Chronią przed rakiem lub pomagają go zwalczać. Tak działają szczepionki przeciwnowotworowe

Szczepionka kojarzy się z ochroną przed grypą, odrą czy COVID-19. Tymczasem niektóre preparaty mogą również zmniejszać ryzyko zachorowania na raka. Szczepienia przeciw HPV i WZW B chronią przed zakażeniami związanymi z rozwojem nowotworów. Istnieją też szczepionki wykorzystywane w leczeniu osób, które już chorują na raka.

Ręce medyka w niebieskich rękawiczkach nabierające szczepionkę do strzykawki. O profilaktyce raka czytaj na Poradnik Zdrowie.
Autor: Zdjęcie poglądowe/ Wygenerowane przez AI Pracownik medyczny przygotowujący dawkę szczepionki w gabinecie lekarskim.
  • Rozróżnia się profilaktyczne szczepionki zapobiegające zakażeniom oraz terapeutyczne, które leczą już istniejące nowotwory
  • Zaszczepienie przeciwko HPV przed 17. rokiem życia obniża ryzyko inwazyjnego raka szyjki macicy o 80 proc
  • Według danych PubMed szczepienia przeciw WZW typu B redukują ryzyko wystąpienia nowotworu wątroby o połowę
  • Szczepionki lecznicze stosuje się między innymi u pacjentów z zaawansowanym rakiem prostaty lub czerniakiem
  • Szczepionki przeciw nowotworom: profilaktyczne i terapeutyczne

    Szczepionki przeciw nowotworom to nie jeden typ preparatu, tylko dwie różne grupy. Szczepionki profilaktyczne mają zapobiegać chorobie, zanim w ogóle się rozwinie. Działają tak, że pobudzają układ odpornościowy do walki z wirusami, które mogą prowadzić do rozwoju niektórych nowotworów.

    Szczepionki terapeutyczne podaje się osobom, które już chorują na nowotwór. Nie służą profilaktyce, tylko mają pomóc układowi odpornościowemu skuteczniej rozpoznawać i niszczyć komórki nowotworowe. Jak opisuje PubMed Central, celem jest wzmocnienie odpowiedzi immunologicznej, a nie bezpośrednie niszczenie komórek jak w chemioterapii.

    Szczepienia przeciw HPV w Polsce. „Rodzice się boją, dyrektorzy się wahają, a dzieci tracą ochronę”

    Szczepienie przeciw HPV a ryzyko raka szyjki macicy

    Najlepiej udokumentowanym przykładem szczepienia zapobiegającego nowotworom jest szczepienie przeciw HPV. HPV jest główną przyczyną raka szyjki macicy, a także może mieć związek z innymi nowotworami. W badaniu opublikowanym w BMJ, obejmującym ponad 900 000 kobiet, u dziewcząt zaszczepionych przed 17. rokiem życia ryzyko inwazyjnego raka szyjki macicy było o blisko 80 proc. niższe niż u niezaszczepionych.

    Znaczenie ma moment podania szczepionki, bo najlepszą ochronę uzyskuje się przed kontaktem z wirusem. W badaniu z BMJ obserwowano utrzymywanie się ochrony nawet do 15 lat po szczepieniu. U osób zaszczepionych po 17. roku życia spadek ryzyka był nadal widoczny, choć mniejszy.

    Szczepienie przeciw WZW B a ryzyko raka wątroby

    Szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B) to kolejny przykład profilaktyki, która może zmniejszać ryzyko nowotworów. Przewlekłe zakażenie HBV jest jedną z głównych przyczyn raka wątroby. Według danych opisywanych w PubMed, długoterminowe obserwacje na Tajwanie wskazały, że masowe szczepienia niemowląt zmniejszyły liczbę zachorowań na raka wątroby w młodym wieku.

    W grupie niezaszczepionej zapadalność na raka wątroby była kilkukrotnie wyższa niż wśród osób zaszczepionych w dzieciństwie. U zaszczepionych pacjentów w wieku od 6 do 26 lat ryzyko nowotworu spadło o ponad połowę. Wyniki sugerują, że szczepienie podawane na początku życia może ograniczać ryzyko raka wątroby w kolejnych latach.

    Szczepionki terapeutyczne na raka: kiedy się je stosuje

    Szczepionki terapeutyczne stosuje się u osób, które już chorują na nowotwór, w wybranych wskazaniach. National Cancer Institute jako przykład podaje szczepionkę sipuleucel-T. Preparat wykorzystuje się u mężczyzn z zaawansowanym rakiem prostaty, który nie reaguje na leczenie hormonalne i dał przerzuty, aby wesprzeć układ odpornościowy w atakowaniu komórek nowotworowych.

    W leczeniu wykorzystuje się też wirusy onkolityczne, na przykład preparat T-VEC. Jest on przeznaczony dla pacjentów z czerniakiem, którego nie da się w pełni usunąć operacyjnie. Takie metody rozwija się jako uzupełnienie standardowego leczenia, w tym chirurgii i radioterapii.

    Darmowe szczepienia przeciw HPV w Polsce i refundacja dla nastolatków

    W Polsce zasady szczepień określa Program Szczepień Ochronnych. Zgodnie z komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego szczepienie przeciw HPV jest bezpłatne dla dzieci w wieku od 9 do 14 lat. Preparat może być też refundowany dla starszej młodzieży do 18. roku życia, co ułatwia profilaktykę raka szyjki macicy i innych następstw zakażenia HPV.

    Szczepienie przeciw WZW B jest w Polsce obowiązkowe i zwykle podaje się je dziecku w ciągu pierwszej doby po urodzeniu. Aktualny kalendarz szczepień można sprawdzić w przychodni lub na stronach rządowych. O kwalifikacji do szczepienia decyduje lekarz, który pomaga też ustalić harmonogram i sprawdzić, z jakich bezpłatnych programów można skorzystać.

    7 sprawców raka. Z większością możesz sobie poradzić bez leków GALERIA

    Źródła: