Ból kolan podczas chodzenia, wchodzenia po schodach czy wstawania z krzesła może poważnie utrudniać codzienne funkcjonowanie. Szczególnie dotyczy to osób z chorobą zwyrodnieniową stawów kolanowych, które mają nadwagę lub otyłość. Naukowcy z amerykańskiego Uniwersytetu Northwestern przeprowadzili dwa badania kliniczne III fazy, aby sprawdzić, czy eksperymentalny lek wspomagający odchudzanie może zmniejszyć te dolegliwości.
Nowy lek na odchudzanie zmniejszył ból kolan. Co wykazały badania?
Retatrutyd jest eksperymentalnym lekiem podawanym w zastrzykach raz w tygodniu. Działa na receptory trzech naturalnych hormonów, podczas gdy stosowane już leki wspomagające odchudzanie, takie jak semaglutyd i tirzepatyd, oddziałują na receptory jednego lub dwóch hormonów.
W przypadku obecnie dostępnych preparatów utrata masy ciała wynosi zazwyczaj 10–20 proc. W badaniach retatrutydu uczestnicy stracili średnio 20–25 proc. początkowej masy ciała, a osoby otrzymujące najwyższą dawkę schudły przeciętnie o około jedną czwartą swojej wagi. Niektórzy pacjenci stracili nawet 45 kilogramów lub więcej.
Najważniejsza była jednak poprawa dotycząca dolegliwości stawowych. Około dwóch trzecich osób przyjmujących retatrutyd odczuło zmniejszenie bólu kolan o co najmniej 50 proc. W grupie placebo podobną poprawę zgłosiło 38 proc. uczestników.
- Wyniki wskazują, że jeśli osoba z nadwagą i chorobą zwyrodnieniową stawów znacząco schudnie dzięki temu leczeniu, istnieje duża szansa na istotne zmniejszenie bólu kolan - wyjaśnia dr Thomas Schnitzer, reumatolog z amerykańskiego Uniwersytetu Northwestern.
- Głównym czynnikiem jest mniejsze obciążenie kolan, a co za tym idzie, mniejszy ból i możliwość poprawy sprawności - dodaje badacz.
Oprócz zmniejszenia masy ciała i złagodzenia bólu uczestnicy odnotowali także obniżenie ciśnienia tętniczego, poprawę poziomu lipidów we krwi oraz zmniejszenie ogólnoustrojowego stanu zapalnego.
Choroba zwyrodnieniowa kolan dotyka milionów Polaków. Czy można uniknąć operacji?
W Polsce choroba zwyrodnieniowa stawów kolanowych może dotyczyć około 2,16 mln osób. Tak wynika z szacunków opartych na danych Global Burden of Disease, przytoczonych w raporcie Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji z 2025 roku. Według tych danych na każde 100 tys. mieszkańców Polski przypada 5765 osób z chorobą zwyrodnieniową kolan.
Dla porównania w Stanach Zjednoczonych bolesna choroba zwyrodnieniowa kolan dotyczy około 15 milionów osób, czyli blisko 5 proc. populacji. Dane amerykańskie odnoszą się do postaci choroby przebiegającej z bólem, natomiast polski szacunek obejmuje chorobę zwyrodnieniową kolan ogółem.
Obecnie stosowane metody leczenia obejmują fizjoterapię, preparaty miejscowe, doustne niesteroidowe leki przeciwzapalne, między innymi ibuprofen i diklofenak, opioidy oraz zastrzyki z kortykosteroidów, które zapewniają krótkotrwałą ulgę.
Wcześniejsze badania wykazały, że utrata 5-10 proc. masy ciała dzięki diecie i ćwiczeniom może zmniejszyć objawy zwyrodnienia kolan. Schudnięcie o ponad 10 proc. wyłącznie w ten sposób bywa jednak trudne, szczególnie gdy ból uniemożliwia regularną aktywność fizyczną.
Naukowcy nie wiedzą jeszcze, czy retatrutyd może spowolnić postęp choroby na tyle, aby ograniczyć konieczność wymiany stawu kolanowego. Z badań wykluczono osoby, które już wymagały takiej operacji.
- Celem byłoby wykazanie, że można zmniejszyć ból u pacjentów i zatrzymać postęp choroby zwyrodnieniowej stawów - mówi dr Schnitzer.
Nie wiadomo również, czy lek może łagodzić ból kolan u osób z prawidłową masą ciała. Takich pacjentów nie uwzględniono w badaniach.
Badacze przypuszczają, że retatrutyd może mieć również istotne działanie przeciwzapalne. Nie ustalono jednak, czy zmniejszenie stanu zapalnego w samym stawie przynosi dodatkowe korzyści niezależnie od ograniczenia obciążenia kolan.
- Uważa się, że leki te mają znaczące działanie przeciwzapalne, ale jego mechanizm nie jest do końca poznany. Potrzebne są dalsze badania, aby ustalić, czy zmniejszenie stanu zapalnego w stawie również odgrywa istotną rolę, niezależnie od ograniczenia jego obciążenia - wyjaśnia dr Schnitzer.
- Moim zdaniem to wciąż pierwszy krok. Od dawna zajmuję się chorobą zwyrodnieniową stawów i uważam, że otwiera to możliwości przeprowadzenia wielu kolejnych badań, które pozwolą lepiej zrozumieć tę chorobę - dodaje.
Dieta i ćwiczenia nadal pozostają podstawą leczenia
Dr Schnitzer podkreśla, że osoby z nadwagą i bolesną chorobą zwyrodnieniową kolan powinny w pierwszej kolejności zadbać o dietę, aktywność fizyczną i zmianę stylu życia. Takie postępowanie jest tańsze i nie wiąże się z działaniami niepożądanymi charakterystycznymi dla leków wpływających na receptory GLP-1, takimi jak problemy żołądkowo-jelitowe czy utrata masy mięśniowej.
Zachowanie mięśni jest szczególnie ważne u osób ze zwyrodnieniem kolan, ponieważ pomagają one stabilizować staw.
Jeśli jednak pacjent mimo zmiany stylu życia nie jest w stanie wystarczająco schudnąć, a ból kolan nadal ogranicza jego sprawność, retatrutyd mógłby w przyszłości stanowić dodatkową możliwość leczenia. Lek pozostaje eksperymentalny i nie został jeszcze zatwierdzony przez amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA).
7
Źródła:
- Medical Xpress
- "Retatrutide Once Weekly in Adults with Knee Osteoarthritis Pain and Obesity”, „New England Journal of Medicine”, 2026.
- Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji
