- Umiarkowane picie kawy (1 do 3 filiżanek dziennie) nie wiąże się ze wzrostem ryzyka niekontrolowanego nadciśnienia
- Dawka kofeiny może podnieść ciśnienie skurczowe o ok. 8 mmHg, a efekt utrzymuje się przez około 3 godziny
- Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego (wytyczne 2024) dopuszcza picie kawy u osób z nadciśnieniem
- Kawa niefiltrowana może podnosić LDL („zły” cholesterol) i przy bardzo dużym spożyciu zwiększać obciążenie układu krążenia
Jak kawa wpływa na ciśnienie krwi przy nadciśnieniu?
Nadciśnienie tętnicze oznacza, że ciśnienie krwi przez dłuższy czas utrzymuje się powyżej wartości uznawanych za prawidłowe. To obciąża serce i naczynia krwionośne, a w konsekwencji zwiększa ryzyko chorób układu krążenia. Nic dziwnego, że pojawia się pytanie, czy kofeina z kawy może nasilać wahania ciśnienia.
Kofeina działa pobudzająco na układ nerwowy i u części osób powoduje krótkotrwały wzrost ciśnienia. Może się to wiązać z chwilowym zwężeniem naczyń krwionośnych albo osłabieniem działania substancji, które pomagają je rozszerzać. W praktyce liczy się indywidualna reakcja organizmu na konkretną porcję kawy.
Czy kawa podnosi ciśnienie od razu po wypiciu?
Dane z analizy opublikowanej w serwisie Springer wskazują, że porcja ok. 200–300 mg kofeiny, czyli mniej więcej 2 filiżanki kawy, podnosi ciśnienie skurczowe o ok. 8 mmHg. W tym samym czasie ciśnienie rozkurczowe rośnie o ok. 6 mmHg. U osoby z już podwyższonymi wartościami taki wzrost może być odczuwalny.
Ten efekt nie utrzymuje się przez cały dzień. Wykazano, że wzrost ciśnienia po kawie trwa co najmniej około 3 godziny, a potem wartości zwykle wracają do wyjściowych. Dlatego kawę lepiej wypić nie tuż przed planowanym pomiarem, bo wynik może wyjść zawyżony.
Ile kawy dziennie przy nadciśnieniu?
U wielu osób z nadciśnieniem umiarkowane picie kawy nie pogarsza kontroli ciśnienia. Według danych opisanych w Current Hypertension Reports 1 do 3 filiżanek dziennie nie wiąże się ze wzrostem ryzyka niekontrolowanego nadciśnienia. Przy regularnym piciu organizm często częściowo przyzwyczaja się do kofeiny, więc wahania ciśnienia bywają z czasem mniejsze.
Więcej niż 3 filiżanki dziennie to już inna sytuacja, zwłaszcza u osób palących. W tej grupie nadmiar kawy może utrudniać kontrolę ciśnienia i zwiększać ryzyko problemów sercowo naczyniowych. Jeśli nie palisz i trzymasz się ok. 2 filiżanek dziennie, ryzyko negatywnego wpływu na leczenie jest zwykle mniejsze.
Jaką kawę wybierać przy nadciśnieniu: filtrowana czy niefiltrowana?
Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego w wytycznych z 2024 roku podaje, że osoby z nadciśnieniem nie muszą całkowicie rezygnować z kawy. Jednocześnie zwraca uwagę, że znaczenie ma sposób przygotowania napoju. Kawa niefiltrowana, na przykład parzona po turecku albo gotowana, może działać inaczej niż kawa filtrowana, na przykład z ekspresu przelewowego.
- zawiera więcej substancji takich jak kafestol i kahweol
- może nieznacznie podnosić poziom "złego" cholesterolu LDL
- przy bardzo dużym spożyciu (powyżej 9 filiżanek) zwiększa ryzyko sercowe
Część organizacji, w tym American Heart Association, zaleca, by osoby z nadciśnieniem trzymały się dziennej dawki kofeiny poniżej 300 mg. Przy ciężkim nadciśnieniu albo takim, które trudno uregulować lekami, potrzebna jest większa ostrożność i ograniczenie do maksymalnie 1 filiżanki dziennie. Pomaga też obserwowanie, czy po konkretnym rodzaju kawy pojawiają się objawy, na przykład kołatanie serca.
Kawa a leki na nadciśnienie: czy kofeina osłabia działanie tabletek?
Częsta obawa dotyczy tego, czy kofeina może osłabiać działanie leków na nadciśnienie. Badanie opisane w bazie PubMed, przeprowadzone w grupie osób leczonych farmakologicznie, nie wykazało, by kawa z kofeiną powodowała niebezpieczne skoki ciśnienia lub pogorszenie stanu naczyń. Dotyczyło to osób, które piły kawę regularnie i jednocześnie przyjmowały leki.
W tej grupie reakcja na kawę z kofeiną była podobna do reakcji na kawę bezkofeinową i wodę. To sugeruje, że przy dobrze dobranym leczeniu i regularnym piciu kawy organizm może reagować na kofeinę stabilnie. W praktyce oznacza to, że u części osób kawa nie koliduje z terapią, jeśli nadciśnienie jest kontrolowane.
Jak pić kawę przy nadciśnieniu: praktyczne zasady
Przy nadciśnieniu kawa nie musi być całkowicie wykluczona, ale liczy się umiar. Znaczenie ma też sposób parzenia, bo nie każda kawa działa tak samo na układ krążenia. Poniżej kilka praktycznych zasad, które pomagają ograniczyć ryzyko skoków ciśnienia.
- ogranicz się do 1–2 filiżanek dziennie, najlepiej parzonych przez filtr
- unikaj picia kawy bezpośrednio przed planowanym pomiarem ciśnienia
- kontroluj reakcję organizmu, jeśli po kawie pojawia się kołatanie serca, zmniejsz dawkę
- przy bardzo wysokim i niestabilnym nadciśnieniu ilość kofeiny warto omówić z lekarzem
Kawa przy nadciśnieniu nie musi być produktem zakazanym, jeśli nie ma jej w nadmiarze. W praktyce bezpieczniejszym wyborem bywa kawa filtrowana niż kawa niefiltrowana, na przykład „sypana”. To prosty sposób, by ograniczyć ryzyko wzrostu LDL i dodatkowego obciążenia układu krążenia.
Jak zapobiegać nadciśnieniu tętniczemu GALERIA
6
Źródła:
