BETA-KAROTEN nie tylko na opalanie. Działanie beta-karotenu

2017-07-03 11:56 Monika Majewska

Beta-karoten, czyli prowitamina A, to związek, który nie tylko przyśpiesza opalanie. Beta-karoten zapewnia prawidłowe funkcjonowanie wzroku, wzmacnia odporność, a także wspomaga leczenie trądziku i opóźnia pojawianie się zmarszczek. Sprawdź, jakie działanie ma beta-karoten i w jakich produktach można go znaleźć.

Beta-karoten to związek należący do grupy karotenoidów (pomarańczowych, czerwonych i żółtych barwników roślinnych), który spełnia bardzo ważną funkcję w organizmie. Beta-karoten jest bowiem prowitaminą witaminy A, czyli substancją, z której organizm człowieka (przy pomocy enzymów wątrobowych i nienasyconych kwasów tłuszczowych, które są niezbędne do wchłaniania beta-karotenu) wytwarza witaminę A.

Beta-karoten a opalanie

Beta-karoten najbardziej słynie z tego, że wspomaga opalanie. Część tego roślinnego barwnika jest magazynowana w skórze, dzięki czemu można dłużej cieszyć się muśniętą słońcem skórą. Ponadto beta-karoten jest dodatkowym "filtrem przeciwsłonecznym", który zmniejsza wrażliwość na promieniowanie UV, a tym samym ryzyko poparzenia skóry (nie oznacza to jednak, że można nim zastąpić krem z filtrem przeciwsłonecznym!). Poza tym prowitamina A chroni przed powstawaniem plam i przebarwień skóry, będących często skutkiem opalania. W związku z tym zaleca się picie świeżo wyciśniętego soku marchwiowego (który jest jednym z najbogatszych źródeł beta-karotenu) 2-3 razy w tygodniu, co najmniej na 14 dni przed rozpoczęciem kąpieli słonczych.

Beta-karoten a rak płuc i inne nowotwory

Beta-karoten - podobnie jak wszystkie karotenoidy - jest przeciwutleniaczem, co oznacza, że hamuje szkodliwe procesy oksydacyjne, a co za tym idzie - może zapobiegać rozwojowi chorób nowotworowych. Dowiedziono, że spożycie karotenoidów może obniżyć występowanie takich nowotworów, jak: rak jamy ustnej, krtani, przełyku i pęcherza moczowego. Niektórzy naukowcy przekonywali, że beta-karoten może uchronić także przed rakiem płuc, dlatego zaproponowali, aby palacze zażywali go w podwyższonych dawkach. Jednak później okazało się, że zwiększone spożycie beta-karotenu przez osoby palące papierosy może zwiększyć (ale tylko minimalnie), a nie zmniejszyć ryzyko rozwoju raka płuc. Tak wynika z badań, które zostały opublikowane w "The New England Journal of Medicine". W związku z tym suplementacja beta-karotenu nie jest zalecana palaczom. To dlatego na opakowaniach preparatów z prowitaminą A można znaleźć ostrzeżenie: „Osoby palące papierosy przed zastosowaniem preparatów z beta-karotenem powinny skonsultować się z lekarzem”.

Ważne

Należy uważać z ilością spożywanego beta-karotenu. Przy długotrwałym zażywaniu zwiększonych dawek skóra może lekko zżółknąć (tzw. karotenodermia lub żółtaczka marchwiowa nieszkodliwa). Na szczęście jest to proces odwracalny - wystarczy tylko odstawić preparaty zwierające prowitaminę A.

Beta-karoten może zapobiec chorobom serca

Beta-karoten obniża poziom złego cholesterolu. Tym samym zapobiega odkładaniu się złogów cholesterolowych w ścianach tętnic, a co za tym idzie - zapobiega miażdżycy, a dalej chorobom serca, takim jak zawał czy udar mózgu. Zostało to udowodnione naukowo. Według Waltera Willett'a - profesora w katedrze Epidemiologii i Żywienia Uniwersytetu Harvarda - jedna marchewka dziennie (która jest skarbnicą beta-karotenu) obniża poziom złego cholesterolu do tego stopnia, że zmniejsza ryzyko zawału o 30 proc. a udaru mózgu o 70 proc.

Beta-karoten wspomaga funkcjonowanie wzroku

Beta-karoten zapewnia prawidłowe funkcjonowanie wzroku, zwłaszcza o zmierzchu. Witamina A, w którą jest przekształcany beta-karoten, jest składnikiem barwnika wzrokowego występującego w siatkówce oka, pozwalającego widzieć w półmroku.

Ponadto beta-karoten zmniejsza ryzyko zwyrodnienia plamki żółtej, która jest główną przyczyną utraty wzroku w starszym wieku. Udowodniono również, że może hamować rozwój kseroftalmii (zespół suchego oka) oraz zapobiegać uszkodzeniu soczewki i powstaniu zaćmy.

Beta-karoten - gdzie występuje? Źródła beta-karotenu w żywności

Beta-karoten występuje nie tylko w marchewce. Można go znaleźć także w innych pomarańczowych, a także żółtych i czerwonych warzywach i owocach, takich jak: dynia, brzoskwinie, morele, pomidory, papryka, pomarańcze, a nawet w zielonych warzywach, m.in. w brokułach, fasolce szparagowej, szpinaku, sałacie, w których barwę karotenu zdominował zielony barwnik - chlorofil.

 

warzywa zawartość beta-karotenu mg/100 g produktu owoce zawartość beta-karotenu mg/100 g produktu
marchew
9938 morele suszone
7842
jarmuż
5350 morele
1523
pietruszka, liście
4510 melon
1100
szpinak
4243 śliwki z pestką, suszone
925
boćwina
4020 brzoskwinia
595
szczaw
3848 śliwki
295
szczypiorek
3400 wiśnie
240
dynia
2974 arbuz
230
koper ogrodowy
2100 agrest
160
cykoria
1586 pomarańcza
114
sałata
1153 nektarynka
103
brokuły
920 mandarynki
97

 

sery podpuszczkowe i dojrzewające zawartość beta-karotenu mg/100 g produktu
Ser, rokpol pełnotłusty
391
Ser, cheddar pełnotłusty
286
Ser, tylżycki pełnotłusty
262
Ser, ementaler pełnotłusty
223
Ser, brie pełnotłusty
122
Ser, salami pełnotłusty
215
Ser, gouda tłusty
207
Ser, edamski tłusty
201
Ser, tylżycki tłusty
195
Ser, myśliwski pełnotłusty
161
Ser, parmezan
107
Ser, camembert pełnotłusty
99
Ser typu „Feta"
60

 

 

mięso zawartość beta-karotenu mg/100 g produktu produkty mleczne i jaja zawartość beta-karotenu mg/100 g produktu
wątroba wołowa
950 śmietanka kremowa, 30% tłuszczu
187
kiszka pasztetowa
394 serek typu „Fromage”, naturalny
174
wątroba cielęca
160 mleko pełne, w proszku
149
wątróbka z kurczaka
21 mleko UHT, 3,2% tłuszczu
26
wątroba wieprzowa
11 jogurt naturalny, 2% tłuszczu
13
nerki wieprzowe 8 żółtko jaja kurzego
29

 

orzechy zawartość beta-karotenu mg/100 g produktu nasiona i ziarna zawartość beta-karotenu mg/100 g produktu tłuszcze zawartość beta-karotenu mg/100 g produktu
orzechy pistacjowe
140 dynia, pestki
228 masło ekstra
380
orzechy włoskie
48 słonecznik, nasiona
30 nabiałowy tłuszcz do smarowania (dawniej masło śmietankowe)
336
orzechy laskowe
30 kakao 16%, proszek
12 tłuszcz mieszany roślinno-zwierzęcy, 60% tłuszczu
278
Ważne

Beta-karoten w ciąży

Beta-karoten jest prekursorem witaminy A, której nadmiar w ciąży może się przyczynić do rozwoju wad płodu. W związku z tym wiele przyszłych mam zadaje sobie pytanie, czy mogą przyjmować beta-karoten bez obaw o zdrowie dziecka.

Organizm przetwarza beta-karoten w witaminę A w takiej ilości, jakiej w danym momencie potrzebuje, nie prowadząc do groźnych nadmiarów tego związku. Dlatego przedawkowanie beta-karotenu nie prowadzi do przedawkowania witaminy A. Spożywanie więc w ciąży produktów bogatych w beta-karoten nie jest groźne dla rozwoju dziecka. Co więcej, jest jak najbardziej wskazane, ponieważ w tym czasie zwiększa się zapotrzebowanie na ten składnik.

Jednak przed zastosowaniem preparatów witaminowych zawierających beta-karoten (podobnie jak wszystkich innych leków i suplementów diety), należy skonsultować się z lekarzem.

Zdaniem eksperta
dr n. med. Barbara Grzechocińska, ginekolog położnik, adiunkt I Katedry i Kliniki Położnictwa i Ginekologii WUM

Beta karoten w ciąży

Witam, Jestem w 4-5 tygodniu ciąży. Wiem, ze należy uważać z witamina A w ciąży, bo możne powodować wady płodu. Od miesiąca pije na czczo codziennie 2 szklanki świeżo wyciśniętego soku warzywno owocowego (marchew, jarmuż, jabłka, seler). Myślałam, ze beta karoten, czyli prowitamina A jest bezpieczny, ze jedząc kolorowe warzywa zawierające karotenoidy nie zatrujemy się gdyż organizm produkuje witaminę A z beta-karotenu w takiej ilości jaka jest w danym momencie potrzebna, a reszta jest wydalana. Jednak natknęłam się na opinie, ze należny ograniczyć spożycie marchwi w I trymestrze, gdyż może zagrozić rozwojowi płodu. Bardzo się martwię, czy nie zrobiłam krzywdy zarodkowi. Bardzo proszę o odpowiedz i rozwianie moich wątpliwości.

dr n. med. Barbara Grzechocińska, ginekolog, położnik: Według mojej wiedzy, to Pani ma rację. Beta karoten jest przekształcany w wątrobie w witaminę A w takiej ilości, jaką organizm potrzebuje. Jedząc warzywa nie ma możliwości przedawkowania witaminy A. W ciąży wzrasta zapotrzebowanie między innymi na beta karoten, który ma wiele korzystnych działań, między innymi wzmacnia układ immunologiczny i jest antyutleniaczem.

Beta-karoten - zastosowanie w kosmetyce

Beta-karoten ma właściwości odmładzające, gdyż pobudza produkcję włókien kolagenowych, których ubytek powoduje powstawanie zmarszczek. Ponadto odbudowuje już te zniszczone włókna. Ponadto chroni przed fotostarzeniem się skóry, czyli przedwczesnym starzeniem się skóry (a także defektom i uszkodzeniom) spowodowanym negatywnym wpływem promieniowania słonecznego.

Beta-karoten wspomaga także pielęgnację cery trądzikowej, gdyż normalizuje pracę gruczołów łojowych, a co za tym idzie - zmniejsza ryzyko pojawienia się wyprysków.

Prowitaminę A można stosować także w celu pielęgnacji skóry głowy i włosów (łojotok, łysienie plackowate).

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 9/2019 "Zdrowia": jak leczyć schorzenia stóp, fakty o chorobie Hashimoto, czerniak pokonany, miłość w jesieni życia, co mówią nasze sny, pomidory palce lizać. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i praktycznych wskazówek!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 9/2019
KOMENTARZE
Kamila
|

Beta karoten dziala. jak aplikuje sobie od marca do konca lata zawsze.i ogolnie zeszle lato bez zadnych filtrow przebalowalam i ladnie bylam na zloto opalona, a lubie sie plazowac i sezon plazowy mam baaardzo dlugi bo mieszkam na Malcie:) te kremy z filtrami tez nie wiadomo co w nich jest, moja mama sie smarowala filtrem i bomble od slonca jej wyszly tez to sama chemia wcierana w cialo, beta karoten obciaza troche watrobe ale wyczuc trzeba co drugi dzien brac czasem co dziennie czasem jak sie przypomni ;) pozdrawiam

Anetka
|

Beta karoten jest bardzo zdrowy, ale trzeba uważać na dawki.

Nieznajomy
|

Witam
Czy spożywanie Karotenu powoduje zmianę koloru włosów np. Z blond na rude ?

Bart
|

Kobieta każe mi brać suplement diety z beta karotenem beta Solar, bo nie długo na urlop jedziemy. Twierdzi, że pomaga chronić się przed słońcem i oparzeniami słonecznymi. Mówi tak jak wy, że beta karoten to naturalny filtr i fakt widzę po niej, po majówce nie miała żadnych poparzeń, ja niestety mam. Jej opalenizna jest złota, moja zeszła za skórą...Więc możne jednak coś w tym jest. Ciekaw jestem czy wzrok mi się poprawi po dłuższym czasie stosowania tego cuda.