ALERGIA KRZYŻOWA - objawy. Tabela alergenów krzyżowych

1 komentarze
Autor: opracowanie redakcja na podstawie materiałów prasowych

Alergia krzyżowa polega na tym, że u osoby uczulonej na jeden alergen (np. pyłki brzozy) niepożądane objawy mogą się pojawić także po kontakcie z innym alergenem (np. jabłkiem). Czym dokładnie jest alergia krzyżowa? Jakie są jej objawy? Na czym polega diagnostyka i leczenie? Które alergeny reagują krzyżowo? Na te i inne pytania odpowiada ekspert - dr n. med. Zygmunt Nowacki, specjalista chorób dzieci, alergolog i wykładowca Polskiego Towarzystwa Zwalczania Chorób Alergicznych.

Alergia krzyżowa polega na tym, że u osoby, która jest już uczulona na jeden alergen, niepożądana reakcja może się pojawić także po kontakcie z innym alergenem. Wszystko przez podobieństwa strukturalne w budowie chemicznej alergenów wziewnych, kontaktowych i pokarmowych.

Alergia krzyżowa - co to jest?

Wiadomo, że białka obecne w pyłkach roślin bywają identyczne lub bardzo zbliżone pod względem budowy chemicznej do niektórych alergenów pokarmowych. Wobec tego przeciwciała IgE wytwarzane przez układ immunologiczny w odpowiedzi na kontakt z alergenem mogą nie rozpoznać różnic w budowie poszczególnych antygenów i potraktować je jako tożsame. "Myląc się", atakują wszystkie podobne do siebie białka, czego skutkiem jest współwystępowanie objawów alergii u osób wykazujących jednoczasową nadwrażliwość na alergeny pokarmowe, wziewne i kontaktowe (panalergeny).

Aż 30 proc. chorych na alergię wziewną jest uczulonych również na niektóre pokarmy

Tak właśnie definiuje się alergię krzyżową w medycynie. Klasyczne alergiczne reakcje krzyżowe zachodzą przede wszystkim pomiędzy pyłkami roślin oraz niektórymi owocami i warzywami (np. brzoza-jabłko-marchew; bylica-arbuz-seler), a dotyczą zwykle chorych z objawami alergicznego nieżytu nosa i astmy oskrzelowej.

Objawy alergii krzyżowej mogą wywołać również niespokrewnione gatunki roślin (np. buk-brzoza-leszczyna-grab), lateks i owoce (banan, kiwi, awokado, kasztan jadalny), roztocze kurzu domowego i owoce morza (krab, krewetka, ostryga), wieprzowina i sierść kota, a także mleko krowie i pochodzące od innych ssaków (np. kozy, owcy) oraz jaja kurze i inne, np. przepiórcze, kacze, indycze, perlicze czy nawet strusie.

Kiedy powstają alergiczne reakcje krzyżowe?

Jak objaśnia dr n. med. Zygmunt Nowacki, specjalista chorób dzieci, alergolog i wykładowca Polskiego Towarzystwa Zwalczania Chorób Alergicznych: – Zjawisko alergii krzyżowej uwarunkowane jest budową tzw. antygenów głównych, rozpoznawanych przez system immunologiczny człowieka i stymulujących syntezę specyficznych przeciwciał asIgE. Reakcja krzyżowa jest wysoce prawdopodobna, gdy homologia (czyli podobieństwo) sekwencji białek w budowie tzw. antygenów głównych sięga 70 procent. Przy wartościach nieprzekraczających 50 proc. reakcja krzyżowa występuje bardzo rzadko. W 1976 roku odkryto, że to profiliny, czyli białka szeroko rozpowszechnione w królestwie roślin (podobieństwo rzędu 70-80 proc.), są "mostem łączącym alergię pokarmową i wziewną". Odpowiadają one za alergiczne reakcje krzyżowe na linii: pyłek brzozy/bylicy-seler-przyprawy czy pyłek traw-seler-marchew. Podobnie reakcje krzyżowe lateksu z bananem, ananasem, selerem czy papryką tłumaczy się obecnością w nich profilin. Wyjaśniając, co to jest alergia krzyżowa, należy wspomnieć również o białkach przenoszących lipidy. To one kryją się za reakcjami krzyżowymi między niespokrewnionymi warzywami i owocami (np. brzoskwinia, śliwki, jabłka, wiśnie, kukurydza, brokuł, pietruszka) oraz między nimi a jęczmieniem, pszenicą, soją czy orzechami. W tym przypadku do uczulenia może dojść na drodze doustnej, niekoniecznie związanej z alergią na pyłki roślin.

Alergia krzyżowa - tabela najczęstszych alergenów reagujących krzyżowo

Brzoza buk, dąb, olcha, jesion, leszczyna, kasztan, drzewo oliwne, topola, trawy/zboża, bylica, rumianek, owoce pestkowe (jabłko, gruszka, śliwka, brzoskwinia), banan, kiwi, liczi, mango, pomarańcza, marchewka (surowa), ziemniak (surowy), seler, soja, pomidor (surowy), anyż, curry, papryka, pieprz, kminek, kolendra, orzechy, lateks
Bylica brzoza, drzewo oliwne, trawy/zboża, ambrozja, rumianek, złocień (margaretka), słonecznik, owoce pestkowe (jabłko, gruszka, śliwka, brzoskwinia), kiwi, mango, groch, marchewka (surowa), seler, pomidor (surowy), anyż, curry, koper, papryka, pieprz, kminek, kolendra, orzech ziemny i inne orzechy, lateks
Lateks brzoza, trawy/zboża, bylica, ambrozja, owoce pestkowe  (śliwka, brzoskwinia), banan, kiwi, mango, melon, papaja, awokado, ziemniak (surowy), seler, pomidor (surowy), orzech ziemny, kasztan jadalny, fikus
Seler brzoza, trawy/zboża, bylica, ambrozja, owoce pestkowe (jabłko, gruszka), mango, melon, ogórek, marchewka (surowa), pomidor (surowy), koper, papryka, pieprz, kminek, kolendra, lateks
Trawy/zboża brzoza, jesion, drzewo oliwne, rzepak, bylica, słonecznik, owoce pestkowe (jabłko, gruszka, śliwka, brzoskwinia), kiwi, melon, seler, pomidor (surowy), cebula, mąki (żyto, pszenica, owies), ryż, lateks

Alergia krzyżowa - objawy

Biorąc pod uwagę jednostkę chorobową, jaką jest alergia krzyżowa, objawy kliniczne tej choroby mogą być niezwykle zróżnicowane, jednak najczęściej objawia się zaburzeniami ze strony układu oddechowego (nieżyt nosa oraz kaszel i napady duszności) oraz układu pokarmowego (bóle brzucha, biegunka, nudności, wymioty).

Jeśli objawy dotyczą osób z jednoczesną alergią wziewną i pokarmową, to dają o sobie znać zwykle 15–30 min po spożyciu świeżych owoców i warzyw

U osób uczulonych na pyłki roślinne po spożyciu reagujących z nimi krzyżowo owoców i/lub warzyw obserwuje się również tzw. zespół alergii jamy ustnej (ang. OAS – oral allergy syndrome). Objawia się on świądem, pieczeniem, mrowieniem w gardle oraz obrzękiem warg i/lub podniebienia i/lub języka.

– Alergiczne reakcje krzyżowe mogą również wywołać symptomy skórne, np. pokrzywkę, rumień czy zaostrzenie zmian w przebiegu atopowego zapalenia skóry. Z kolei u chorujących jednocześnie na astmę oskrzelową istnieje ryzyko wystąpienia ostrych objawów ogólnoustrojowych, zagrażających życiu – uczula alergolog.

Warto wiedzieć

Ważne

Alergia krzyżowa - co jeść?

– Generalnie chorzy na alergię krzyżową mogą jeść gotowane lub pieczone owoce/warzywa, a muszą wystrzegać się surowych. Natomiast w przypadku alergenów, takich jak mleko czy pszenica, obróbka termiczna nie wystarcza. Dzieje się tak dlatego, że alergeny mogą posiadać zarówno epitopy (fragmenty alergenu łączące się z przeciwciałami) liniowe – oporne na wysoką temperaturę – jak i epitopy konformacyjne, wrażliwe na nią  – wyjaśnia specjalista alergolog.

Tabela alergenów krzyżowych - ziarna, mięso i jajka

alergen alergeny reagujące krzyżowo
orzech ziemny bylica, owoce pestkowe (śliwka, brzoskwinia),
groch, soja, pomidor (surowy), lateks
orzechy (pozostałe)
brzoza, leszczyna, bylica, owoce pestkowe
(śliwka, brzoskwinia) kiwi, mąki
(żyto, pszenica, owies), sezam, mak
kasztan jadalny
lateks
mąki (żyto, pszenica, owies) trawy/zboża, kiwi, orzechy, ryż, sezam, mak
ryż trawy/zboża, mąki (żyto, pszenica, owies
sezam
kiwi, orzechy, mąki (żyto, pszenica, owies)
mak kiwi, orzechy, mąki (żyto, pszenica, owies)
skorupiaki roztocza kurzu domowego
mięso wieprzowe sierść kota
jajo kurze lateks
groch bylica, orzech ziemny

Alergia krzyżowa - diagnostyka. Jakie badania wykonać?

Mimo postępu wiedzy medycznej lekarze wciąż nie potrafią z całą pewnością odpowiedzieć na pytanie, czy u danego pacjenta wystąpi alergia krzyżowa. Możliwe jest tylko określenie prawdopodobieństwa takiej reakcji. – W przypadku zespołu alergii jamy ustnej kluczowym dla rozpoznania tej jednostki chorobowej jest powiązanie alergii na alergeny powietrznopochodne z alergią na składniki pożywienia odpowiedzialne za wystąpienie objawów.

Osoby uczulone na lateks mogą być też uczulone na brzozę, bylicę, trawy/zboża, ambrozję, owoce pestkowe (śliwka, brzoskwinia), banany, kiwi, mango, melon, papaję, awokado, ziemniaki (surowe), seler, pomidor (surowy), orzech ziemny, kasztan jadalny.

W przypadku innych zespołów problemy diagnostyczne w dużej mierze wynikają z różnorodności spożywanych pokarmów, dominacji pokarmów już przetworzonych (co znacznie wpływa na zmienność siły uczulającej), a także warunków przechowywania żywności i dodawanych do nich substancji konserwujących, zagęszczających, zakwaszających, a także stabilizatorów, emulgatorów i antyutleniaczy – tłumaczy dr Nowacki.

Rozpoznanie choroby dodatkowo utrudnia fakt, że w medycynie nie istnieje wystarczająco wiarygodny test o wymaganej swoistości i czułości, który umożliwiałby jednoznaczne wskazanie lub/i przewidzenie takiej reakcji. Stąd diagnostyka klasycznej reakcji krzyżowej bazuje na badaniu z wykorzystaniem alergenów rekombinowanych i nowych technik diagnostycznych, takich jak np. ImmunoCAP ISAC (Immuno Solid-Phase AlleroChip). – Choć metoda ta jest precyzyjną wskazówką diagnostyczną, niestety pociąga za sobą wysoką cenę badania, co stanowi istotne jej ograniczenie – zaznacza lekarz.

Tabela alergenów krzyżowych - pyłki

alergen alergeny reagujące krzyżowo
buk brzoza, olcha, leszczyna
olcha brzoza, buk, leszczyna
jesion
brzoza, bez, drzewo oliwne, trawy/zboża, ambrozja
bez jesion, drzewo oliwne
leszczyna
brzoza, buk, dąb, olcha, orzechy
kasztan
bylica
topola
wierzba
wierzba
topola
rzepak
brzoza, trawy/zboża
ambrozja
jesion, bylica, rumianek,
owoce pestkowe (jabłka, gruszka)
melon, seler, lateks
rumianek (również w herbacie i lekach) trawy/zboża, brzoza, bylica, ambrozja
złocień (margaretka) bylica, słonecznik
słonecznik (również ziarna)
drzewo oliwne, trawy/zboża, bylica, złocień
drzewo oliwne brzoza, jesion, bez, bylica trawy/zboża, słonecznik

Alergia krzyżowa - leczenie

Kluczowym elementem terapii alergii krzyżowej jest oczywiście unikanie czynnika wywołującego objawy chorobowe (jeśli został określony). Przykładem takiego postępowania jest chociażby dieta eliminacyjna. Nie należy jednak stosować jej "na wszelki wypadek", lecz wykluczać ewentualne produkty spożywcze po zaobserwowaniu symptomów schorzenia bezpośrednio po ich spożyciu.

Amerykańscy uczeni odkryli nowy rodzaj alergii krzyżowej na czerwone mięso i kleszcze. Może się rozwinąć nawet u 5 proc. osób ukąszonych przez tego pajęczaka.

Lekarz może również zalecić przyjmowanie leków antyhistaminowych, które blokują aktywność histaminy – substancji  pośredniczącej w przebiegu reakcji alergicznej. Warto pamiętać, że najnowsze leki z tej grupy (tj. II generacji – np. feksofenadyna, desloratadyna czy jedna z najnowocześniejszych substancji – bilastyna, zwalczająca objawy alergicznego nieżytu nosa, alergicznego zapalenia spojówek i symptomy skórne typu pokrzywka, a po aplikacji doustnej działająca do 26 godzin) nie mają wpływu kardiotoksycznego i nie zaburzają czynności psychomotorycznych. Takie działanie mają natomiast leki antyhistaminowe I generacji (np. antazolina, klemastyna, prometazyna). Leki te – w zależności od wskazań lekarza – należy przyjmować stale bądź doraźnie w przypadku wystąpienia objawów.

Jedną z metod leczenia alergii krzyżowej jest również immunoterapia swoista. Polega ona na regularnym przyjmowaniu alergenów (pierwotnie uczulających – np. pyłek brzozy) w minimalnej dawce, która nie wywołuje objawów alergii, ale stopniowo uodparnia organizm na jej działanie. Pozwala to zrezygnować ze stałej aplikacji leków i wreszcie odetchnąć z ulgą.

Tabela alergenów krzyżowych - warzywa i owoce

alergen alergeny reagujące krzyżowo
owoce pestkowe (jabłko, gruszka) brzoza, trawy/zboża, bylica, ambrozja,
owoce pestkowe (śliwka, brzoskwinia),
ziemniak (surowy), seler, pomidor (surowy)
owoce pestkowe (śliwka, brzoskwinia) brzoza, trawy/zboża, bylica, lateks
owoce pestkowe (jabłko, gruszka),
orzech ziemny (arachid) i inne orzechy
banan
brzoza, kiwi, melon, awokado, lateks
kiwi brzoza, trawy/zboża, bylica, banan,
awokado, orzechy, mąki, sezam, mak, lateks
liczi brzoza
mango brzoza, bylica, marchewka (surowa), seler
melon trawy/zboża, ambrozja, banan, ogórek,
marchewka (surowa), seler, lateks
pomarańcza brzoza
papaja lateks
awokado banan, kiwi, lateks
ogórek melon, marchewka (surowa), seler
marchewka (surowa) brzoza, bylica, mango, melon, ogórek, seler
ziemniak (surowy) brzoza, owoce pestkowe (jabłko, gruszka),
pomidor (surowy), lateks
pomidor (surowy) brzoza, trawy/zboża, bylica,
owoce pestkowe (jabłko, gruszka),
ziemniak (surowy), seler,
orzech ziemny, lateks
cebula trawy/zboża
papryka brzoza, bylica, seler

Kuchnia na alergię krzyżową. Czego ze sobą nie łączyć?

Źródło:x-news/Dzień Dobry TVN

Ocena: 5
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 01.12.2017

Komentarze (1 - 1 z 1)
poziomka123, 25.08.2015 18.56
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
u mnie dopiero odstawienie glutenu i nabiału dało efekt bo nie dość ,że mnie uczulały to jeszcze osłabiały moją odporność a cierpię jeszcze na pyłki i roztocza. do tego ratuję się clatrą (bilastyna) i mogę spać spokojniej;)
 
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
SWĘDZĄCA POKRZYWKA: przyczyny, objawy i leczenie pokrzywki SWĘDZĄCA POKRZYWKA: przyczyny, objawy i leczenie pokrzywki

Pokrzywka daje dokuczliwe objawy, takie jak swędzenie skóry, czerwone bąble, opuchlizna i obrzęki....

więcej

214

KLIMATYZACJA: szkodzi zdrowiu czy nie? KLIMATYZACJA: szkodzi zdrowiu czy nie?

Klimatyzacja w pracy, samochodzie, biurze, centrach handlowych, a coraz częściej i domach wydaje...

więcej

204

Uczulenie (alergia) na słońce: przyczyny, objawy i leczenie alergii słonecznej Uczulenie (alergia) na słońce: przyczyny, objawy i leczenie alergii słonecznej

Uczulenie (alergia) na słońce to schorzenie, na które każdego lata skarży się wiele osób. Do jej...

więcej

204

Uczulenie na JAD MESZEK. Jak się objawia alergia na jad meszek? Uczulenie na JAD MESZEK. Jak się objawia alergia na jad meszek?

Alergia na jad meszek jest jedną z popularniejszych alergii na jad owadów. Podczas ukąszenia meszki...

więcej

172

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Mogę jedynie Pani napisać, że kobiety karmiące piersią nie powinny przyjmować Dalacinu. Radziłabym powtórnie skonsultować się ze stomatologiem i poprosić, aby zalecił Pani antybiotyk, który może być...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody TIME S.A. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody TIME S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.