Układ odpornościowy ma dostać nową broń przeciw rakowi. Polska rozwija terapię TIL

Komórki odpornościowe, które rozpoznają raka, można pobrać z guza, namnożyć w laboratorium i ponownie podać pacjentowi. Tak działa terapia TIL, nad którą pracuje Narodowy Instytut Onkologii w Warszawie. Polska jako pierwszy kraj w regionie rozwija tę metodę, dając nadzieję na nowe możliwości leczenia trudnych nowotworów.

Ręce osoby w białych rękawiczkach trzymającej pipetę nad szalką Petriego. O terapii TIL na Poradnik Zdrowie.
Autor: AI/ Wygenerowane przez AI AI wygenerowany obraz do artykułu
  • W Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie jako pierwsi w naszym regionie Europy rozwijana jest innowacyjna terapia komórkowa TIL przeciwko nowotworom.
  • Ta przełomowa metoda, wykorzystująca własne limfocyty pacjenta do walki z rakiem, daje nową nadzieję chorym na raka jajnika, skóry i czerniaka.
  • Polska onkologia stawia czoła najnowszym wyzwaniom, rozwijając także inne zaawansowane strategie leczenia, w tym koniugaty przeciwciało-lek.

Pionierska terapia TIL: nadzieja dla pacjentów z nowotworami

Nowotwory to jedno z największych wyzwań współczesnej medycyny, ale w walce z nimi pojawiają się coraz to nowsze, innowacyjne metody. Narodowy Instytut Onkologii (NIO) w Warszawie staje się pionierem w naszym regionie Europy, rozwijając zaawansowaną terapię komórkową wykorzystującą limfocyty T naciekające guz (TIL).

Jest to metoda, która daje nową nadzieję pacjentom, a jej innowacyjność podkreśla fakt, że poza Stanami Zjednoczonymi, gdzie jest już zarejestrowana, nigdzie indziej w tej części kontynentu nie jest obecnie rozwijana. Terapia TIL to forma spersonalizowanego leczenia, w której kluczową rolę odgrywa system odpornościowy samego pacjenta. Jak wyjaśnia prof.

Piotr Rutkowski, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie - Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie, metoda polega na pobraniu z guza pacjenta limfocytów T - komórek odpornościowych, które już "nauczyły się" rozpoznawać komórki nowotworowe. Następnie są one namnażane w laboratorium, a potem podawane z powrotem choremu w znacznie większych ilościach.

Dzięki temu wzmocniona armia własnych komórek jest w stanie skuteczniej niszczyć nowotwór, oferując potencjalnie przełomowe efekty.

Poradnik Zdrowie – COSBAR, otyłość i wyzwania pacjentów

Od raka jajnika po czerniaka: gdzie zastosujemy nowe terapie?

Specjaliści z NIO otrzymali już grant na opracowanie tej metody leczenia dla chorych na raka jajnika. Plany Instytutu są jednak znacznie szersze. - Planujemy ją również wykorzystać w leczeniu raków skóry i w czerniaku - zapowiada prof. Piotr Rutkowski. Rozwój nowoczesnych terapii komórkowych w NIO nie ogranicza się wyłącznie do metody TIL.

Eksperci z Instytutu przygotowują się także do wdrożenia innych zaawansowanych podejść, włącznie z bardzo dobrze już znaną metodą CAR-T. Ta terapia, podobnie jak TIL, wykorzystuje limfocyty T pacjenta, ale w tym przypadku są one dodatkowo modyfikowane genetycznie. Dzięki temu zyskują zdolność do rozpoznawania specyficznych antygenów, czyli białek obecnych na powierzchni komórek nowotworowych.

Początkowo metoda CAR-T była stosowana głównie w leczeniu nowotworów układu krwiotwórczego, takich jak białaczki czy chłoniaki. - Jest coraz więcej badań, które dowodzą, że CAR-T może dawać dobre wyniki również w leczeniu nowotworów litych, nie tylko w nowotworach układu krwiotwórczego - tłumaczy profesor.

Laboratoria i oddziały najwyższych standardów

Tworzenie zaawansowanych terapii komórkowych wymaga specjalistycznej infrastruktury i rygorystycznych procedur. W Narodowym Instytucie Onkologii funkcjonuje już dedykowane laboratorium oraz oddział, w którym powstają i będą podawane te nowoczesne leki. Zespołami tymi kierują dr Justyna Marynowska i dr Katarzyna Kozak.

Cała działalność prowadzona jest zgodnie z zasadami Dobrej Prakaktyki Wytwarzania (GMP), co oznacza przestrzeganie surowych standardów jakości i kontroli, niezbędnych przy tworzeniu tego typu terapii. Instytut intensywnie pracuje również nad stworzeniem odpowiednich warunków dla pacjentów, którzy będą otrzymywać terapie komórkowe.

Wymagają one specjalistycznego otoczenia, podobnego do tego, jakie jest zapewniane chorym po przeszczepie szpiku kostnego. - To jest na pewno przyszłość w leczeniu nowotworów - podkreśla prof. Rutkowski.

"Konie trojańskie" w walce z rakiem - terapia ADC

Obok terapii komórkowych, coraz większe nadzieje budzą również terapie oparte o koniugaty przeciwciało-lek (ADC). Są one często określane mianem "koni trojańskich" ze względu na ich sprytny mechanizm działania.

Koniugaty ADC rozpoznają specyficzny antygen obecny na komórkach nowotworowych, łączą się z nim, a następnie precyzyjnie wprowadzają do wnętrza chorej komórki silny lek cytotoksyczny, oszczędzając zdrowe tkanki. - To jest bardzo obiecujące podejście - mówi prof. Rutkowski.

Na ostatnim kongresie Europejskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (ESMO) po raz pierwszy zaprezentowano terapię stworzoną przez chińskich badaczy, która ukierunkowana jest na białko B7-H3, obecne między innymi na komórkach wielu mięsaków.

Badania te, prowadzone w grupie pacjentów z kostniakomięsakiem - bardzo rzadkim nowotworem, w leczeniu którego od około 30 lat nie odnotowano znaczących postępów - przyniosły rewolucyjne wyniki. - Okazało się, że podawanie koniugatu (przeciwciało przeciw B7H3 z lekiem) pacjentom, u których doszło do postępów choroby w trakcie standardowej terapii, po raz pierwszy pozwoliło istotnie wydłużyć ich przeżycie wolne od progresji nowotworu, a prawdopodobnie też przeżycie całkowite.

To jest coś niesamowitego - ocenił profesor. Specjaliści z NIO planują prowadzić badania nad tego typu terapią wspólnie z ekspertami z Politechniki Warszawskiej.

Międzynarodowa współpraca i polscy liderzy onkologii

Sukcesy w rozwijaniu innowacyjnych terapii to często wynik szerokiej współpracy naukowej. Zespół profesora Rutkowskiego aktywnie działa na tym polu, badając nowe metody leczenia czerniaka i mięsaków we współpracy z zespołami z różnych krajów. Przykładem jest kooperacja z konsorcjum zajmującym się leczeniem neoadjuwantowym nowotworów.

Jest to leczenie skojarzone, okołooperacyjne, które ma za zadanie zwiększyć skuteczność metod chirurgicznych u pacjentów z chorobą nowotworową. W NIO rozwijane są również nowoczesne metody leczenia okołooperacyjnego rzadkich nowotworów. Zespół profesora Rutkowskiego prowadził już pionierskie badania nad zastosowaniem radioterapii w połączeniu z immunoterapią u chorych na mięsaki.

Instytut kładzie nacisk także na współpracę w regionie Europy Środkowo-Wschodniej. - Obecnie zasiadam na przykład w radzie naukowej Narodowego Instytutu Raka w Wilnie (Litwa). To jest bardzo ważny dla nas kierunek, aby rozwijać współpracę nie tylko z Europą Zachodnią - podkreśla prof. Rutkowski. W 2026 roku prof.

Piotr Rutkowski objął prestiżową funkcję przewodniczącego International Affairs Committee ASCO (American Society of Clinical Oncology) - komitetu odpowiedzialnego za międzynarodowy wymiar działalności towarzystwa, rozwijanie współpracy między środowiskami onkologicznymi oraz inicjatywy wspierające poprawę jakości opieki nad pacjentami na całym świecie.

Prestiżowe wyróżnienie dla polskiego eksperta

Uznanie dla globalnego zaangażowania profesora Piotra Rutkowskiego w rozwój onkologii i poprawę opieki nad pacjentami potwierdza niedawne wyróżnienie tytułem Fellow of the American Society of Clinical Oncology (FASCO).

Jest to szczególna forma uznania przyznawana przez American Society of Clinical Oncology (ASCO), jedną z najważniejszych organizacji onkologicznych na świecie, zrzeszającą specjalistów zajmujących się diagnostyką, leczeniem i badaniami nad nowotworami. Tytuł FASCO to dowód na wieloletnią aktywność i bezinteresowny wkład w realizację misji ASCO.

Przyznawany jest na podstawie systemu punktowego, który uwzględnia między innymi:

  • pracę w strukturach organizacji,
  • udział w komitetach i grupach eksperckich,
  • działalność na rzecz rozwoju środowiska onkologicznego.
Wyróżnienie to stanowi wyraz uznania nie tylko dla doświadczenia zawodowego, ale przede wszystkim dla osobistego wkładu w rozwój globalnej społeczności onkologicznej.

Tytuł ma charakter dożywotni, a nowi laureaci zostaną oficjalnie uhonorowani 5 czerwca 2027 roku podczas sesji otwierającej doroczny kongres American Society of Clinical Oncology w Chicago. Profesor Piotr Rutkowski jest uznanym specjalistą w dziedzinie chirurgii onkologicznej, szczególnie w leczeniu czerniaków oraz mięsaków tkanek miękkich i kości.

Jest autorem licznych publikacji naukowych i uczestnikiem międzynarodowych projektów badawczych. W Narodowym Instytucie Onkologii pełni funkcję kierownika Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków oraz Pełnomocnika Dyrektora do spraw Narodowej Strategii Onkologicznej i Badań Klinicznych. Jego zaangażowanie wykracza jednak daleko poza działalność kliniczną i naukową, czyniąc go prawdziwym liderem w walce z rakiem.

SuperZdrowi
Choroba serca ukryta w genach. Dlaczego testy genetyczne są przyszłością kardiologii? SuperZdrowi