Co to jest ACL i kiedy najczęściej dochodzi do zerwania więzadła krzyżowego przedniego?
Więzadło krzyżowe przednie (ACL) to jedna z kluczowych struktur stabilizujących kolano. Ogranicza nadmierne wysuwanie się kości piszczelowej do przodu względem kości udowej. Do urazu najczęściej dochodzi nagle, zwykle podczas sportu albo przy gwałtownym skręcie nogi.
Zerwanie ACL to przerwanie ciągłości więzadła, czyli mocnego pasma tkanki łącznej w kolanie. Taki uraz od razu wpływa na stabilność stawu i sprawność całej kończyny. Może dotyczyć osób w każdym wieku, choć najczęściej zdarza się tym, którzy są aktywni fizycznie.
Trzask w kolanie, nagły ból i obrzęk. Objawy zerwania ACL tuż po urazie
W chwili zerwania ACL wiele osób słyszy albo wyraźnie czuje charakterystyczny trzask w kolanie. Pojawia się też nagły, silny ból, który zwykle uniemożliwia dalszą aktywność i normalne obciążenie nogi. Mayo Clinic podaje, że objawy pojawiają się bardzo szybko i trudno je zignorować.
W pierwszych godzinach po urazie kolano często szybko puchnie i staje się wyraźnie mniej sprawne. Najczęstsze objawy uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego (ACL) to:
- głośny trzask lub uczucie pęknięcia wewnątrz stawu
- poważny ból utrudniający wykonanie jakiegokolwiek ruchu
- szybki obrzęk, który zazwyczaj pojawia się w ciągu 6 godzin od urazu
- wyraźne ograniczenie zakresu ruchomości w kolanie
Uczucie „uciekania” kolana po urazie. Objawy zerwania ACL po kilku dniach
Nawet gdy najsilniejszy ból ustąpi po kilku dniach, kolano z uszkodzonym ACL często nadal nie pracuje prawidłowo. Typowe jest uczucie niestabilności, czyli wrażenie, że noga niepewnie trzyma ciężar ciała. MedlinePlus opisuje, że pacjenci mówią wtedy, iż kolano „odmawia posłuszeństwa” albo „ucieka” na bok.
Niestabilność bywa szczególnie odczuwalna przy powrocie do aktywności fizycznej oraz podczas wchodzenia po schodach. Jeśli kolano sprawia wrażenie luźnego i niepewnego, może to oznaczać poważne uszkodzenie struktur stabilizujących staw. Zlekceważenie takich objawów zwiększa ryzyko kolejnych urazów, na przykład uszkodzenia łąkotki.
Test Lachmana i test szufladkowy. Jak sprawdza się zerwanie ACL i kiedy zleca się MRI?
Podczas badania lekarz wykonuje testy manualne, które sprawdzają, czy w kolanie dochodzi do nadmiernego przesuwania się kości. American Orthopaedic Society for Sports Medicine wymienia najczęściej test szufladkowy przedni oraz test Lachmana. W uproszczeniu polegają one na kontrolowanym pociągnięciu podudzia do przodu, aby ocenić opór, jaki powinno stawiać więzadło.
Badanie manualne często wystarcza do wstępnej oceny, ale do zaplanowania leczenia zwykle potrzebne jest badanie obrazowe. American Academy of Orthopaedic Surgeons wskazuje, że rezonans magnetyczny (MRI) najlepiej pokazuje tkanki miękkie w kolanie. MRI pozwala:
- dokładne potwierdzenie przerwania ciągłości więzadła
- ocenę, jak duże jest uszkodzenie całego stawu
- sprawdzenie, czy nie doszło do pęknięcia łąkotki lub uszkodzenia chrząstki
- wyeliminowanie wszelkich niepewności diagnostycznych przed ewentualną operacją
Ścieżka diagnozy urazu ACL w Polsce. POZ, ortopeda i skierowanie na rezonans w NFZ
Przy podejrzeniu urazu kolana pierwszym krokiem jest zwykle wizyta u lekarza rodzinnego w podstawowej opiece zdrowotnej (POZ). Po wstępnym badaniu może on wystawić skierowanie do poradni specjalistycznej, najczęściej ortopedycznej. Z zasad NFZ wynika, że ostateczną diagnozę i plan dalszego leczenia ustala lekarz specjalista.
Lekarz rodzinny nie może wystawić skierowania na rezonans magnetyczny finansowany w ramach NFZ. Takie skierowanie wystawia specjalista w poradni, jeśli uzna je za potrzebne w diagnostyce i leczeniu. Przy nagłym obrzęku i niestabilności kolana liczy się szybka ocena, ponieważ wczesne wdrożenie rehabilitacji lub kwalifikacja do zabiegu ułatwia powrót do sprawności.
5
Źródła:
