans
Podstawowym badaniem jest echo serca, czyli USG serca. W amyloidozie obraz bywa charakterystyczny: mięsień sercowy może wyglądać na „iskrzący”, a ściany lewej komory są pogrubione. PubMed Central opisuje też, że w badaniu może być widoczny płyn w osierdziu oraz podwyższone ciśnienie w jamach serca.
Jeśli USG serca budzi podejrzenie amyloidozy, wykonuje się dokładniejsze badania, które mogą potwierdzić rozpoznanie bez biopsji:
- scyntygrafia kostna z użyciem technetu, która pozwala „wyłapać” złogi amyloidu w sercu
- badanie SPECT, czyli specjalistyczna tomografia potwierdzająca lokalizację zmian
- badania krwi i moczu w celu wykluczenia tak zwanej białkowej dyskrazji
- rezonans magnetyczny serca (CMR)
Wytyczne ESC 2023 dotyczące kardiomiopatii wskazują, że scyntygrafia jest jedną z kluczowych metod nieinwazyjnego rozpoznania amyloidozy serca. Badanie pomaga odróżnić typy amyloidozy. To ważne, bo od typu choroby zależy dobór leczenia.
Podejrzenie amyloidozy serca: na co zwrócić uwagę przed diagnostyką
Niepokojąca duszność i obrzęki, a w wywiadzie także problemy z nadgarstkami (zespół cieśni nadgarstka), mogą pasować do obrazu amyloidozy serca. Ważnym sygnałem jest sytuacja, w której objawy niewydolności serca postępują mimo standardowego leczenia. W takiej sytuacji podczas konsultacji można poruszyć temat pogłębionej diagnostyki, na przykład scyntygrafii lub rezonansu magnetycznego serca.
Wczesne wykrycie amyloidozy serca daje szansę na wdrożenie terapii, które mogą spowolnić odkładanie się białek i ograniczyć dalsze uszkodzenia serca. Duże znaczenie ma to, czy objawy są obserwowane i opisywane w sposób, który ułatwia lekarzowi powiązanie ich w całość. Jeśli leczenie nie przynosi poprawy, uzasadnione może być omówienie dalszej diagnostyki.
Źródła: