Aspiryna na serce. Na czym polega profilaktyka i jak działa lek?
Aspiryna (kwas acetylosalicylowy) kojarzy się głównie z lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. W małych dawkach hamuje zlepianie się płytek krwi, dzięki czemu zmniejsza ryzyko powstawania zakrzepów. Z tego powodu bywa stosowana w ochronie przed zawałem serca i udarem mózgu.
W kardiologii rozróżnia się profilaktykę pierwotną i wtórną. Profilaktyka pierwotna dotyczy osób bez rozpoznanej choroby układu krążenia. Profilaktyka wtórna obejmuje pacjentów po incydentach, takich jak zawał, u których lek ma zmniejszyć ryzyko nawrotu.
Aspiryna profilaktycznie u zdrowych. Czy to ma sens?
Przyjmowanie małej dawki aspiryny „na wszelki wypadek” bywa kuszące, ale dane nie są jednoznacznie korzystne dla osób zdrowych. Badania opublikowane w JAMA Network (ponad 130 tys. uczestników) pokazują, że korzyść jest mniejsza, niż sądzono wcześniej. Spadek ryzyka poważnych zdarzeń sercowo naczyniowych jest niewielki i wynosi od 0,1 do 2,5 proc.
Dlatego zalecenia są dziś bardziej ostrożne. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego wskazują, że aspiryny nie stosuje się rutynowo u osób bez stwierdzonej choroby układu krążenia. Można ją rozważyć w szczególnych sytuacjach, na przykład przy cukrzycy lub bardzo wysokim ryzyku zachorowania, jeśli nie ma skłonności do krwawień.
Kiedy aspiryna jest konieczna? Profilaktyka wtórna po incydentach sercowo naczyniowych
U osób po chorobie układu krążenia sytuacja wygląda inaczej. W profilaktyce wtórnej korzyści z przyjmowania aspiryny zwykle przeważają nad ryzykiem. BMJ podaje, że u takich pacjentów jest to fundament leczenia i najczęściej terapia długoterminowa.
Stałe przyjmowanie kwasu acetylosalicylowego jest standardem w określonych schorzeniach. Najczęściej dotyczy to osób z:
- stabilną i niestabilną dławicą piersiową
- przebytym zawałem mięśnia sercowego
- chorobą naczyń obwodowych
- chorobą naczyniowo-mózgową (jeśli inne leki nie są tolerowane)
Ryzyko krwawień przy aspirynie - najważniejsze powikłania
Powodem ostrożniejszego podejścia do aspiryny jest ryzyko poważnych krwawień. Lek wpływa na krzepliwość, dlatego może sprzyjać krwawieniom z przewodu pokarmowego, a także krwawieniom wewnątrzczaszkowym. Analiza opublikowana w JAMA wskazuje, że u osób stosujących aspirynę ryzyko ciężkich krwawień rośnie o ponad połowę w porównaniu z osobami, które jej nie przyjmują.
W praktyce oznacza to, że na 10 tys. osób przyjmujących lek przez rok u 23 dochodzi do poważnego krwotoku, a bez leku u 16. To różnica, którą trzeba uwzględnić przy decyzji o włączeniu terapii. Osoby z wrażliwym żołądkiem lub z chorobą wrzodową powinny szczególnie unikać samodzielnego sięgania po aspirynę.
Jaka dawka aspiryny na serce jest najczęściej stosowana?
Gdy korzyści przewyższają ryzyko, zwykle stosuje się tak zwaną niską dawkę. Według wytycznych amerykańskich organizacji kardiologicznych, takich jak American Heart Association, najczęściej wskazuje się 81 mg na dobę. To mieści się w typowym zakresie 75 do 100 mg i jest dawką znacznie mniejszą niż ta używana przeciwbólowo.
U osób zdrowych, bez rozpoznanej choroby serca, rutynowe sięganie po aspirynę może nie przynieść korzyści proporcjonalnych do ryzyka krwawienia. U pacjentów po zawale lub z dławicą piersiową sytuacja jest inna, bo lek jest elementem profilaktyki wtórnej. Decyzję o długotrwałym stosowaniu warto omówić z lekarzem, aby ocenić bilans korzyści i ryzyka.
6
Źródła:
