- Samodzielne nastawianie stawu barkowego grozi trwałym uszkodzeniem nerwów, naczyń krwionośnych oraz tkanek miękkich
- Standardowa diagnostyka na oddziale ratunkowym obejmuje badanie fizykalne oraz wykonanie zdjęcia RTG w kilku projekcjach
- Proces gojenia i powrotu do sportu trwa zazwyczaj od około półtora do 3 miesięcy
- Według Merck Manual u pacjentów po 40. roku życia okres unieruchomienia ręki wynosi od 5 do 7 dni
Zwichnięcie barku: co to jest i dlaczego tak boli?
Zwichnięcie barku to uraz, w którym głowa kości ramiennej wysuwa się z panewki, czyli zagłębienia w łopatce. Staw barkowy ma bardzo duży zakres ruchu, dlatego jest też podatny na takie uszkodzenia. Po zwichnięciu bark często wygląda nienaturalnie, mocno boli i praktycznie uniemożliwia poruszanie ramieniem.
Najczęściej dochodzi do zwichnięcia przedniego: bark może wyglądać na nienaturalnie „kanciasty”, a łokieć odstaje od tułowia. Przy zwichnięciu tylnym ramię bywa przyciśnięte do klatki piersiowej i trudno je obrócić na zewnątrz. Ból jest zwykle tak silny, że mięśnie odruchowo się napinają, co dodatkowo utrudnia nastawienie stawu.
Pierwsza pomoc przy zwichnięciu barku: czego nie robić i jak unieruchomić rękę
Przy podejrzeniu zwichnięcia barku najważniejsze jest jedno: nie próbować samodzielnie nastawiać stawu. Mayo Clinic wskazuje, że takie próby mogą doprowadzić do uszkodzenia nerwów, naczyń krwionośnych i tkanek miękkich. Pomoc należy uzyskać w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym (SOR) albo w placówce opieki doraźnej.
Do czasu uzyskania pomocy rękę najlepiej unieruchomić w pozycji, w jakiej się znajduje, żeby nie nasilać bólu. Do podparcia może posłużyć temblak, chusta albo zwinięty ręcznik. Obrzęk i ból mogą zmniejszyć zimne okłady; poniżej lista prostych zasad na czas transportu.
- delikatnie podtrzymaj bark drugą ręką lub temblakiem
- staraj się nie wykonywać żadnych gwałtownych ruchów tułowiem
- przyłóż lód owinięty w grubą tkaninę, aby nie odmrozić skóry
- nie podawaj choremu jedzenia ani picia na wypadek konieczności podania narkozy
Zwichnięty bark na SOR: jak wygląda badanie i RTG
Na SOR lekarz ocenia ustawienie ramienia oraz sprawdza czucie i krążenie w ręce. Narodowy Fundusz Zdrowia opisuje, że standardowa procedura obejmuje m.in. segregację medyczną i badania obrazowe. Kluczowe jest RTG, które potwierdza zwichnięcie i pozwala wykluczyć złamanie.
Merck Manual podaje, że RTG wykonuje się w kilku projekcjach, np. przednio tylnej oraz tzw. projekcji Y łopatki. Dzięki temu można określić kierunek przemieszczenia kości ramiennej. Po rozpoznaniu lekarz nastawia staw, czyli wykonuje tzw. zamkniętą repozycję, często w znieczuleniu miejscowym lub po podaniu dożylnych leków uspokajających.
Ile trwa powrót do sprawności po zwichnięciu barku?
Powrót do sprawności po zwichnięciu barku trwa zwykle od 6 do 12 tygodni. Przez pierwsze około 21 dni najczęściej nosi się temblak, żeby chronić staw i zmniejszyć ból. W tym czasie zalecane są tylko lekkie czynności, bez dźwigania i bez intensywnego wysiłku.
Royal Devon University Healthcare NHS Foundation Trust podaje, że między 3. a 6. tygodniem zwykle wraca możliwość wykonywania większości codziennych obowiązków. Do hobby i sportu wiele osób wraca dopiero po około 3 miesiącach. W tym czasie pomocna jest praca z fizjoterapeutą, który prowadzi stopniową odbudowę siły mięśni stabilizujących bark.
Zwichnięcie barku: bezpieczny powrót do aktywności i sportu
Powrót do aktywności warto planować ostrożnie, żeby zmniejszyć ryzyko ponownego zwichnięcia. Dyscypliny kontaktowe, takie jak piłka nożna czy rugby, zwykle trzeba odłożyć na co najmniej 6 tygodni. Do treningów najlepiej wracać dopiero wtedy, gdy zakres ruchu i siła w chorej ręce są takie jak w zdrowej.
Osoby po 40. roku życia częściej wymagają uważnie prowadzonej rehabilitacji, m.in. ze względu na ryzyko tzw. zamrożonego barku. Merck Manual podaje, że w tej grupie wiekowej unieruchomienie w temblaku bywa krótsze i wynosi 5–7 dni, aby szybciej wprowadzić delikatne ćwiczenia. Zalecenia mogą się różnić w zależności od przypadku, dlatego plan rehabilitacji warto realizować zgodnie z otrzymanymi wskazówkami i bez przyspieszania na siłę.
Źródła: