Cukrzyca ciążowa: przyczyny, objawy, leczenie, dieta

2019-06-26 11:36 Katarzyna Hubicz, Katarzyna Wójcik | Konsultacja: dr hab. Ewa Wender-Ożegowska, specjalista ginekolog położnik, diabetolog położniczy

Cukrzyca ciążowa może być groźna dla ciebie i dla dziecka, więc w ciąży badaj regularnie poziom cukru we krwi. Jeśli poziom glukozy w ciąży zacznie rosnąć, będziesz wymagała specjalnej opieki. Przy cukrzycy ciążowej trzeba często kontrolować stan dziecka u lekarza, a przy porodzie będzie obecny neonatolog.

Spis treści

  1. Co to jest cukrzyca ciążowa?
  2. Diagnoza cukrzycy ciążowej: test pierwszy
  3. Diagnoza cukrzycy ciążowej: test drugi
  4. Diagnoza cukrzycy ciążowej: test trzeci
  5. Cukrzyca ciążowa - leczenie
  6. Postępowanie przy cukrzycy ciążowej
  7. Cukrzyca ciążowa - konieczne częste kontrole u lekarza
  8. Poradnie dla kobiet w ciąży z cukrzycą
  9. Poród przy cukrzycy ciążowej

Dobra wiadomość: cukrzyca ciążowa nie jest to choroba powszechna, bo zdarza się u zaledwie 2-4 procent ciężarnych. Rozwija się zwykle w II trymestrze ciąży, a jej objawy na ogół ustępują po porodzie.

Co to jest cukrzyca ciążowa?

Cukrzyca ciążowa to nietolerancja węglowodanów, która występuje w trakcie ciąży u kobiet, które wcześniej miały prawidłowy poziom cukru we krwi. Wywołują ją zaburzenia gospodarki hormonalnej.

Może pojawić się u każdej z nas, ale bardziej narażone są te, które przed zajściem w ciążę miały sporą nadwagę, bądź w ich najbliższej rodzinie jest ktoś chory na cukrzycę typu II.

Ryzyko wzrasta też wraz z wiekiem i przy kolejnej ciąży (zwłaszcza, jeśli w poprzedniej stwierdzano podwyższony poziom cukru).

Nierozpoznana bądź źle leczona cukrzyca może powodować poród przedwczesny, niedojrzałość metaboliczną wielu narządów płodu (przede wszystkim układu oddechowego), przerost mięśnia sercowego oraz związane z tym upośledzenie jego czynności po porodzie.

U ciężarnych z cukrzycą częściej niż u zdrowych dochodzi do zgonu wewnątrzmacicznego.

Powikłaniem cukrzycy ciążowej jest też tzw. makrosomia, czyli nadmierna wielkość lub masa płodu (dziecko waży więcej niż 4,2 kg). To z kolei wiąże się z ryzykiem przedłużonego i utrudnionego porodu, urazów okołoporodowych u matki i malucha.

Jeśli cukrzyca nie jest leczona, noworodki często rodzą się z zaburzeniami oddychania z uwagi na niedojrzałość płuc i niejednokrotnie wymagają – mimo porodu w terminie – podłączenia do respiratora.

Cukrzyca ciążowa matki może też być przyczyną ostrzejszego przebiegu żółtaczki noworodkowej.

Diagnoza cukrzycy ciążowej: test pierwszy

Unikniesz powikłań, jeśli cukrzyca ciążowa zostanie odpowiednio wcześnie rozpoznana i prawidłowo leczona.

Sygnałem do niepokoju mogą być zawroty głowy, omdlenia i silne pragnienie, wywołane nadmiarem cukru krążącego we krwi.

Ale u większości kobiet cukrzyca ciążowa nie daje żadnych objawów, rozwija się w ukryciu i może spowodować wiele złego.

To dlatego testy na poziom cukru we krwi robi się w ciąży kilkakrotnie.

Pierwszy raz badanie poziomu glikozy we krwi przeprowadza się do 10 tygodnia - po to, by ocenić, czy przyszła mama nie choruje na cukrzycę, o której jeszcze nie wie.

Badanie jest bardzo proste - to zwykłe pobranie krwi na czczo.

Diagnoza cukrzycy ciążowej: test drugi

Pomiędzy 24. a 26. tygodniem ciąży przeprowadza się drugi test, tzw. obciążenia glukozą, i jest to bardziej skomplikowane.

Najpierw pielęgniarka pobiera krew, następnie musisz wypić szklankę wody, w której rozpuszczono 50 g glukozy.

Napój jest bardzo słodki, dlatego do roztworu dolej sok z połówki cytryny. Nie wpływa to na wynik badania, za to poprawia smak glukozy.

Po godzinie, a następnie po dwóch krew pobierana jest ponownie.

Przed tym badaniem nie musisz być na czczo.

Wcześniej upewnij się, czy glukozę masz kupić sama, czy też jest ona dostępna w danym gabinecie. Wynik zwykle odbierasz następnego dnia.

Jeśli wynik jest prawidłowy, tzn. poziom cukru nie przekracza 140 mg%, wszystko jest w porządku.

Ważne

Dieta w cukrzycy ciążowej jest bardzo podobna do zwykłej diety cukrzycowej.

Twoje posiłki powinny zawierać odpowiednie ilości węglowodanów, białka i tłuszczu oraz utrzymywać się pomiędzy 2300 a 2500 kcal dziennie.

Ilość przyjmowanego białka nie powinna być większa niż 1,5-2 g/1 kg masy ciała.

Kobietom z cukrzycą ciążową lekarze zalecają tzw. dietę bogatoresztkową. Składniki resztkowe znajdziesz w jarzynach, owocach czy produktach zbożowych. Hamują one nadmierne wchłanianie glukozy.

Należy też unikać wszelkiego rodzaju słodyczy.

Tłuszcze we właściwej diecie powinny stanowić ok. 30 proc. dziennej dawki energii.

Zalecana dieta powinna więc wyglądać tak:

40-50 proc. - węglowodany (owoce, ciemne pieczywo, płatki owsiane, kasze)

30 proc. - białko (drób, ryby)

20-30 proc. - tłuszcze.

Pamiętaj - nie ma diety uniwersalnej!

Lekarz przygotowuje ją indywidualnie dla każdej pacjentki.

Diagnoza cukrzycy ciążowej: test trzeci

Jeśli zaś jest wyższy, ale nie przekracza 180 mg% (wyższy wynik świadczy o cukrzycy), kobieta jest kierowana na tzw. test diagnostyczny.

Badanie to jest bardzo podobne do poprzedniego, tyle tylko, że trzeba być na czczo, roztwór jest słodszy, gdyż należy wypić 75 g glukozy, a krew pobierana jest nie godzinę, ale dwie godziny po wypiciu roztworu.

W tym czasie nie możesz zjeść śniadania, gdyż nawet mała przekąska wpłynie na wynik testu.

Gdy wynik tego testu będzie wyższy od 95 mg%, a dwie godziny po posiłku wyższy niż 140 mg%, dostaniesz skierowanie do poradni diabetologicznej lub do ośrodka położniczego zajmującego się cukrzycą w ciąży.

Wyniki niższe oznaczają, że pacjentka nie ma cukrzycy ciążowej.

Pamiętaj, test obciążenia 75 g glukozy jest prawidłowo przeprowadzony gdy:

  • byłaś na czczo
  • poprzedniego dnia nie jadłaś dużej ilości słodyczy
  • ostatni posiłek przed testem zjadłaś około 12 godzin wcześniej

Tego testu już się nie powtarza - wyniki nieprawidłowe świadczą o cukrzycy ciążowej. Kolejny test niepotrzebnie wydłużyłby tylko okres do rozpoczęcia leczenia.

Cukrzyca ciążowa - leczenie

Leczenie zaczyna się od razu po wizycie u diabetologa.

Pierwszym jego etapem zawsze jest zmiana diety na taką, która pozwoli unormować poziom cukru we krwi.

Trzeba ograniczyć ilość cukrów prostych (czyli np. słodyczy i soków owocowych) oraz tłuszczów. Specjalista dobiera dietę, uwzględniając okres ciąży, masę ciała oraz aktywność fizyczną ciężarnej.

Zaleca też, by kontrolować poziom cukru cztery razy dziennie: rano na czczo, a potem godzinę po każdym głównym posiłku.

Służą do tego glukometry, czyli specjalne urządzenia z cieniutką igłą i paskiem pomiarowym. Igłą nakłuwa się skórę na palcu i wyciska z niego na pasek odrobinę krwi. Wynik wyświetla się po chwili.

Poziom cukru na czczo nie powinien przekroczyć 90 mg%, a po posiłkach - 120 mg%.

Jeśli po tygodniu diety poziom cukru nadal jest wyższy niż te podane wartości docelowe, nie ma rady: trzeba nauczyć się robić sobie zastrzyki, bo konieczne jest leczenie insuliną.

Postępowanie przy cukrzycy ciążowej

Kobieta musi zacząć systematycznie prowadzić specjalny dzienniczek, w którym za każdym razem trzeba zapisywać poziom cukru i wielkość przyjmowanych dawek insuliny, a dodatkowo dokładnie notować wszystkie posiłki i przekąski.

Powinna także liczyć tzw. wymienniki węglowodanowe, zwane też jednostkami chlebowymi. To równowartość 10 g węglowodanów przyswajalnych przez organizm (skrobi, sacharozy, laktozy).

Ważna jest nie tylko odpowiednia dieta, ale także wysiłek fizyczny, który poprawia spalanie glukozy, zmniejsza insulinooporność tkanek i zwiększa ich wrażliwość na insulinę.

Dlatego jeśli przyszła mama dobrze się czuje i nie ma innych przeciwwskazań, lekarz zaleca specjalne zestawy ćwiczeń przyspieszających metabolizm.

Cukrzyca ciążowa - konieczne częste kontrole u lekarza

Ciężarne z cukrzycą częściej niż zdrowe kobiety muszą zgłaszać się do lekarza prowadzącego, po to, by kontrolować stan dziecka. Jak często?

Od momentu rozpoznania cukrzycy do 34. tygodnia ciąży co dwa tygodnie, po 36. tygodniu zaś co tydzień.

Podczas takiego badania lekarz ocenia m.in. wielkość dziecka i słucha bicia jego serca za pomocą aparatu KTG.

W razie konieczności wykonuje dodatkowo ocenę profilu biofizycznego płodu.

Wszystko po to, by zapobiec śmierci dziecka (jeszcze kilkanaście lat temu ciężarne z cukrzycą często rodziły martwe dzieci).

Jeśli ocena stanu płodu wypada pomyślnie, a kontrolowanie poziomu cukru we krwi przynosi dobre rezultaty, z porodem można czekać do terminu.

W takim przypadku nie ma też przeciwwskazań do porodu naturalnego. Nie powinien się on jednak odbywać w zwykłym szpitalu, lecz w ośrodku referencyjnym (szpitalu specjalizującym się w przyjmowaniu trudnych porodów).

Gdzie szukać pomocy

Poradnie dla kobiet w ciąży z cukrzycą

  • Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny AM, Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych, Białystok, ul. M. Skłodowskiej 24 a, tel. (0-85) 746 86 07 i 746 82 39

  • Szpital Uniwersytecki, Poradnia Diabetologiczna, Kraków, ul. Kopernika 15, tel. (0-12 ) 424 83 14

  • Centrum Zdrowia Matki Polki, Poradnia Cukrzycowa, Łódź, ul. Rzgowska 281/289, tel. (0-42) 271 11 52

  • Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych i Diabetologii Śląskiej Akademii Medycznej, Zabrze, ul. 3 Maja 13, tel. (0-32) 370 44 27

  • Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny AM, Poradnia Diabetologiczna, Poznań, ul. Polna 33, tel. (0-61) 841 92 87

  • Pomorska Akademia Medyczna, Regionalna Poradnia dla Chorych na Cukrzycę, Szczecin, ul. Arkońska 4, tel. (0-91) 45 40 112 i 45 41 007 w. 557

  • Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny AM, Poradnia Diabetologiczna, Warszawa, ul. Banacha 1a, tel. (0-22) 599 15 65

  • Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii AM, Poradnia Cukrzycowa, Warszawa, ul. Kondratowicza 8, tel. (0-22) 326 53 08

  • Szpital Wojewódzki Nr 2, Oddział Chorób Wewnętrznych, Rzeszów, ul. Lwowska 60, tel. (0-17) 866 40 00

  • Wojewódzki Szpital Specjalistyczny, Oddział Endokrynologii i Diabetologii, Olsztyn, ul. Żołnierska 18, tel. (0-89) 538 64 82

  • Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 4, Lublin, ul. Jaczewskiego 8, tel. (0-81) 742 51 49.

Poród przy cukrzycy ciążowej

Przy porodzie powinien być obecny neonatolog - po to, by od razu po urodzeniu mógł ocenić stan dziecka.

Jeśli natomiast z dzieckiem dzieje się coś niepokojącego albo jest ono zbyt duże (waży więcej niż 4200 g), lekarze często zmuszeni są rozwiązać ciążę wcześniej, zwykle przez cesarskie cięcie.

Najkorzystniej jest, jeśli ma to miejsce po 37. tygodniu ciąży, bo wtedy dziecko na ogół jest już zdolne do samodzielnego oddychania.

Po porodzie poziom cukru we krwi zwykle wraca do normy. Przez pierwsze dwa tygodnie połogu trzeba go jednak regularnie kontrolować, a po 2-3 miesiącach po porodzie zrobić test doustnego obciążenia glukozą 75 g.

Najczęściej problem kończy się wraz z ciążą. Ale warto zachować czujność, bo zdarza się, że cukrzyca zostaje i pacjentka musi także po urodzeniu dziecka pozostać pod opieką poradni diabetologicznej.

U trzech na dziesięć kobiet, które w ciąży miały cukrzycę, choroba za jakiś czas wraca. Zwykle jest to cukrzyca typu II, czyli taka, która nie wymaga podawania insuliny (trzeba trzymać dietę i dużo się ruszać).

Czasem, szczególnie u pacjentek, które miały prawidłową masę ciała i choroba ujawniła się przed 24. tygodniem ciąży, może rozwinąć się również cukrzyca typu I, czyli ten typ choroby, który do końca życia wymaga leczenia insuliną.

miesięcznik "M jak mama"

Sprawdź e-poradnik
Cukrzyca ciążowa - e-poradnik

Autor: materiały prasowe

Z poradnika dowiesz się:

  • co to jest indeks glikemiczny i wymienniki węglowodanowe, i dlaczego są ważne
  • ile posiłków dziennie powinna jeść mama z cukrzycą ciążową
  • jak komponować poszczególne posiłki: które produkty są zalecane, a których trzeba unikać
  • jakie słodycze są bezpieczne dla mamy z cukrzycą
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Anna Bella
|

Z cukrzycą w ciąży trzeba być w kontakcie z lekarzem oczywiści

watermelonlady
|

Zapraszam na bloga z przepisami http://watermeonlady.blogsp...

Jula
|

w 2014 r. zmieniły się wytyczne do testów, tego samego dnia jest oznaczany poziom na czczo, po 1 godz i po 2 godz, po wypiciu 75 g glukozy. Szkoda, że redakcja portalu bez namysłu przepisuje jakieś stare info.

Julka
|

Test robi się z 75g glukozy i trzeba być na czczo!

Janelka
|

Cukrzycę ciążową najłatwiej stabilizować właśnie dietą. Nie łudźmy się, że jak będziemy wcinać niezdrowe chipsy czy białe pieczywko to wszystko będzie OK.

Słodziak
|

Niestety poradnia krakowska uznaje tylko skierowania od placówek państwowych, co jest wg mnie dyskryminacją pacjentek prowadzonych prywatnie. Ponadto od tygodnia nie udaje mi się skutecznie dodzwonić na rejestrację, bo nikt nie odbiera... Takie specyficzne dbanie o pacjentkę. Niech pobiega po lekarzach, żeby dostać uznawane przez nich skierowanie, a potem z papierkiem w zębach niech osobiście przyjdzie się zarejestrować. Jako mama trójki małych dzieci chyba się poddam... No ale klinika uniwersytecka ewidentnie nie jest dla każdego :-(

Stop
|

Chorzy na cukrzycę powinni stosować odpowiednią dietę i żyć aktywnie. Zobacz jak to zrobić na https://www.facebook.com/ka...

Kasja
|

Wlasnie odebralam wyniki tolerancji glukozy 75g. Wynik na czczo w normie 86. Po godzinoe 189czyli o 9 podwyzszony po 2h 158 a norma do 140. Jestem przerazona nigdy nie mialam problemow z cukrem. Jestem szczupla osoba. Napiszcie co sadzicie o wynikach

pixela
|

no ja właśnie w ciąży przechodziłam przez to, nie bylo lekko, ale dalam rade. mierzylam sobie regularnie cukier, zeby kontrolowac. kupilam sobie do domu glukometr diagnostic gold, zeby nie latac co chwile do pielegniarki

HannaGALAN, Wwa
|

BH.115.
MOTTO: KOBIETY W CIĄŻY MUSZĄ MIEĆ ENERGIĘ, NAJLEPIEJ Z POŻYWIENIA. *****

ZDROWIE ORAZ DOBRE SAMOPOCZUCIE POWINNY BYĆ WYNIKIEM JEDZENIA, CZYSTEGO ORAZ ENERGETYCZNEGO POŻYWIENIA:
Głównie bez toksyn i oczywiście nie powodującego otyłości czy też cukrzycy typu 2. Zdecydowanie uważam, że konsumowanie różnych produktów spożywczych w oparciu o tabele tzw. INDEKS ŻYWIENIOWY TJ. IŻ PRODUKTU; wystarcza aby ciążę przechodzić sprawnym żwawym krokiem.

W TYM CZASIE ODŻYWIANIE TO KLUCZ DO PRAWIDŁOWEJ, PROZDROWOTNEJ EGZYSTENCJI:
Dlatego ważne jest odkrycie dotyczące chleba przedstawione poniżej. Dzisiaj jest to w kraju absolutnie żywieniowy unikat.

POMAGA NAM W TYM MIANOWICIE, CHLEB TYPU KR-IRL:
Stabilizujący poziom cukru we krwi na wiele godzin. Jemy bez większych zahamowań, smacznie i dużo, a przede wszystkim energetycznie oraz bez uczucia głodu. Zmęczenie jest nam wtedy obce, a kreatywność myślenia zaskakuje nas samych. Zdrowiejmy i utrzymujemy zatem szczupłą ciążową sylwetkę.

TAKIE ODŻYWIANIE NIE JEST DROGIE, A WRĘCZ WYJĄTKOWO TANIE:
Koszt 1 szt. mini chlebka to 15-20 groszy czyli całodzienne wyżywienie 1 osoby nie przekroczy 2,00 zł. Zjadamy mniej droższych produktów, a to dlatego; że CHLEB TYPU KR-IRL, zapewnia uczucie sytości przez 4-5 godz. Eliminuje skutecznie tzw. wilczy głód, gwarantując przy tym odżywienie biologicznie wzorcowe. Konsumujemy zatem tzw. NISKIE WĘGLOWODANY TJ. DO 26% WZROSTU, niezbędne w diecie człowieka. To kłopot, że nie kupisz tego chleba, nikt go nie piecze, nikt na nim nie zarabia, ale samemu upiec warto. *****