Celowo wywołują u siebie choroby i trafiają do szpitala. Za tym zachowaniem kryje się zaburzenie psychiczne

Częste pobyty w szpitalu z nietypowymi objawami mogą być sygnałem zespołu Münchhausena. W tym zaburzeniu osoba świadomie udaje dolegliwości albo wywołuje u siebie objawy, na przykład poprzez ranienie ciała, żeby uzyskać opiekę i uwagę. Zwykle nie chodzi o pieniądze, tylko o silną potrzebę bycia w roli pacjenta.

Kobieta siedząca w gabinecie lekarskim rozmawia z lekarką. O leczeniu zespołu Münchhausena przeczytasz na Poradnik Zdrowie.
Autor: Zdjęcie poglądowe/ Wygenerowane przez AI Kobieta podczas konsultacji z lekarzem w nowoczesnym gabinecie medycznym.
  • Zespół Münchhausena polega na świadomym wywoływaniu objawów lub udawaniu schorzeń w celu znalezienia się w centrum uwagi
  • Chory kieruje się wewnętrznym przymusem bycia pod opieką personelu medycznego, a nie chęcią wyłudzenia korzyści finansowych
  • Sygnałem ostrzegawczym jest częste zmienianie szpitali oraz nagłe pogorszenie stanu zdrowia tuż przed planowanym wypisem
  • Według zaleceń Mayo Clinic najskuteczniejszą formą pomocy jest psychoterapia prowadzona bez oskarżania pacjenta o kłamstwo
  • W Polsce pomoc lekarza psychiatry w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia jest dostępna dla pacjentów bez skierowania
  • Zespół Münchhausena: na czym polega zaburzenie pozorowane

    Zespół Münchhausena to zaburzenie psychiczne, w którym osoba celowo wywołuje u siebie objawy albo udaje poważną chorobę. Serwis Cureus opisuje to jako świadome wprowadzanie w błąd otoczenia i personelu medycznego. W praktyce może chodzić o zgłaszanie bólu, którego nie ma, albo o doprowadzanie do ran czy infekcji.

    W ICD-11 ten problem jest opisany jako zaburzenie pozorowane narzucone sobie. Kluczowe jest to, że osoba zwykle nie robi tego po to, by zyskać coś „na zewnątrz”, na przykład zasiłek albo zwolnienie z pracy. To zachowania wynikające z wewnętrznego przymusu, który trudno opanować bez pomocy specjalisty.

    Gadaj Zdrów - lęk i zaburzenia lękowe

    Dlaczego osoby z zespołem Münchhausena udają chorobę

    Za udawaniem objawów rzadko stoi jeden, prosty powód. NHS wskazuje, że celem bywa wejście w „rolę chorego”, czyli uzyskanie opieki i zainteresowania otoczenia. Dla części osób to sposób radzenia sobie z trudnymi emocjami.

    Motywacje bywają różne i nie zawsze są jasne nawet dla samej osoby. Część chorych chce być ważna dla personelu medycznego, a część przenosi odpowiedzialność za swoje życie na opiekunów. Zdarza się też element autokary, czyli pogarszanie stanu fizycznego w reakcji na niskie poczucie własnej wartości.

    Objawy i sygnały ostrzegawcze zespołu Münchhausena

    W zespole Münchhausena często powtarzają się podobne schematy zachowań. NCBI Bookshelf opisuje wielokrotne pobyty w różnych szpitalach, określane przez lekarzy jako peregrynacja. Zwraca uwagę także nagłe pogorszenie stanu zdrowia tuż przed planowanym wypisem lub zakończeniem leczenia.

    Niektóre sygnały mogą sugerować, że objawy nie wynikają z naturalnego przebiegu choroby. Do najczęściej opisywanych należą:

    • liczne blizny po operacjach i zaskakująca chęć poddawania się kolejnym, ryzykownym zabiegom
    • wyniki badań laboratoryjnych, które całkowicie nie pasują do tego, co pacjent mówi o swoim bólu
    • silna niechęć do pokazania dokumentacji medycznej z poprzednich placówek
    • opowiadanie o sobie niezwykle barwnych, ale mało prawdopodobnych historii dotyczących życia i sukcesów
    • podejrzane przewidywanie przez pacjenta kolejnych etapów choroby bez konsultacji z lekarzem.

    Leczenie zespołu Münchhausena: psychoterapia i podejście bez oskarżeń

    Leczenie bywa trudne, bo wiele osób nie przyznaje się do udawania objawów i unika kontaktu z psychiatrą. Mayo Clinic podkreśla, że oskarżanie o kłamstwo zwykle wywołuje złość i skłania do szukania pomocy w kolejnej placówce. Lepsze efekty daje spokojne, nieoceniające podejście, które ułatwia przyjęcie pomocy psychologicznej.

    W terapii liczy się poprawa funkcjonowania i jakości życia, nie tylko „gaszenie” objawów fizycznych. Pomaga też jeden lekarz prowadzący, który koordynuje opiekę i ogranicza mnożenie konsultacji u wielu specjalistów. Psychoterapia wspiera naukę radzenia sobie ze stresem i budowanie relacji bez uciekania w rolę pacjenta.

    Gdzie szukać pomocy w Polsce przy problemach psychicznych (NFZ)

    W Polsce dostępne jest bezpłatne wsparcie w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Do lekarza psychiatry nie jest potrzebne skierowanie od lekarza rodzinnego. Można zgłosić się bezpośrednio do poradni zdrowia psychicznego, gdzie możliwa jest diagnoza oraz dalsza pomoc psychologa lub psychoterapeuty.

    NFZ podaje, że pomoc może mieć różną formę: wizyty w poradni, oddział dzienny albo leczenie stacjonarne w szpitalu. W nagłych kryzysach wsparcie jest dostępne całodobowo w izbach przyjęć szpitali psychiatrycznych. Rozmowa ze specjalistą pomaga lepiej zrozumieć sytuację i dobrać odpowiednią terapię.

    Źródła: