ZAWROTY GŁOWY - przyczyny i leczenie zaburzeń równowagi

Barbara Radomska

Lekki zawrót głowy po nagłej zmianie pozycji czy wirowaniu na parkiecie to normalna reakcja organizmu. Gdy jednak świat ucieka spod nóg bez przyczyny i zawroty głowy przydarzają się często, trzeba poszukać pomocy u lekarza. Zaburzenia równowagi miewa co czwarty senior.

Jeżeli długo obracamy się wokół własnej osi, a potem nagle się zatrzymamy, mamy wrażenie, jakby świat wirował w odwrotną stronę, chcąc wrócić na swoje miejsce. Jeśli szybko się o coś nie oprzemy, kończy się to zwykle bolesnym upadkiem. Niestety, u ludzi dojrzałych i w podeszłym wieku zawroty głowyzaburzenia równowagi zdarzają się nawet na prostej drodze.

Niektórzy czują na przykład, jakby obracało się całe otoczenie, a dodatkowo można mieć wrażenie, że ciało wiruje w odwrotną stronę niż świat wokół. Możemy też odczuwać kołysanie - zupełnie jakby ziemia chwiała się i poruszała pod nogami. Czasem zaś, idąc, zbaczamy w jedną stronę, jakby "coś" nas tam ciągnęło. Bywa, że zaburzeniom równowagi towarzyszą inne objawy: nudności, wymioty, oczopląs, zaburzenia słuchu i bóle głowy.

Zawroty głowy i zaburzenia równowagi u osób starszych

Bardzo często zaburzenia równowagi wywoływane są przez schorzenia laryngologiczne. Przyczyną mogą być także zatrucia, np. aspiryną, chininą, jadem kiełbasianym, grzybami, alkoholem. Po odtruciu zwykle wszystko wraca do normy. Ale w przypadku osób starszych zawroty głowy i zaburzenia równowagi bardzo często są następstwem niedotlenienia mózgu. Dochodzi do tego, gdy utlenowana krew ma problemy z dotarciem do mózgu.

Winę za to ponoszą blaszki miażdżycowe, które odkładając się w ścianach tętnic, zwężają je i usztywniają, a także zmiany zwyrodnieniowe w obrębie kręgosłupa szyjnego. Powoduje to bowiem ucisk na naczynia krwionośne doprowadzające krew do mózgu. Niekorzystne zmiany naczyniowe może powodować również nieleczona cukrzyca czy nadciśnienie tętnicze. Niedotlenienie mózgu może być także skutkiem silnej anemii. W takich przypadkach najskuteczniejszym sposobem złagodzenia uciążliwych zawrotów głowy i zaburzeń równowagi jest leczenie kardiologiczne i przeciwcukrzycowe. Trzeba także zadbać o obniżenie poziomu cholesterolu we krwi.

Ludzie starsi w wyniku przebytych różnych chorób często mają uszkodzone nerwy obwodowe, mięśnie, stawy. To także może być przyczyną zaburzeń równowagi, ale wtedy nie towarzyszą im zawroty głowy. Tego typu dolegliwości występują też u osób leczonych środkami przeciwpadaczkowymi oraz uspokajającymi. Są też charakterystyczne dla zaawansowanego stadium stwardnienia rozsianego (SM).

Przyczyny zawrotów głowy i zaburzeń równowagi

Ponieważ zaburzenia równowagi i zawroty głowy mają wiele przyczyn, często trudno jest postawić szybko trafną diagnozę. Bywa, że konieczne jest badanie przez wielu specjalistów, np. laryngologa, okulistę i neurologa. Z pewnością ważna jest rozmowa z lekarzem. Będzie pytał m.in. o częstość i intensywność zawrotów, czas ich trwania, objawy towarzyszące utracie równowagi, ale też o przebyte choroby, urazy, stosowane leki, a nawet o warunki pracy czy warunki mieszkaniowe. Mogą być też potrzebne badania dodatkowe:

  • audiometria (badanie słuchu) - kiedy słyszymy dźwięk w nałożonych na uszy słuchawkach, naciskamy guzik;
  • próby błędnikowe - wywoływanie oczopląsu, czyli nieprawidłowych ruchów gałek ocznych, np. musimy się kręcić na krześle obrotowym;
  • elektronystagmografia (ENG) i videonystagmografia (VNG) - elektrody, które są przymocowane na skroniach chorego, rejestrują zapis potencjałów elektrycznych w czasie oczopląsu (podobnie jak w EKG).

Pomocne w ustaleniu przyczyny zaburzeń równowagi mogą być też: badania radiologiczne kości skroniowych i kręgosłupa szyjnego, tomografia komputerowa głowy, rezonans magnetyczny, tzw. dopplerowskie badanie przepływów krwi przez tętnice zaopatrujące mózg.

Zrób to koniecznie

Wskazaniem do natychmiastowej wizyty u lekarza są:

  • nawracające albo silne zawroty czy też bóle głowy,
  • zaburzenia mówienia,
  • niewyraźne widzenie ("przez mgłę"),
  • pogorszenie słuchu,
  • trudności w chodzeniu, częste upadki,
  • osłabienie mięśni nóg,
  • utraty przytomności,
  • uczucie drętwienia lub mrowienia rąk i nóg.

Choroby laryngologiczne, mogące być przyczyną zaburzeń równowagi

W przypadku częstych zawrotów głowy najpierw należy odwiedzić laryngologa, ponieważ takie objawy mogą towarzyszyć różnym chorobom aparatu słuchu. Czasem wystarczy proste badanie, by postawić diagnozę i rozpocząć leczenie, które uwolni nas od tych dolegliwości.

  • Zapalenie błędnika (maleńkiego narządu równowagi, który znajduje się w uchu wewnętrznym) oraz nerwu przedsionkowo-ślimakowego. Zapalenie takie może być np. powikłaniem po grypie. Powoduje zwykle gwałtowne zawroty głowy, nudności i wymioty trwające kilka dni. Dolegliwości mijają najczęściej po leczeniu antybiotykami, niekiedy steroidami. Czasem konieczna bywa specjalistyczna rehabilitacja - trzeba nauczyć się zachowywać równowagę przy pomocy ćwiczenia ruchów głową i ciałem.
  • Wędrujące otolity (to maleńkie "kamyczki" - każdy z nas ma je w kanalikach błędnika) powodują łagodne położeniowe zawroty głowy. Zawroty dają o sobie znać, gdy np. zwieszamy głowę w dół, szybko wstajemy z łóżka, przekręcamy się z boku na bok. Dolegliwości trwają krótko, ale są intensywne. Tego typu zawroty głowy u ludzi starszych zwykle wywołane są pokruszeniem się otolitów. Luźne ich kawałki poruszają się w czasie ruchów głową i drażnią błędnik. W takiej sytuacji - jeśli nie pomagają leki i unikanie pewnych ruchów - konieczna bywa operacja, w czasie której usuwa się niesforne odłamki.
  • Uszkodzenie błony bębenkowej. Może być przyczyną zawrotów głowy, jeśli np. chłodne powietrze lub woda dostaną się do ucha środkowego. W takiej sytuacji może pomóc wkładanie do ucha natłuszczonego wacika przed kąpielą w morzu lub wyjściem na mróz.
  • Choroba Meniere'a. Z nieznanych przyczyn w uchu wewnętrznym gromadzi się nadmierna ilość płynu, co powoduje zawroty głowy, nudności, szumy w uszach oraz upośledzenie słuchu (po każdym napadzie słyszy się coraz gorzej). Jeśli nie pomagają leki moczopędne, antyhistaminowe, steroidy i unikanie soli w diecie - konieczna bywa operacja (czasem z usunięciem błędnika włącznie).
  • Nerwiak nerwu słuchowego. Jest łagodnym nowotworem, powoduje jednak upośledzenie słuchu, szumy w uszach, zaburzenia równowagi. W tym przypadku leczenie jest wyłącznie operacyjne.
    Tego nie rób

    • Unikaj raptownych zmian pozycji - głównie rano przy wstawaniu z łóżka.
    • Nie wykonuj gwałtownych ruchów głową (zwłaszcza na boki), a idąc - nie patrz w górę.
    • Jeśli musisz wstać w nocy z łóżka - zawsze włączaj słabe światło.

    Używaj laski - jeśli zdarzyły ci się już zachwiania równowagi.

    • Unikaj kofeiny, papierosów, alkoholu i soli - nasilają one zawroty głowy.

    Leczenie zwrotów głowy i zaburzeń równowagi

    Sposób leczenia zaburzeń równowagi zależy od ich przyczyny. Czasem wystarczy podawanie leków przeciwzawrotowych, przeciwwymiotnych i uspokajających. Ale taka terapia pozwala jedynie usunąć objawy, a nie przyczynę zaburzeń.
    W niektórych przypadkach lekarze ordynują leki przeciwzapalne, które poprawiają metabolizm komórek nerwowych, lub tzw. naczyniowe. Czasem niezbędne jest leczenie operacyjne.

    Niezależnie od wybranej terapii bardzo ważna przy zaburzeniach równowagi oraz zawrotach głowy jest rehabilitacja ruchowa. Poprzez odpowiedni trening można wzmocnić różne elementy zmysłu równowagi, bo równowaga to nie tylko sprawnie działający błędnik.

    miesięcznik "Zdrowie"

    Czy artykuł był przydatny?
    Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

    NOWY NUMER

    W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

    Dowiedz się więcej
    Miesięcznik Zdrowie 12/2019

    Materiał partnerski

    KOMENTARZE
    aga
    |

    Mi także to pomogło.

    dana
    |

    ten manewr nazywa sie manewr EPLEYA, jest napradze skuteczny, mi bardzo pomogl i tabletki z Betahistyna

    Rens
    |

    Mój mail rena2107@interia.pl

    Rens
    |

    Witam czy może Pani podać namiary na ta specjalistka która pomogła mezowi

    jabi1@poczta.onet.pl
    |

    Ja mam podobny wiek i objawy związane ze zwężeniem tętnic szyjnych, a więc prawidłowym obiegiem krwi do mózgu. Skutek - bóle głowy i okresowe utraty pamięci i uczucia wymiotne. Zrobiłem wszystkie wymagane badania zlecone przez Neurologa w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie . Dostać się do niego trudno bo jest słynnym specjalista . Nazywa się KABAYASHI jest profesorem tego Instytutu i kieruje Zakładem specjalizującym się tymi schorzeniami. Najlepiej pobrać skierowanie od lekarza I kontakty do tego Instytutu bądź po prostu na badanie do Neurologa. Zaordynował mi lek pn. Cavinton Forte 10 mg. Trochę mi pomaga. Chodzę na okresowe wizyty kontrolne. Tyle mogę podpowiedzieć i życzyć zdrowia Mamie i Pani.

    Iw
    |

    W jakiej pozycji te cwiczenia wykonywalas?

    dorisszu
    |

    polecam jako rehabilitantka masaz okolicy mięśni podpotylicznych i rejonu C0 C1 czyli polaczenia potylicy z pierwszym kregiem szyjnym. To bardzo pomaga w problemach zwiazanych z zawrotami, oczoplasem, mdlosciami, tzw " utrudnionym kontaktem z otoczeniem".

    Asia
    |

    Ja też tak mam od 2 lat. zdiagnozowano uszkodzony blednik lecz rehabilitacja nie pomaga. szukam dalej

    otolit
    |

    Na "urwane" kamyki, tzw. otolity jest jedna metoda - odpowiednie ułożenie ciała i głowy (czyli metoda manualna), tak aby wpadły one w odpowiednie miejsce w błędniku. Najlepiej to zrobi otolaryngolog, specjalizujący się w zaburzeniach równowagi. Nie każdy laryngolog zna sprawę, wielu w ogóle o tym nie wie. Tymczasem wystarczy kilka minut i problem znika, czasami trzeba powtórzyć ten manewr. Można to zrobić także samemu. Świetna specjalistka, która zakończyła w ten sposób cierpienia mojego męża (najpierw wywołała zawrót głowy, co potwierdziło, na co cierpi, potem wykonała właściwy "leczniczy" manewr), poleciła mu nawet, aby wszedł na strony internetowe z filmami jak to zrobić. Sporo tego w sieci, wystarczy wrzucić hasło metoda bppv. Mówiła, że niektórzy z powodu uwolnionych otolitów nie są w stanie nawet wstać z krzesła.

    Monika
    |

    Od 2 lat męczyły mnie powaracajace zawroty głowy przy zmianie pozycji. Koszmar. Wczoraj trafiłam do znajomego neurologa. Po badaniu stwierdził, ze to kamyki przemieszczające sie w uchu. Zalecił ćwiczenia. Sa nieprzyjemne, bo wywołują potworne zawroty głowy, ale to tak ma byc, bo dzięki temu kamyki wracają na swoje miejsce. Po tej strasznej sesji u niego wszystko przęsło. Teraz 2 tyg. ćwiczeń w domu i kontrola. Jeśli uda mi sie wrzucić link do ćwiczeń, zrobię to zaraz. Moze to komuś pomoże, bo ja byłam juz u kilkunastu lekarzy i dopiero wczoraj odkryto, co moze byc przyczyna.