Gorączka

maska dr Grzegorz Borstern, specjalista chorób wewnętrznych
Konsultant: dr Grzegorz Borstern, specjalista chorób wewnętrznych
11 komentarze
Autor: Agnieszka Paculanka, Anna Guttman, Monika Majewska

Gorączka to reakcja organizmu nie tylko na bakterie, wirusy czy grzyby, ale też np. na alergeny, ciało obce lub chemikalia. Trzeba też pamiętać, że gorączka to temperatura ciała powyżej 38°C, wcześniej mówimy o stanie podgorączkowym. Gorączka może być niska, umiarkowana, znaczna i wysoka - czym się od siebie różnią? Sprawdź, kiedy gorączka wzmacnia siły obronne organizmu? Kiedy wysoka gorączka staje się groźna i jak ją obniżyć?

Gorączka (łac. febris) to podwyższenie temperatury ciała powyżej normy fizjologicznej, będące pierwotną odpowiedzią organizmu na atakujące go bakterie, wirusy czy grzyby, ale też np. na alergeny, ciało obce lub chemikalia.

Choć potocznie słowa "gorączka" większość z nas używa, gdy temperatura ciała przekracza 36,6°C , to oficjalnie można mówić o tym, że ktoś ma gorączkę, gdy temperatura jego ciała osiąga lub przekracza 38°C - poniżej tej temperatury mamy do czynienia ze stanem podgorączkowym. W zależności od tego, jak wysoka jest gorączka, lekarze używają określeń:

  • gorączka nieznaczna (niska) - 38,0-38,5 °C
  • gorączka umiarkowana - 38,5-39,5 °C
  • gorączka znaczna - 39,5-40,5 °C
  • gorączka wysoka - 40,5-41,0 °C
  • gorączka nadmierna czyli hiperpireksja - >41 °C

Po co nam gorączka?

Wzrost temperatury powyżej normy zazwyczaj informuje, że w organizmie dzieje się coś złego. Ten "system ostrzegania" mieści się w podwzgórzu (to część mózgowia). Tam właśnie znajduje się ośrodek termoregulacji, który utrzymuje równowagę między wytwarzaniem ciepła (głównie przez mięśnie i wątrobę) a jego utratą (m.in. przez skórę).

Gorączka jest objawem choroby, nie chorobą samą w sobie. To reakcja obronna ustroju na infekcję (bakteryjną, wirusową, grzybiczą), alergeny i substancje chemiczne zatruwające organizm. W wyższej temperaturze mikroorganizmy rozmnażają się trudniej.

Gdy do organizmu wtargną np. wirusy czy bakterie, komórki układu odpornościowego zaczynają wytwarzać specjalne białka, które alarmują ośrodek termoregulacji, żeby podwyższył ciepłotę ciała. Po co? Bo gorączka to nie tylko ostrzeżenie o zagrożeniu, ale przede wszystkim reakcja obronna organizmu. W temperaturze nieco powyżej 38°C białka odpornościowe wykazują największą aktywność, więc skutecznie bronią przed wirusami i bakteriami. Gdy ciepłota ciała jest podwyższona, zmniejsza się stężenie żelaza i cynku w osoczu, co hamuje rozwój mikroorganizmów chorobotwórczych. Poza tym gorączka przyśpiesza przemianę materii, przez co włącza się pewnego rodzaju "turbodoładowanie" dla systemu odpornościowego, szybciej też przebiega oczyszczanie ciała z toksyn.

Gorączka: objawy

Gorączce zwykle towarzyszą:

  • przyspieszenie akcji serca o 4,4 uderzenia tętna/minutę dla każdego wzrostu temperatury ciała o 1°C
  • utrata łaknienia
  • bóle głowy z powodu rozszerzenia naczyń oponowych
  • jeśli stan gorączkowy przedłuża się - utrata tkanki tłuszczowej i masy mięśniowej
  • przyspieszonemu podnoszeniu się temperatury ciała towarzyszą dreszcze, a jej nagłemu spadkowi - obfite poty
  • powyżej  40,5°C pacjenci tracą orientację i zaczynają majaczyć, powyżej 43,5°C – wpadają w śpiączkę

Gorączka: przyczyny

Gorączka jest objawem towarzyszącym bardzo wielu chorobom, począwszy od banalnego przeziębienia po nowotwory, pojawia się wszędzie tam, gdzie mamy do czynienia ze stanem zapalnym. Cierpią z jej powodu m. in. pacjenci, których dotknęły:

Wyróżnia się także gorączkę o nieznanym pochodzeniu (ang. fever of unknown origin – FUO lub pyrexia of unknown origin – PUO) jest zdefiniowana jako gorączka powyżej 38,3°C, powtarzająca  się  wielokrotnie, bez rozpoznania przyczyny przez co najmniej 3  tygodnie (w tym tydzień badań w warunkach szpitalnych).

Gorączka: rodzaje

W potocznym języku gorączka i hipertermia są używane zamiennie, jednak znaczenie tych słów należy rozróżnić.  Hipertermia (podwyższenie temperatury ciała powyżej normy może w wyniku nadmiernego przegrzania organizmu) nie jest zależna od ośrodka termoregulacji. Czasami gorączka nie ma toru ciągłego (temperatura stale jest wysoka i nie obniża się do normy), lecz ma nietypowy przebieg:

  • gorączka przerywana (febris intermittens) – to wzrasta, to normalizuje się
  • gorączka powrotna (febris recurrens) - okresy podwyższonej temperatury ciała, przedzielone okresami bezgorączkowymi, powtarzające się z mniejszą lub większą regularnością co kilka, kilkanaście dni
  • gorączka nieregularna (febris irregularis) - w krzywej temperatury podwyższonej nie można wyróżnić żadnej charakterystycznej prawidłowości: wysokość gorączki jest zmienna z godziny na godzinę, z dnia na dzień
  • gorączka przelotna (febris ephemerea) – trwająca do 1 dnia
  • gorączka zwalniająca (febris remittens) - o różnicach w ciągu dnia nie przekraczających 1,5°C
  • gorączka trawiąca (hektyczna - febris hectica) - temperatura waha się w ciągu doby nawet o 5, ten typ gorączki oznacza znaczne upośledzenia czynności ośrodka termoregulacji

U osób w starszym wieku reakcja gorączkowa zwykle jest osłabiona. Małe dzieci oraz niektórzy pacjenci (np. alkoholicy) mogą na ciężkie zakażenia reagować wręcz spadkiem temperatury ciała, czyli hipotermią.

Zdaniem eksperta
dr n. med. Krystyna Knypl, internista

Co to jest gorączka mózgowa?

Chciałabym dowiedzieć się, co to jest gorączka mózgowa? Jakie są jej objawy, jak długo ona trwa, jak się jej pozbyć? Czy jest to coś groźnego? Chora, u której "wykryto" tę gorączkę, nie była przez nic ukąszona i jest to starsza osoba.

dr Krystyna Knypl, internista: Gorączka mózgowa powstaje w wyniku uszkodzenia ośrodka termoregulacji w mózgu, który działa jak swego rodzaju termostat w naszym organizmie. Zwykle w takich przypadkach temperatura ciała wynosi 40-41° Celsjusza. Postępowanie zależy od schorzenia podstawowego w przebiegu którego dochodzi do zaburzeń funkcji ośrodka termoregulacji.

Gorączka - jak obniżyć wysoką temperaturę?

Zwolennicy metod naturalnych mają różne możliwości. Bardzo skuteczne bywają herbatki ziołowe o działaniu napotnym (z kwiatów lipy, z malin, kwiatów lub owoców czarnego bzu), bo gdy skóra się poci, oddaje ciepło na zewnątrz. Przy gorączce trzeba dużo pić (płyny powinny mieć temperaturę pokojową) - nawet do kilku litrów dziennie, bo organizm szybko traci wodę na parowanie i pocenie się.

Można schłodzić ciało w kilkuminutowej kąpieli – woda w wannie powinna być o 1 stopień niższa niż temperatura ciała. Można też przykładać zimne okłady w miejscach przebiegu dużych naczyń krwionośnych - pachwiny, szyja, doły podkolanowe. Chłodne okłady na czoło, kark, potylicę pomogą chronić mózg przed przegrzaniem. Nagie dziecko można też owinąć mokrym, ale nie zimnym, prześcieradłem, bez dodatkowego okrycia (chodzi o parowanie).

Zwykle najszybciej i najskuteczniej z gorączką rozprawiają się środki farmakologiczne i preparaty z paracetamolem, ibuprofenem, kwasem acetylosalicylowym. Ich przedawkowanie może być niebezpieczne, trzeba więc przestrzegać zaleceń producenta. Należy zażyć zaleconą w ulotce dawkę leku i po godzinie skontrolować temperaturę, by zorientować się, czy jest skuteczny. Po kolejnych dwóch godzinach należy znów zmierzyć temperaturę i sprawdzić, czy utrzymuje się tendencja spadkowa. Jeśli nie, przyjąć drugą dawkę leku przeciwgorączkowego.

Ostrożnie należy postępować z lekami zawierającymi kwas acetylosalicylowy (łac. acidum acetylsalicylicum, potocznie aspiryna). W przypadku grypy i ospy wietrznej mogą one spowodować groźne dla życia dziecka powikłania w postaci zespołu Reye'a (powoduje niekorzystne zmiany głównie w mózgu i wątrobie).

Polecamy
GORĄCZKA - pomaga zwalczyć INFEKCJĘ, ale może być niebezpieczna

GORĄCZKA - pomaga zwalczyć INFEKCJĘ, ale może być niebezpieczna

Gorączka pogarsza samopoczucie, jednak jest sojusznikiem organizmy w walce z wirusami i bakteriami. Czasem wysoka temperatura bywa jednak niebezpieczna i ...

Ważne

Ważne

Gorączka - kiedy iść od lekarza?

W przypadku gorączki nie musimy od razu biec do lekarza. Ale trzeba się do niego udać, gdy:

  • temperatura przekracza 40° C
  • trwa dłużej niż 3 dni
  • ma tendencję do nawracania
  • gorączce towarzyszą bóle w klatce piersiowej, brzuchu i podbrzuszu, odczuwasz ból przy oddawaniu moczu, masz nudności, wymioty lub nasiloną biegunkę lub gdy wzrostowi ciepłoty ciała towarzyszy światłowstręt, drętwienie szyi
  • gorączkuje osoba powyżej 70. roku życia lub dziecko, u którego wcześniej wystąpiły drgawki gorączkowe
  • u dzieci - jeśli gorączka pojawia się w pierwszych miesiącach życia, gdy temperatura dochodzi do 39°C lub towarzyszą jej drgawki

Gdy temperatura spada poniżej normy

Dzieje się tak w niedoczynności tarczycy (ta choroba objawia się obniżonym poziomem przemiany materii) czy po dłuższym przebywaniu w zimnej wodzie (hipotermia). Temperatura poniżej 36°C zdarza się także w przypadku osłabienia organizmu po ciężkiej chorobie, po przeżyciu silnego, długotrwałego stresu. Zbyt niskiej temperaturze ciała towarzyszy zwykle uczucie osłabienia, obniżenie nastroju, skłonność do omdleń. Nie są to objawy groźne dla życia, ale nieprzyjemne. Pomaga wówczas picie większej ilości ciepłych płynów – w ten sposób pośrednio uzupełniamy objętość krwi (osłabieniu towarzyszy niskie ciśnienie tętnicze). Wskazane jest też zażywanie preparatów wielowitaminowych. Gdy zdarzy się omdlenie, poszkodowanego kładziemy z nogami uniesionymi wyżej niż głowa i zapewniamy dopływ świeżego powietrza. Po pełnym odzyskaniu świadomości podajemy płyny.

Warto wiedzieć

Ważne

Choć każdy z nas wie, że ciepłota ciała zdrowego człowieka wynosi 36,6°C, mierząc ją, rzadko kiedy możemy pochwalić się tym idealnym wynikiem. Jest to bowiem wartość średnia, ponieważ w ciągu doby temperatura ulega fizjologicznym wahaniom – najniższa jest wczesnym rankiem, gdy procesy metaboliczne przebiegają najwolniej (ok. 36°C), a najwyższa późnym popołudniem, kiedy organizm pracuje na pełnych obrotach (ok. 37,2°C). Zależy również od miejsca, w którym jest mierzona – rano pod pachą lub w ustach wynosi ok. 36°C, a w odbytnicy jest o pół stopnia wyższa. Temperatura ciała zależy też od osobniczych właściwości organizmu (wiek, intensywność procesów metabolicznych), uprzednio zażywanych leków przeciwgorączkowych lub kortykosteroidów. Jaka jest więc prawidłowa ciepłota ciała? To temperatura w przedziale 36-37°C (mierzona pod pachą).

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Gorączka u dziecka: objawy. Kiedy i jak obniżać gorączkę u dziecka?

Gorączka u dziecka: objawy. Kiedy i jak obniżać gorączkę u dziecka?

GORĄCZKA – domowe sposoby na obniżenie gorączki. W jaki sposób zbić gorączkę?

GORĄCZKA – domowe sposoby na obniżenie gorączki. W jaki sposób zbić gorączkę?

GORĄCZKA - pomaga zwalczyć INFEKCJĘ, ale może być niebezpieczna

GORĄCZKA - pomaga zwalczyć INFEKCJĘ, ale może być niebezpieczna

Zdjęcia: Thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 12.05.2017

Komentarze (1 - 10 z 11)
Meg, 24.02.2017 08.07
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
A sprawdzałeś węzły chłonne? Może to Mononukleoza, w dorosłym wieku różnie się objawia. Ja miałam temperaturę przez miesiąc, i lekko powiększone węzły w całym ciele...
 
Ewa, 12.02.2017 09.23
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
bardzo mądrze
 
Sławek_z_Opola, 08.02.2017 17.58
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
A ja mam inny problem.... mam gorączkę i nikt nie wie co to jest... stan zapalny odpada... bo robiłem kilka badań, no chyba że badanie nie pokazało rzeczywistego stanu zapalnego.... nie wiadomo co to jest , lekarz w szpitalu powiedział że to coś bardzo poważnego skoro gorączka dochodzi czasem do 40 stopni. Obecnie nie jest źle bo mam nie całe 38 stopni i to nie jest grypa ani przeziębienie.... zatem co to jest???
 
Tata, 28.01.2017 09.41
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Mój 4,5-letni syn goraczkowal przez 5,5 doby. Miał po 40C! Po 3 dobie zdarzalo się, ze po zaprzestaniu działania Paracetamolu, goraczka wzrastala tylko do 38C, jednak po paru godzinach wystrzeliwala znowu do 40C. Syn oprócz goraczki i luźnej kupy, nie miał zadnych innych objawow. Po wizycie w przychodni zlapal jeszcze katar (wiadomo jak tam jest), ale nie kaszlał, wiec pluca miał czyste. W przedszkolu mnóstwo dzieci się pochorowalo (warto zadzwonić). Wszystko wskazywalo na wirusa, wiec wstrzymaliśmy się z podaniem antybiotyku do badania krwi w 4 dobie. CRP nie było wysokie, wiec upewnilo nas, ze to wirus (antybiotyk nic tu nie da). Przy mononukleozie podobno limfocyty sa tez wysokie (u nas nie były). Polecam dlatego robienie morfologii krwi, zamiast ladowania w ciemno antybiotyku! Na wirusa nie ma złotego lekarstwa. Dostal tylko jakiś syrop na wzmocnienie. Przy wirusie dziecko musi odpoczywać i pic wode. To jego pierwsza tak wymeczajaca choroba, dlatego kosztowalo nas to sporo nerwow. Drodzy rodzice, cierpliwości – będzie dobrze.
 
Tomek, 15.06.2016 23.36
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Mam 13 lat, a mam 39,2 °C. Źle się czuję, maktoś może szybki sposób na zbicie temperatury.
 
martyna, 29.09.2015 13.27
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Chyba nigdy nie udało mi się zbić gorączki, zwłaszcza wysokiej, naturalnymi metodami. Jednak zawsze kończy się tak, że biorę pyralgię i wtedy gorączka spada.
 
Talinka09, 21.09.2015 23.59
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Właśnie dopadło mnie zapalenie oskrzeli i jedyne co mi najbardziej dokucza to gorączka. Więc oprócz leków przepisanych przez lekarza, łykam pyralginę. To mój sprawdzony numer jeden na wysoką temperaturę, działa szybko i na długo. A ja mogę całkiem nieźle funkcjonować, bo z dwójką dzieci nie ma spokojnego chorowania.
 
AGA, 02.09.2015 15.24
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
mam bardzo wysoka gorączkę ponad 40 stopni, byłam u lekarza i nie wiadomo od czego ona jest
 
Kasia, 25.02.2015 10.02
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ja staram się zbijać gorączkę dopiero powyżej 38 st.C, wcześniej jak widzę że syn gorzej się czuje wole podać mu Sampelin, syrop przeciwwirusowy na objawy gryp i przeziębienia, zawiera wyciągi z bzu czarnego i pelargonii afrykańskiej z dużą zawartością wit.C, warto spróbować bo w moim domu się sprawdza.
 
aga, 02.08.2014 20.56
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
moja córka dostaje nagłej gorączki potrafi cały dzień świetnie się bawić i nagle słabnie...
 
następne »
strona 1 z 2
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Toczeń: przyczyny, objawy i leczenie tocznia Toczeń: przyczyny, objawy i leczenie tocznia

Toczeń to jedna z najbardziej złośliwych chorób. Do chwili obecnej nie wiadomo dokładnie co ją...

więcej

201

Powiększone węzły chłonne - przyczyny. Choroby powiększające węzły chłonne Powiększone węzły chłonne - przyczyny. Choroby powiększające węzły chłonne

Powiększone węzły chłonne u dzieci i dorosłych to najczęściej objaw choroby. Na przyczyny takiego...

więcej

189

Odporność - 9 sposobów na wzmocnienie odporności organizmu Odporność - 9 sposobów na wzmocnienie odporności organizmu

Odporność jest obniżona, jeśli często łapiesz infekcje, szybko się męczysz, źle sypiasz. Możesz...

więcej

145

Schorzenia wynikające z autoagresji, czyli CHOROBY AUTOIMMUNOLOGICZNE Schorzenia wynikające z autoagresji, czyli CHOROBY AUTOIMMUNOLOGICZNE

Choroby z autoagresji (choroby autoimmunologiczne) to choroby , w przebiegu których układ...

więcej

142

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

To, czy zrosty w obrębie jamy brzusznej mogą utrudniać zajście w ciążę, można ocenić na podstawie badania USG oraz badania drożności jajowodów.

Teoretycznie po miesiącu od zakończenia leczenia preparat wypłukuje się z organizmu. Jednakże należy ocenić, na ile skóra wróciła do normy - nie jest przesuszona. Dodatkowo pragnę podkreślić, iż w...

Nie pisze Pani, czy coś w ostatnim czasie zmieniło się u Pani w życiu, może pojawił się jakiś stres, który może powodować problemy z mową albo np. korygowała sobie Pani uzębienie, co też ma...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.