Blokery kanałów wapniowych – zastosowanie, schemat działania, interakcje

2019-01-03 10:43 Karolina Iwaniszczuk

Blokery kanałów wapniowych, inaczej antagoniści wapnia, to grupa leków obecnie bardzo szeroko stosowanych w kardiologii. Stosuje się je u chorych z nadciśnieniem tętniczym, ale także u pacjentów z zaburzeniami rytmu serca, chorobą niedokrwienną oraz innymi schorzeniami układu krążenia. Co należy o nich wiedzieć?

Spis treści

  1. Jak działają antagoniści wapnia?
  2. Blokery kanału wapniowego - podział na grupy
  3. Zastosowanie blokerów wapniowych
  4. Blokery kanału wapniowego: wskazania do stosowania
  5. Blokery kanału wapniowego: przeciwwskazania do stosowania
  6. Antagoniści wapnia: objawy uboczne
  7. Zalecenia dla pacjentów stosujących blokery kanału wapniowego
  8. Antagoniści wapnia: interakcje

Blokery kanałów wapniowych, inaczej antagoniści wapnia, to leki szczególnie często stosowane, gdy chorobie serca towarzyszy cukrzyca, przewlekłe zapalenie oskrzeli lub też astma, ponieważ leki te nie oddziałują na inne narządy i np. nie wpływają na poziom glukozy we krwi.

Jak działają antagoniści wapnia?

Blokery kanałów wapniowych (zwane również antagonistami wapnia) zmniejszają ilość jonów tego pierwiastka, które przedostają się do komórek mięśniowych. A ponieważ wapń jest potrzebny jest do skurczu komórki, zablokowanie jego dopływu powoduje jej rozkurcz.

Blokery kanału wapniowego - podział na grupy

Pod względem działania, jak również budowy chemicznej blokery kanału wapniowego można podzielić na dwie grupy:

  • pochodne dihydropirydyny (DHP) - nifedypina, amlodypina, felodypina, lacydypina, isradypina, nitrendypina; nie działają one na serce, ale na naczynia krwionośne, powodując ich rozszerzanie 

  • pochodne niedihydropirydynowe (NDHP) - werapamil (pochodna fenyloalkiloaminy), diltiazem (pochodna benzotiazepiny), wpływają one na serce, powodują zwolnienie częstości jego skurczów oraz zmniejszenie ich siły, a tym samym zmniejsza się ilości krwi, jaką serce wyrzuca do tętnic

Obie te grupy działają na tętnice, powodując ich rozkurcz, krew wtedy przepływa z mniejszym oporem, a to w oczywisty sposób zmniejsza ciśnienie krwi.

Obecnie stosowane preparaty są to leki niemal wyłącznie nowej generacji. Cechują się one równomiernym i rozłożonym w czasie uwalnianiem substancji czynnej,  dlatego zwykle wystarcza np. 1 tabletka na dobę zamiast 3, zapewniając wygodę w stosowaniu, co ważne jest np. dla osób starszych. 

Nie powodują one nagłego spadku ciśnienia, a to zwiększa bezpieczeństwo ich stosowania.

Mniejsze jest także prawdopodobieństwo wystąpienia objawów niepożądanych, ponieważ lek jest uwalniany w równych dawkach.

Zastosowanie blokerów wapniowych

Blokery kanałów wapniowych stosuje się szczególnie w przypadku, gdy oprócz nadciśnienia tętniczego pacjent choruje na inne współistniejące choroby lub stany fizjologiczne takie jak np.:

Blokery kanału wapniowego: wskazania do stosowania

Blokery kanału wapniowego: przeciwwskazania do stosowania

Najważniejszymi przeciwwskazaniami do stosowania werapamilu i diltiazemu są:

W przypadku stosowania pozostałych antagonistów wapnia najważniejsze przeciwwskazania to:

Antagoniści wapnia: objawy uboczne

Zalecenia dla pacjentów stosujących blokery kanału wapniowego

Jak wszystkie leki obniżające ciśnienie, blokery kanałów wapniowych mogą powodować hipotonię, może to być spowodowane osobniczymi predyspozycjami i reakcją organizmu lub interakcją z innymi lekami przyjmowanymi w tym samym czasie.

To dlatego w należy pamiętać o systematycznych pomiarach ciśnienia w trakcie ich stosowania, a także o pomiarze ciśnienia w przypadku gorszego samopoczucia.

Nie wolno w trakcie leczenie samodzielnie odstawiać tych leków, zmieniać dawek, przyjmować preparatów przepisanych dla kogoś innego, a w razie zbyt wysokich lub zbyt niskich wartości mierzonego ciśnienia należy się natychmiast skontaktować z lekarzem.

Chorym zaleca się także, aby podczas stosowania blokerów kanału wapniowego nie spożywali większych ilości soku grejpfrutowego, który jest roślinnym koncentratem flawonoidów. 

Mechanizm działania tych związków polega na hamowaniu jednego z enzymów, który odpowiada za pierwszą fazę metabolizmu wielu leków - przyczyniając się tym samym do znacznego wzrostu jego stężenia we krwi, a w konsekwencji do wystąpienia efektów niepożądanych. 

Nieprzestrzeganie tego zalecenia może spowodować nawet kilkakrotny wzrost stężenia leku z grupy antagonistów wapnia we krwi, a to może doprowadzić do niebezpiecznego obniżenia ciśnienia, zawrotów głowy i niebezpiecznego dla życia i zdrowia omdlenia.

Antagoniści wapnia: interakcje

Stosowanie blokerów kanału wapniowego z takimi lekami jak na przykład erytromycyna, ketokonazol, itrakonazol, powoduje wzrost stężenia antagonistów kanału wapniowego w krwi, co zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.

Stosowanie fenobarbitalu lub rifampicyny razem z blokerami kanału wapniowego dla odmiany powoduje spadek stężenia tych leków w krwi, to zaś powoduje osłabienie lub całkowite zniesiecie działania leków i brak efektywności leczenia.

Stosowanie werapamilu lub diltiazemu z amiodaronem (lekiem przeciwarytmicznym) wiąże się z ryzykiem wystąpienia ciężkiej bradykardii, czyli nadmiernego zwolnienia akcji serca, co może stanowić zagrożenie życia.

Stosowanie werapamilu lub diltiazemu z beta-blokerami może doprowadzić do: znacznego spadku ciśnienia tętniczego, ciężkiej niewydolności serca, asystolii, czyli braku czynności elektrycznej serca.

Należy pamiętać, że odstawienie bądź zmiany dawkowania wszystkich przyjmowanych leków ustala lekarz. To od podejmuje decyzje, biorąc pod uwagę predyspozycje pacjenta, współistniejące choroby oraz interakcje z lekami, które pacjent już przyjmuje. W razie wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów, pacjent ma prawo w każdej chwili skonsultować się z lekarzem.

W trakcie leczenia nadciśnienia należy także przyjrzeć się swojej diecie i stylowi życia. Obok leczenia farmakologiczne warto wprowadzić dietę bogatą w warzywa, ryby, ograniczyć spożycie soli i alkoholu, na stałe wprowadzić aktywność fizyczną, zaprzestać palenia papierosów, a także dbać o odpoczynek i relaks.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 10/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE