Witamina A - właściwości i zastosowanie w kosmetyce

2019-08-29 10:56 Monika Majewska

Witamina A pełni wiele ważnych funkcji w organizmie - jest niezbędna w procesie widzenia, wzmacnia układ odpornościowy i może zapobiegać rozwojowi nowotworów. Poza tym witamina A poprawia wygląd skóry, dzięki czemu znalazła zastosowanie w kosmetyce. Jednak z jej dawkowaniem powinny uważać kobiety w ciąży. Jakie jeszcze właściwości ma witamina A? Jakie są objawy jej niedoboru? W jakich produktach można ją znaleźć?

Witamina A to termin, który odnosi się do kilku substancji - retinolu i jego pochodnych (tzw. retinoidy) oraz beta-karotenu i niektórych innych karotenoidów. Witamina A, razem z witaminami D, E i K, należy do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach - jest odkładana w tkance tłuszczowej i w wątrobie. Dzięki temu trudniej o jej niedobór, ale z drugiej strony jej nadmiar może być szkodliwy. Dotyczy to zwłaszcza kobiet w ciąży.

Witamina A - właściwości przeciwnowotworowe

Witamina A pełni różne ważne funkcje w organizmie - bierze udział w syntezie białek i w przemianach lipidów (tłuszczów), sprzyja zdolności regeneracyjnej komórek czy uczestniczy w prawidłowym przebiegu procesów wzrostowych. To niejedyne właściwości witaminy A. Jednak jedną z ważniejszych właściwości witaminy A jest to, że ma potencjalne działanie antynowotworowe - przypisuje się jej rolę w prewencji i spowolnieniu progresji nowotworów jelita grubego, stercza, piersi i płuc.

Witamina A występuje jako retinol w produktach pochodzenia zwierzęcego  i w formie prowitaminy A, czyli beta-karotenu, w produktach pochodzenia roślinnego.

Witamina A na zdrowe oczy

Witamina A wchodzi w skład rodopsyny (barwnika wzrokowego znajdującego się w pręcikach siatkówki oka), biorąc  udział w procesie widzenia. Charakterystycznym objawem niedoboru witaminy A jest ślepota zmierzchowa, zwana  kurzą ślepotą, wywołana niedoborem rodopsyny.

Witamina A na trądzik i nie tylko

Witamina A przyspiesza odnowę naskórka, wzmacnia jego funkcję ochronną i zmniejsza utratę wody ze skóry. Zwiększa za to wytwarzanie kolagenu i elastyny - podstawowych składników budulcowych skóry. Poza tym likwiduje drobne zmarszczki i przebarwienia. Dzięki temu witamina A należy do najbardziej efektywnych składników preparatów przeciwstarzeniowych. Witamina A sprawia, że skóra jest jędrna, elastyczna i nawilżona. Wykazano także, że witamina A może wspomóc leczenie trądziku. Poza tym beta-karoten, czyli prowitamina A, jest dodatkowym "filtrem przeciwsłonecznym", który zmniejsza wrażliwość na promieniowanie UV, a tym samym ryzyko poparzenia skóry.

Zabiegi z retinolem pomagają rozwiązać wiele problemów skóry

Źródło: lifestyle.newseria.pl

Witamina A - przyczyny niedoboru witaminy A

Niedobór witaminy A w organizmie może być wynikiem zaburzenia wchłaniania witaminy A (wówczas należy zdiagnozować podłoże), zbyt ubogiej diety (niedobory białka lub tłuszczów), picia alkoholu, palenia tytoniu, źle zbilansowanej diety w przypadku dzieci i osób w podeszłym wieku.

Witamina A - objawy i skutki niedoboru

Niedobór witaminy A w organizmie objawia się:

  • bardzo przesuszoną, wręcz szorstką skórą na łokciach i kolanach, a także na ramionach i udach (suchość nie ustępuje po posmarowaniu kremem czy balsamem)
  • niedowidzeniem o zmierzchu i w nocy (tzw. kurza ślepota) i opóźnioną akomodacją oka w ciemnościach (jeśli przekracza 10 sekund - jest to oznaka niedoboru witaminy A)
  • suchością gałki ocznej (brak łez) - dużej trwający niedobór A może prowadzić do wysychania rogówki i spojówki, a nawet do zmętnienia i rozmiękczania rogówki
  • zmniejszenie odporności na infekcje
  • zahamowanie wzrostu
  • zmiany w układzie nerwowym

U kobiet zaburzenia miesiączkowania i płodności mogą mieć związek z niedoborem witaminy A. Natomiast u osób starszych częstym objawem niedoboru witaminy A jest dzwonienie w uszach.

Czytaj też:

Witamina A - objawy i skutki nadmiaru

Witamina A w nadmiernych ilościach jest związkiem toksycznym. Przy jej nadmiernym spożyciu pojawiają się:

Ważne

Witamina A w ciąży - jej nadmiar szczególnie groźny

Nadmiar witaminy A jest szczególnie toksyczny dla płodu. Jej przedawkowanie może spowodować rozwój wad wrodzonych. Z tego powodu kobiety w ciąży nie powinny sięgać po suplementy diety zawierające witaminę A, a także ograniczyć spożycie mięsa, które zawierają witaminę A w postaci retinolu (np. wątróbki). Natomiast można jeść w dowolnej ilości warzywa i owoce zawierające beta-karoten. Jest on bowiem przekształcany w wątrobie w witaminę A w takiej ilości, jaką organizm potrzebuje. Jedząc warzywa i owoce nie ma możliwości przedawkowania witaminy A.

Witamina A - dawkowanie. Zalecane dzienne spożycie (RDA)

Wiek Dawkowanie
dzieci: od 1. do 3. roku życia 400 µg; od 4. do 6. roku życia - 450 µg; od 7. do 9. roku życia - 500 µg
chłopcy: od 10. do 12. roku życia 600 µg; od 13. do 18. roku życia - 600 µg - 900 µg
dziewczęta - od 10. do 12. roku życia 600 µg; od 13. do 18. roku życia - 700 µg
mężczyźni 900 µg
kobiety 700 µg
kobiety w ciąży < 19 lat - 750 µg ; > 19 lat - 770 µg
kobiety karmiące < 19 lat - 1200 µg ; > 19 lat - 1300 µg

Warto wiedzieć, że wzrost zapotrzebowania na witaminę A obserwuje się u osób z chorobami układu pokarmowego, podczas długotrwałego stresu i infekcji oraz przy stosowaniu diety zawierającej bardzo małe ilości  tłuszczu (5–10 g/d).

    Źródło: Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2012

    Witamina A - w jakich produktach występuje?

    Witamina A występuje jako retinol w produktach pochodzenia zwierzęcego  i w formie prowitaminy A, czyli beta-karotenu, w produktach pochodzenia roślinnego. Związki te mają różną aktywność biologiczną. Beta-karoten jest w mniejszym stopniu wykorzystywany z pożywienia niż retinol. Przyjmuje się, że całkowite wykorzystanie beta-karotenu jest 6-krotnie mniejsze niż retinolu, a innych karotenoidów 12-krotnie. Dlatego łączną zawartość witaminy A w produktach spożywczych wyraża się w mikrogramach (µg) równoważnika (ekwiwalentu) retinolu.

    Zawartość witaminy A w 100 g wybranych produktach spożywczych

    Zawartość równoważników retinolu w 100g Produkty spożywcze
    Poniżej 15 µg wołowina, mięso drobiowe (z piersi kurczaka i indyka), ryby (dorsze, mintaje, morszczuki), ser twarogowy chudy, jogurt naturalny, kefir, pumpernikiel, bułki kajzerki
    15 - 150 µg cielęcina, kurczaki, kaczki, ryby (śledzie, makrele, łososie, pstrągi, karpie), jogurt owocowy, mleko krowie i kozie, serki twarogowe homogenizowane, ser twarogowy półtłusty i tłusty, bułki wrocławskie, pieczywo tostowe, makaron dwujajeczny i czterojajeczny
    150 - 1500 µg sery topione, sery dojrzewające, jaja, margaryny, masło, tuńczyki, węgorze
    Powyżej 1500 µg wątróbka kurczaka, wątroba wieprzowa i wołowa

      "Witaminy", praca zbiorowa pod red. prof. Jana Gawęckiego, Biblioteczka Olimpiady Wiedzy o Żywieniu, Zeszyt 5, Katedra Higieny Żywienia Człowieka, Poznań 2000

      Bibliografia:

      1. Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2012

      2. "Witaminy", praca zbiorowa pod red. prof. Jana Gawęckiego, Biblioteczka Olimpiady Wiedzy o Żywieniu, Zeszyt 5, Katedra Higieny Żywienia Człowieka, Poznań 2000

      Czy artykuł był przydatny?
      Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

      NOWY NUMER

      W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

      Dowiedz się więcej
      Miesięcznik Zdrowie 11/2019

      Materiał partnerski

      KOMENTARZE
      Witamina
      |

      Chętnie poczytam te prace naukowe, ponieważ mi wit a bardzo służy na trądzik ale wszyscy dookoła straszą przedawkowaniem

      Asia
      |

      Mariusz , masz 100 racji, opisales w skrocie to bardzo prawidlowo.Trzeba dodac ze ludzie ktorzy maja usuniety woreczek zolciowy, przetworzenie beta-karotenu w witamin A w watrobie jest malo prawdopodobne.

      Axel
      |

      A po co mi bogatsze źródło witaminy A, które na dodatek trudno znaleźć, niż marchew?

      olaboga
      |

      mariusz, przecież na samym początku jest napisane, że retinol znajduje się w pokarmach pochodzenia zwierzęcego, beta-karoten (prowitamina A) pochodzi z roślin, karetonoidy A pochodzą z tłuszczów.

      mariusz
      |

      Witamina A nie występuje w marchwi. Marchew posiada beta-karoten który jest prekursorem witaminy a, co oznacza, że po jego strawieniu sprzyja on do powstania wit a w naszym organizmie. Niestety, beta-karoten syntetyczny w większych ilościach jest toksyczny. Natomiast naturalny beta-karoten wchłania się maksymalnie 20-50% z ilości jakiej zjemy (nie mylić z ilością zjedzonej marchwi), z tego wytworzy się 1/6 do 1/48 jednostek wit. A. innymi słowy, trzeba byłoby zjeść 3-5 kg marchwi dziennie, aby możliwym było, w idealnych warunkach, wytworzenie w naszym organizmie zalecanego dziennego zapotrzebowania. Poza tym im więcej przyjmujemy b-karotenu tym mniej jest wchłaniane.

      Nie podaliście też żadnej informacji, że wit. A tak jak D3 i K2, rozpuszczalne są w tłuszczach, więc suplementacja wit. A musi być razem z tłuszczem.
      Dalej. Dawka zapobiegawcza nie ma nic wspólnego z podawanym RDA, gdyż wynosi ona ok 2000 do 100000 IU (j.m.)
      Witamina A, podawana razem z D3 i K2 nie wykazuje żadnej toksyczności.
      Na powyższe mogę przytoczyć conajmniej kilka prac naukowych.

      LIN
      |

      Aniu,
      po naszej rozmowie zasiadłam do kompa w wiadomej sprawie. Przypadkiem jednak natrafiłam na artykuł o kurzej ślepocie i niedoborach żywieniowych w tej chorobie. Nie namawiam, ale polecam byś przyjrzała się swojej diecie i może wzbogaciła ją o niektóre witaminy. Jeśli zauważysz choć maleńką różnicę to znaczy, że jesteś na dobrej drodze.
      WAŻNE!!!
      akomodacja oka w ciemności