Przeszedł niemy zawał, myśląc, że to tylko stres. Po badaniach lekarze przecierali oczy ze zdumienia

Wyniki lipidogramu wprawiły lekarzy w osłupienie. Krew przypominała smalec

Miałem niewiele ponad trzydzieści lat, pracowałem w korporacji i byłem aktywny zawodowo. Pojawiały się już pierwsze sygnały, że z organizmem dzieje się coś niedobrego, ale je bagatelizowałem. Miałem wysokie ciśnienie tętnicze i wysokie tętno spoczynkowe. Zrzucałem to na stres i nerwy w pracy.

Z perspektywy czasu wiem, że problem był znacznie poważniejszy. Przeszedłem niemy zawał serca, o którym nie miałem pojęcia. Dopiero późniejsza diagnostyka, w tym badanie SPECT, wykazała blizny na mięśniu sercowym.

Przełom nastąpił, gdy trafiłem na szpitalny oddział ratunkowy z problemami z oddychaniem, objawami bezdechu sennego i uciskiem w klatce piersiowej. Wcześniejsze leczenie nie pozwalało opanować nadciśnienia. Zdarzały się wartości rzędu 240/160 mmHg.

Po tym epizodzie zacząłem bardziej uważać na to, co jem, odstawiłem alkohol i wykonałem podstawowe badania, w tym lipidogram. Wyniki były dramatyczne. Cholesterol całkowity wynosił około 400 mg/dl, a triglicerydy osiągały około 8500 mg/dl.

Lekarze pobrali próbkę krwi, którą później pokazywali studentom. Po rozdzieleniu składników przypominała żółtą, gęstą maź, jakby ktoś nałożył do fiolki smalec gęsi. Pozostała część była biała i mętna.

Przez lata leczyli niewłaściwą cukrzycę. Prawda wyszła na jaw po kolejnym pobycie w szpitalu

Początkowo zdiagnozowano u mnie cukrzycę typu 2. Przez kilka lat leczono mnie między innymi metforminą. Później ponownie trafiłem do szpitala z ostrym zapaleniem trzustki. CRP wynosiło około 300, a triglicerydy i cholesterol znów były bardzo wysokie.

Badania przeciwciał anty-GAD wykazały, że mam cukrzycę typu 1 w odmianie LADA, czyli chorobę o podłożu autoimmunologicznym. Wcześniejsza diagnoza była błędna.

Z czasem zrozumiałem, że zaburzenia metaboliczne rzadko występują w całkowitym oderwaniu od innych problemów zdrowotnych. Mamy wysokie ciśnienie, podwyższone triglicerydy, zaburzenia metaboliczne. To wszystko może się ze sobą wiązać. Nie można skupiać się wyłącznie na jednym wyniku.

Prawidłowy cholesterol całkowity nie zawsze oznacza zdrowe serce

Bardzo ważne jest to, żeby nie patrzeć wyłącznie na cholesterol całkowity. Sam jego poziom nie mówi jeszcze wszystkiego o stanie zdrowia.

Możemy mieć sytuację podobną do zjawiska TOFI. Ktoś z zewnątrz wygląda szczupło, sprawia wrażenie zdrowej osoby, a wewnątrz ma otłuszczone narządy i dużo tłuszczu trzewnego.

Podobnie jest z cholesterolem. Cholesterol całkowity może mieścić się w normie, a jednocześnie proporcje między frakcją LDL, czyli tak zwanym złym cholesterolem, a HDL, czyli dobrym cholesterolem, mogą być nieprawidłowe. Dlatego wynik powinien interpretować lekarz.

„Cholesterol to mit”. Takie przekazy mogą mieć poważne konsekwencje

Żyjemy dziś w czasach ogromnej dezinformacji. W internecie pojawia się mnóstwo pseudomedycznych informacji. Słyszeliśmy już nawet hasła sugerujące, że cholesterol to mit i że masło trzeba dodawać do wszystkiego.

Popularne są również diety ketogeniczne, w których dostarcza się organizmowi dużo tłuszczu, w tym tłuszczów pochodzenia zwierzęcego. Takie podejście może negatywnie wpływać na poziom cholesterolu.

W kampanii Fundacji To Się Leczy mówimy wprost: wysoki cholesterol się leczy. Mamy dostępne nowoczesne leki, w tym statyny. Na własnym przykładzie widzę, że farmakologicznie można bardzo dobrze kontrolować jego poziom.

W internecie pojawiają się zestawienia wartości sprzedaży statyn przez firmy farmaceutyczne z obniżaniem dopuszczalnych poziomów cholesterolu. Na tej podstawie promowane są teorie spiskowe, według których chodzi wyłącznie o to, żeby produkować coraz więcej leków i zarabiać na pacjentach. Uważam, że z taką dezinformacją trzeba walczyć, ponieważ jest bardzo niebezpieczna.

Ponad 10 lat leczenia. Dopiero dzięki lekom udało się opanować wyniki

W moim przypadku leczenie od początku nie było łatwe, ponieważ początkowo błędnie rozpoznano cukrzycę typu 2. Wdrożona wtedy metformina ostatecznie jeszcze pogorszyła mój stan zdrowia, jak się później okazało.

Jednocześnie otrzymałem leki związane z innymi problemami metabolicznymi i sercowo-naczyniowymi. Są to między innymi leki na nadciśnienie, na obniżenie poziomu triglicerydów i cholesterolu oraz preparaty mające chronić serce przed incydentami naczyniowymi, takimi jak zawał czy udar.

Te leki przyjmuję od ponad 10 lat. Dzięki nim, przy odpowiednim stylu życia i kontroli chorób, udaje mi się utrzymywać parametry na dobrym poziomie.

Mam cukrzycę typu 1, więc nie produkuję własnej insuliny i muszę dostarczać ją z zewnątrz. Jeśli odpowiednio prowadzę leczenie, pozostałe parametry również można kontrolować farmakologicznie.

Dobrym przykładem jest moje ciśnienie. Podczas ostatniego pobytu w szpitalu nie przyjmowałem leków, które na co dzień biorę w domu. Mimo to ciśnienie miałem na poziomie około 120/72 czy 125/75 mmHg. Lekarze i pielęgniarki dziwili się, że osoba w tak ciężkim stanie może mieć tak dobre wartości.

Nadmiar kilogramów i żywność wysoko przetworzona dokładają kolejne problemy

Na poziom cholesterolu wpływa również masa ciała. Wzrost masy ciała, a następnie otyłość, to poważny problem zdrowotny.

W przypadku otyłości działanie insuliny może być osłabione, a współczesny sposób odżywiania nie ułatwia sytuacji. Dostarczamy organizmowi bardzo dużo żywności wysoko przetworzonej, czyli tak zwanych UTF-ów. Często jest to znacznie więcej energii, niż jesteśmy w stanie zmetabolizować, przy jednocześnie niewielkiej podaży wartościowych składników, takich jak białko czy błonnik.

Sytuacja jest szczególnie niepokojąca wśród dzieci. Na jednej z konferencji przywoływano dane, według których około 30 proc. dzieci w wieku 13 lat ma nadwagę, a niemal połowa tej grupy zmaga się już z otyłością. Nie możemy dopuszczać do tego, żeby tak duża grupa młodych ludzi wchodziła w dorosłość z poważnymi problemami zdrowotnymi.

Tabletki to nie wszystko. Najtrudniejsza walka zaczyna się poza gabinetem

Przyjmowanie leków jest w gruncie rzeczy najmniejszym problemem. Najtrudniejsze jest przestawienie myślenia. Trzeba zrozumieć, że przy takich problemach zdrowotnych nie ma już miejsca na podejście: „Niewielka ilość mi nie zaszkodzi”.

Alkohol, niezależnie od tego, czy ktoś pije często, czy sporadycznie, oraz palenie papierosów mają bardzo negatywny wpływ na zdrowie.

Wysoki cholesterol jest podstępny, ponieważ przez bardzo długi czas może nie dawać żadnych objawów. Człowiek czuje się dobrze i uważa, że jest zdrowy. Dopiero kiedy dochodzi do powikłań, pacjent zaczyna rozumieć skalę problemu. Czasami jest już wtedy za późno na proste działania.

Dlatego trzeba się badać i nie bagatelizować wyników. Zdarza się, że ktoś widzi, że większość parametrów mieści się w normie, a cholesterol jest tylko trochę podwyższony. Uznaje wtedy, że nie ma się czym przejmować. To bardzo złe podejście.

Z cukrzycą typu 1 nie ma spontaniczności. Każdy posiłek wymaga kalkulacji

Przy cukrzycy typu 1 aktywność fizyczna wymaga odpowiedniego przygotowania i kontroli glikemii. Nieprawidłowo zaplanowany wysiłek może doprowadzić do hipoglikemii, czyli niebezpiecznego spadku poziomu cukru we krwi.

Moje życie wygląda dziś zupełnie inaczej niż przed diagnozą. Funkcjonuję właściwie od jednego alarmu do drugiego. Mam system ciągłego monitorowania glukozy. Coś zjem, glukoza rośnie, muszę podać insulinę i odpowiednio skorygować jej dawkę.

Trzeba nauczyć się przeliczników: ile gramów węglowodanów znajduje się w posiłku, jakiego wzrostu cukru można się spodziewać, ile jednostek insuliny podać i o ile ta dawka obniży glikemię. To naprawdę wyższa szkoła jazdy.

Choroba wpływa na każdą sferę życia. Często podróżuję, jeżdżę na konferencje i wyjeżdżam służbowo. Nawet podróż samochodem staje się wyzwaniem. Nie mogę podać zbyt dużej dawki insuliny, ponieważ gdyby poziom cukru spadł podczas jazdy, mogłoby dojść do wypadku. Dlatego czasami utrzymuję nieco wyższą glikemię, choć z punktu widzenia zdrowia naczyń nie jest to korzystne.

Trzeba też kontrolować jedzenie. Kiedy przygotowuję posiłki w domu, łatwiej mi wszystko policzyć. Inaczej wygląda sytuacja podczas wyjazdów. Ostatnio na konferencji aplikacja oszacowała, że mój obiad miał prawie 1200 kcal. Ważę około 95 kg, więc tym jednym posiłkiem dostarczyłem sobie niemal 60 proc. dziennego zapotrzebowania na energię.

„Chcę zobaczyć, jak dorastają”. Dzieci dają siłę do walki

Miałem momenty zwątpienia, kiedy machałem ręką i myślałem, że mam już dosyć takiego życia. Każdy musi jednak znaleźć własną motywację.

Dla mnie najważniejsze jest to, że mam dwójkę jeszcze stosunkowo małych dzieci. Chcę dożyć momentu, kiedy staną się dorosłe. Chcę pomóc im wystartować w życiu, wspierać je i być przy nich. Nie chcę zostawić żony i dzieci samych. To jest moja motywacja do tego, żeby się leczyć i dbać o siebie.

Historia rodzinna powinna skłaniać do czujności

Duża odpowiedzialność spoczywa również na lekarzach. Powinni zwracać uwagę na nawet niewielkie symptomy, słuchać pacjentów i zlecać podstawowe badania. Już morfologia czy lipidogram mogą pomóc wychwycić sygnały, że w organizmie dzieje się coś niepokojącego.

Nie można tłumaczyć wysokiego cholesterolu wyłącznie genetyką, mówiąc, że skoro mama miała podwyższone wyniki, to ja również muszę je mieć.

Mój tata również miał wysoki cholesterol. Zmarł dwa lata temu. Dlatego jestem daleki od myślenia, że skoro ktoś w rodzinie miał podobne problemy, to nie ma sensu niczego zmieniać. Historia rodzinna powinna raczej skłaniać do większej czujności.

Oczywiście nie wszystko udaje mi się kontrolować idealnie. Mój niedawny pobyt w szpitalu udowodnił mi, że nadal mogą pojawiać się poważne komplikacje. Niektóre kwestie wymagają jeszcze diagnostyki. Mój przypadek jest bardziej skomplikowany, niż mogłoby się wydawać.

Kolory na opakowaniach zamiast skomplikowanych etykiet. Jest pomysł na zmiany

Obecnie udaje mi się utrzymywać cholesterol pod kontrolą. Nie jest to niemożliwe ani szczególnie trudne, choć wymaga samozaparcia i odpowiedniej motywacji.

Jako organizacja pacjentów chcemy działać na rzecz poprawy sposobu oznaczania produktów spożywczych. Kiedyś funkcjonował system Nutri-Score, w którym żywność oznaczano kolorami i literami. Uważam jednak, że nie był wystarczająco czytelny. Obecnie tego systemu już nie ma, z Polski został wycofany.

Mamy własny pomysł na prostsze rozwiązanie i chcielibyśmy rozmawiać o nim z decydentami. Jestem również zwolennikiem zmian podatkowych. Uważam, że należałoby podnieść VAT na żywność wysoko przetworzoną, nawet do poziomu 23 proc., a jednocześnie wspierać producentów zdrowej żywności.

Druga propozycja to proste oznaczanie produktów trzema kolorami: zielonym, pomarańczowym i czerwonym. Zielony oznaczałby żywność, którą można jeść codziennie. Pomarańczowy wskazywałby produkty, które powinno się spożywać rzadziej, na przykład raz w tygodniu, a czerwony oznaczałby żywność, której nie powinno się jeść w ogóle.

Ludziom trzeba ułatwiać podejmowanie dobrych decyzji. Widzę to również na przykładzie własnych dzieci. W szkole uczą się na pamięć mitozy, mejozy czy rozmnażania pantofelka, ale często nie znają podstawowych składników żywności. Pojęcia takie jak węglowodany czy aminokwasy są dla nich czarną magią.

Zdrowe życie nie musi być trudne. Trzeba tylko wytłumaczyć społeczeństwu, co oznacza zdrowe odżywianie i jak wybierać produkty. Potrzebne są też rozwiązania systemowe, które pozwolą zdrowej żywności konkurować cenowo z produktami mniej korzystnymi dla zdrowia.

Dziś oszczędzamy na profilaktyce. Płacimy za to zdrowiem

Jako społeczeństwo jesteśmy w bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej. Polska znajduje się wśród państw europejskich o najkrótszej oczekiwanej długości życia. Dużą rolę odgrywają choroby sercowo-naczyniowe, udary i zawały serca. W Polsce przeciętny mężczyzna, żyje siedem lat krócej od kobiety, a głównymi przyczynami są niebezpieczne picie alkoholu  oraz brak diagnostyki i unikanie wizyt lekarskich.

Wysoki cholesterol to cichy zabójca. Nie ma sensu się oszukiwać. Trzeba z tym walczyć systemowo, na wielu poziomach: poprzez edukację, profilaktykę, dostęp do badań i odpowiednie leczenie.

Dużo mówimy o profilaktyce, ale wciąż wydajemy na nią zdecydowanie za mało. Tymczasem każda złotówka przeznaczona na profilaktykę może przynieść w przyszłości korzyści rzędu 14–15 zł. To pokazuje, że inwestowanie w zapobieganie chorobom po prostu się opłaca.