- Niesteroidowe leki przeciwzapalne mogą ograniczać dopływ krwi do nerek poprzez blokowanie substancji ochronnych
- Na uszkodzenia najbardziej narażeni są seniorzy oraz osoby cierpiące na cukrzycę lub niewydolność serca
- Wczesne problemy z nerkami często nie dają objawów i wymagają wykonania badań krwi oraz moczu
- Według National Kidney Foundation bezpieczniejszą alternatywą dla nerek jest stosowanie paracetamolu lub żeli przeciwbólowych
- Ministerstwo Zdrowia wskazuje leki przeciwzapalne jako częstą przyczynę zaostrzeń chorób wymagających leczenia w szpitalu
NLPZ a nerki: dlaczego ibuprofen i podobne leki mogą szkodzić
Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) to jedne z najczęściej używanych leków przeciwbólowych. Do tej grupy należą preparaty z ibuprofenem, naproksenem i diklofenakiem. Pomagają na ból i gorączkę, ale u części osób mogą obciążać nerki, a w skrajnych przypadkach prowadzić do ostrego uszkodzenia nerek. Wynika to z tego, że nerki są wrażliwe na zmiany przepływu krwi, a NLPZ mogą ten przepływ zaburzać.
Jak NLPZ uszkadzają nerki: prostaglandyny i spadek przepływu krwi
Mechanizm jest dobrze opisany w wytycznych KDIGO. NLPZ zmniejszają produkcję prostaglandyn, czyli związków, które pomagają utrzymać prawidłowe rozszerzenie naczyń krwionośnych w nerkach. Gdy prostaglandyn jest mniej, może dojść do skurczu tętniczki doprowadzającej krew do nerki. Efekt to mniejszy przepływ krwi przez nerki i ryzyko nagłego pogorszenia ich pracy.
Kto jest najbardziej narażony na uszkodzenie nerek po NLPZ
Ryzyko powikłań nerkowych po NLPZ nie jest takie samo u wszystkich. Jak opisano w publikacjach dostępnych w PubMed Central, rośnie ono szczególnie u osób starszych oraz u pacjentów z chorobami przewlekłymi. Najważniejsze czynniki ryzyka to:
- podeszły wiek
- przewlekła choroba nerek (PChN)
- cukrzyca oraz niewydolność serca
- odwodnienie organizmu
- jednoczesne przyjmowanie leków moczopędnych lub leków na nadciśnienie (np. inhibitorów ACE).
Uszkodzenie nerek po lekach przeciwbólowych: objawy i jakie badania je wykrywają
Wczesne uszkodzenie nerek po lekach może przez długi czas nie dawać wyraźnych objawów. To oznacza, że ktoś może czuć się dobrze, mimo że wyniki badań już się pogarszają. Według informacji z NCBI Bookshelf pierwsze sygnały ostrzegawcze najczęściej widać w badaniach krwi i moczu. Przy regularnym stosowaniu leków przeciwbólowych warto sprawdzać, czy w wynikach nie pojawiają się:
- obecność białka lub krwi w moczu
- obecność białych krwinek w osadzie moczu (tzw. jałowy ropomocz)
- problemy z zagęszczaniem moczu przez organizm
- nieprawidłowy poziom sodu lub zaburzenia zakwaszenia moczu.
Co zamiast NLPZ: bezpieczniejsze opcje dla nerek przy bólu
Przy przewlekłej chorobie nerek warto unikać doustnych NLPZ, szczególnie gdy eGFR spada poniżej 60. National Kidney Foundation wskazuje, że w zalecanych dawkach paracetamol (acetaminofen) jest dla nerek bezpieczniejszą opcją. Alternatywą mogą być też leki miejscowe, na przykład żele i plastry przeciwbólowe, które nie obciążają nerek tak jak tabletki.
W niektórych sytuacjach stosuje się też inne grupy leków wykorzystywanych w leczeniu bólu, na przykład wybrane leki przeciwdepresyjne lub przeciwdrgawkowe. Zwykle nie uszkadzają nerek bezpośrednio, ale mogą wymagać dostosowania dawki.
NLPZ przy chorobach nerek: praktyczne zasady na co dzień
W wytycznych polskiego Ministerstwa Zdrowia z lipca 2024 roku NLPZ wskazano jako jedną z przyczyn zaostrzeń chorób nerek, które mogą kończyć się leczeniem w szpitalu. Jeśli chorujesz na nerki, informuj o tym lekarza przed przepisaniem nowego leku i nie nadużywaj środków bez recepty. Dbaj też o nawodnienie, zwłaszcza w upały i podczas infekcji.
Przy dnie moczanowej polskie wytyczne sugerują, że zamiast NLPZ lepszym wyborem dla nerek mogą być niskie dawki kolchicyny lub sterydy. W tekście źródłowym podkreślono, że takie leczenie powinno odbywać się po konsultacji ze specjalistą.
11
Źródła:
