Hydroksyzyna - wskazania i przeciwwskazania

2019-11-05 15:51 Karolina Nowak

Hydroksyzyna (łac. Hydroxyzinum) to organiczny związek chemiczny o działaniu uspokajającym, przeciwlękowym i przeciwalergicznym. Należy do grupy antyhistaminików I generacji. Właściwości psychotropowe sprawiają, że leki zawierające hydroksyzynę dostępne są w Polsce na receptę.

Spis treści:

  1. Hydroksyzyna - jak działa?
  2. Hydroksyzyna - w jakim celu stosuje się hydroksyzynę?
  3. Hydroksyzyna - cena
  4. Hydroksyzyna - przeciwwskazania
  5. Hydroksyzyna - interakcje z innymi lekami
  6. Hydroksyzyna - skutki uboczne
  7. Hydroksyzyna - przedawkowanie
  8. Hydroksyzyna - ciąża i karmienie piersią
  9. W jakiej formie można podawać hydroksyzynę?
  10. Hydroksyzyna - wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów

Hydroksyzyna (łac. Hydroxyzinum) to wielofunkcyjna pochodna piperazyny, stosowana jako lek o działaniu uspokajającym, przeciwlękowym i przeciwalergicznym. Dosyć często stosowany jest również w leczeniu szpitalnym, zarówno u dorosłych, jak i u dzieci.

Hydroksyzyna - jak działa?

Mechanizm działania hydroksyzyny jest najprawdopodobniej związany z zahamowaniem aktywności ośrodków w warstwie podkorowej ośrodkowego układu nerwowego. Jednak należy zauważyć, że hydroksyzyna nie hamuje czynności samej kory mózgowej.

Hydroksyzyna ma zadanie obniżyć stan napięcia wewnętrznego - czyli tzw. stresu. Poza tym lek ten minimalizuje, a w niektórych przypadkach, nawet całkowicie znosi uczucie lęku i niepokoju. Ponadto wykazuje właściwości przeciwhistaminowe.

Po podaniu doustnym przenika do skóry dzięki czemu zmniejsza np. uczucie swędzenia - dlatego też hydroksyzyna wykorzystywana jest u pacjentów chorujących np. na alergie skórne.

Hydroksyzyna - w jakim celu stosuje się hydroksyzynę?

Hydroksyzynę głównie podaje się w sytuacjach takich jak:

  • objawowe leczenie lęku i wewnętrznego niepokoju (jako lek uspokajający)
  • objawowe leczenie świądu (jako lek antyhistaminowy)
  • przeciwwymiotnie (zwłaszcza u dzieci)
  • w zaburzeniach lękowych i pobudzeniu psychoruchowym
  • a także jako premedykacja przed zabiegami chirurgicznymi (jako np. lek nasenny i uspokajający)

Hydroksyzyna - cena

Leki zawierające hydroksyzynę są stosunkowo tanie. Opakowanie 30 tabletek o dawce 25 mg kosztuje około 7 zł. Syrop 200 ml o dawce 2 mg/ml można kupić za około 12 złotych. Cena może się różnić w zależności od dawki mg chlorowodorku hydroksyzyny w jednej tabletce.

Hydroksyzyna - przeciwwskazania

Hydroksyzyny, podobnie jak innych leków nie można stosować u wszystkich chorych, nawet jeśli istnieją ku temu wskazania. Przed podaniem leku należy uwzględnić ogólny stan chorego oraz wziąć pod uwagę współistniejące choroby i przyjmowane leki - nawet te bez recepty.

Głównymi przeciwwskazaniami do podawania hydroksyzyny są:

  • nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu i inne pochodne hydroksyzyny: cetyryzynę, aminofilinę lub etylenodiaminę
  • porfiria
  • a także ciąża oraz karmienia piersią

Zachować ostrożność należy u osób, u których podwyższone jest ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza gdy równocześnie występują zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej. W przypadku gdy u takich pacjentów leczenie hydroksyzyną jest niezbędne - powinno się ono odbywać pod stałą kontrolą lekarza.

Hydroksyzynę należy ostrożnie stosować również u osób z obniżonym progiem pobudliwości drgawkowej, a zwłaszcza u małych dzieci. Są one bardziej podatne na działania niepożądane ze strony OUN, a ryzyko wystąpienia u nich drgawek podczas stosowania hydroksyzyny jest zdecydowanie większe niż u dorosłych.

U dzieci większe jest również prawdopodobieństwo występowania skutków ubocznych. Dlatego należy uczulić rodziców, by zwracali uwagę na wszelkie niepokojące zmiany u swoich pociech w czasie podawania leku.

Podczas leczenia hydroksyzyną należy zdecydowanie unikać spożywania alkoholu. Alkohol niestety może nasilać działanie leku, powodując wzrost ryzyka wystąpienia działań niepożądanych takich jak:

W skrajnych warunkach może nawet dojść do zatrzymanie akcji serca. Należy zaznaczyć, że nie ma tutaj "bezpiecznej" dawki alkoholu jaką można przyjąć w trakcie leczenia hydroksyzyną. Wszystko zależy od ogólnego stanu pacjenta, jego predyspozycji, uwarunkowań genetycznych, czy innych współistniejących chorób.

Hydroksyzyna - interakcje z innymi lekami

Jak każdy lek, tak i hydroksyzyna może wchodzić w interakcje z innymi lekami. Dlatego też przed rozpoczęciem leczenia należy powiedzieć lekarzowi o wszystkich przyjmowanych preparatach, również tych dostępnych bez recepty. I tak:

  • Hydroksyzyna nasila działanie leków działających depresyjnie na OUN , np. nieopioidowych i opioidowych leków przeciwbólowych, barbituranów, leków nasennych i uspokajających. Stosowanie tych leków jednocześnie wymaga dobrania odpowiedniej dawki, a czasem zmiany jednego z nich. Wszystko po to, aby uniknąć nieprzyjemnych, a nawet groźnych dla zdrowia skutków ubocznych.
  • Hydroksyzyna osłabia działanie noradrenaliny, która ma za zadanie zwiększać ciśnienie krwi.
  • Nie zaleca się stosowania inhibitorów MAO oraz leków działających cholinolitycznie równolegle z hydroksyzyną, ponieważ nasila ona ich działanie.
  • Hydroksyzyna może nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych – należy wtedy regularnie monitorować stan pacjenta, tak aby dobrać odpowiednią dawkę, a uniknąć np. niekontrolowanych krwawień.

Należy również uważać przy jednoczesnym stosowaniu hydroksyzyny i ziół uspokajających, np. szyszek chmielu, melisy, kozłka lekarskiego, mogą one nasilać swoje działanie i powodować chociażby nadmierne uspokojenie lub spadek ciśnienia krwi.

Hydroksyzyna - skutki uboczne

Jak każdy lek, tak i hydroksyzyna może powodować skutki uboczne. Nie u każdego one wystąpią, ich intensywność też może być różna. Wszystko zależy od ogólnego stanu pacjenta.

Do najczęściej zgłaszanych skutków ubocznych należą:

  • senność
  • suchość błony śluzowej jamy ustnej
  • ból głowy, uspokojenie
  • uczucie zmęczenia i znużenia

Rzadziej:

Wszystkie skutki uboczne należy bezzwłocznie zgłosić lekarzowi, który zdecydować może np. o zmianie dawki lub, jeśli jest taka potrzeba, o zmianie leku.

Hydroksyzyna - przedawkowanie

Przyjmując hydroksyzynę należy stosować się do zaleceń lekarza, nie można samemu modyfikować dawki. Jeśli mamy wrażenie, że działanie leku jest za słabe lub zbyt mocne, należy to zgłosić.

W przypadku przedawkowania, tj. przyjęcia zbyt dużej dawki leku, mogą wystąpić:

Zaś przy ciężkim przedawkowaniu pojawić się mogą:

W sytuacji przedawkowania należy jak najszybciej wdrożyć leczenie objawowe, np. w przypadku niedociśnienia można podać norepinefrynę lub metaraminol.

Niestety, ale w tej chwili jeszcze nikt nie opracował i nie przebadał swoistego antidotum, a poddawanie pacjenta hemodializie nie przynosi oczekiwanych rezultatów.

Można jedynie wywołać wymioty (o ile nie wystąpią samoistnie). Zalecane jest także płukanie żołądka i stała obserwacja stanu chorego oraz monitorowanie czynności oddechowo–krążeniowych.

Hydroksyzyna - ciąża i karmienie piersią

Nie ma wiarygodnych badań, dotyczących stosowania hydroksyzyny u kobiet w ciąży. Wiadomo, że hydroksyzyna przenika przez barierę łożyskową, osiągając większe stężenie w organizmie płodu, niż u matki.

Badania na zwierzętach (właściwie jedyne jakie prowadzono) wykazały szkodliwy wpływ na zdolność do reprodukcji. Dlatego hydroksyzyna jest przeciwwskazana w okresie ciąży i należy do leków kategorii C (to leki, które w badaniach na zwierzętach wykazały działanie embriotoksyczne i teratogenne).

U noworodków, których matki otrzymywały hydroksyzynę w późnej ciąży lub podczas porodu, obserwowano bezpośrednio po urodzeniu:

  • hipotonię
  • zaburzenia ruchowe
  • depresję ośrodkowego układu nerwowego
  • niedotlenienie, a także zatrzymanie moczu

Jednak należy pamiętać, że to lekarz decyduje o podaniu leku biorąc pod uwagę potencjalne korzyści, zarówno dla matki jak i dla dziecka.

W jakiej formie można podawać hydroksyzynę?

Hydroksyzyna dostępna jest w formie syropu, co ułatwia podawanie leku np. dzieciom. Poza tym najbardziej popularną formą są tabletki, jednak gdy podanie doustne jest niemożliwe można podać hydroksyzynę w postaci roztworu do wstrzykiwań.

Hydroksyzyna podana doustnie w formie syropu wchłania się bardzo szybko z przewodu pokarmowego, jej działanie można odczuć po czasie od 5 do 10 minut od przyjęcia, dlatego też czasem dorosłym również przepisywany jest syrop zamiast tabletek.

Hydroksyzyna - wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów

Hydroksyzyna wywiera znaczny (i do tego niekorzystny) wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania urządzeń mechanicznych. Wszystko to przez jej działania na ośrodkowy układ nerwowy.

Osoby stosujące preparat nie powinny prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn, a przynajmniej nie na początku terapii, dopóki nie sprawdzą, jak na ich organizm działa ten lek.

Jednak nawet w trakcie dłuższego leczenia należy zachować ostrożność i np. nie prowadzić auta bezpośrednio po przyjęciu preparatu.

O autorze
Karolina Nowak
Karolina Nowak
Z wykształcenia technik farmaceutyczny. Aktualnie zawodowo spełnia się pracując w aptece. Empatyczna, wrażliwa i lubiąca kontakt z drugim człowiekiem. Prywatnie miłośniczka dobrej książki.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE