Siedzący tryb życia: co to znaczy i kogo dotyczy w Polsce
Siedzący tryb życia to przede wszystkim wiele godzin w pozycji siedzącej lub półleżącej, a nie tylko „brak siłowni”. Chodzi o pracę przy komputerze, dojazdy samochodem i odpoczynek na kanapie. Gdy mięśnie długo pozostają w bezruchu, organizm zaczyna zużywać mniej energii, a to odbija się na metabolizmie.
Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że to powszechny problem. W 2019 roku 42 proc. dorosłych deklarowało, że ich główne codzienne zajęcie polega głównie na siedzeniu lub staniu. W tych statystykach widać też różnicę między miastem a wsią, związaną z rodzajem pracy:
- prawie 48 proc. mieszkańców miast pracuje głównie na siedząco lub stojąco
- wśród mieszkańców wsi odsetek ten jest niższy i wynosi 33 proc
- w porównaniu z badaniami sprzed 5 lat, liczba osób pracujących w ten sposób spadła o ponad 4 punkty procentowe.
Czy długie siedzenie skraca życie? Co pokazują badania
Długie siedzenie jest czynnikiem ryzyka, który od lat analizują badacze. W publikacjach opisywanych w Annals of Internal Medicine łączny czas spędzany na siedzeniu wiąże się z wyższym ryzykiem umieralności ogólnej. W praktyce oznacza to, że im więcej godzin bez ruchu w ciągu dnia, tym większe ryzyko poważnych problemów zdrowotnych.
Badania z udziałem ponad 820 000 osób wskazują, że długi czas siedzenia jest niezależnym czynnikiem ryzyka. Nawet przy aktywności po pracy wielogodzinne siedzenie w ciągu dnia nadal obciąża organizm. Dotyczy to nie tylko pracy biurowej, ale też długiego oglądania telewizji i korzystania z telefonu lub komputera po godzinach.
Jak siedzenie wpływa na metabolizm i poziom cukru
Gdy siedzisz wiele godzin bez przerwy, organizm gorzej radzi sobie z „obsługą” energii. Brak ruchu ogranicza pracę mięśni, pogarsza krążenie i utrudnia dostarczanie składników odżywczych do komórek. Z czasem mogą pojawić się zaburzenia gospodarki glukozy, insuliny i tłuszczów. To jeden z mechanizmów, które zwiększają ryzyko problemów metabolicznych.
Metaanaliza dostępna w PubMed Central wskazuje, że nieprzerwane siedzenie wiąże się z nagłymi skokami poziomu cukru i insuliny we krwi. Powtarzające się wahania sprzyjają rozwojowi cukrzycy typu 2 i chorób układu krążenia. Nawet krótkie przerwy w siedzeniu mogą te reakcje osłabić.
Ból pleców od siedzenia: które miejsca bolą najczęściej
Długie siedzenie zwiększa ryzyko dolegliwości ze strony układu mięśniowo-szkieletowego. Organizm nie jest przystosowany do utrzymywania jednej, statycznej pozycji przez wiele godzin, dlatego łatwo o przeciążenia i stany zapalne. Najczęściej skarżą się osoby pracujące przy biurku, u których narasta napięcie mięśni i obciążenie stawów.
Dane opublikowane w czasopiśmie BMC Musculoskeletal Disorders pokazują, że siedzący tryb życia najmocniej obciąża określone obszary ciała. Dolegliwości bólowe o różnym nasileniu najczęściej dotyczą:
- odcinek lędźwiowy kręgosłupa (dolna część pleców)
- szyja i kark
- barki i górna część pleców
- nadgarstki, łokcie i stopy.
Jak robić przerwy od siedzenia w pracy i w domu
Jeśli większość dnia spędzasz przy biurku, kluczowe są regularne przerwy na ruch. Badania pokazują, że większe znaczenie niż pojedynczy, bardzo intensywny trening mają krótkie aktywności powtarzane w ciągu dnia. Taki rytm wspiera metabolizm i odciąża kręgosłup oraz stawy.
Artykuł dostępny w PubMed Central opisuje prostą rekomendację dla zdrowych dorosłych, w tym pracowników biurowych. Chodzi o 3 minuty marszu o umiarkowanej intensywności co 30 minut siedzenia. Taki nawyk ogranicza negatywne skutki długiego bezruchu.
Źródła: